0/43

⚡ Eren Eğitim EKPSS 2028

Engelli kamu personeli adayları için hazırlanmış kapsamlı çalışma materyali. Her konuda detaylı anlatım, bilgi kutuları, tablolar ve çalışma kağıtları içerir.

📝 Türkçe

8 Konu · Dil Bilgisi & Anlam

TR

🔢 Matematik

8 Konu · Problem & Hesap

MT

🌍 Coğrafya

8 Konu · Türkiye & Bölgeler

CG

⚖️ Vatandaşlık

8 Konu · Hukuk & Devlet

VT

🏛️ Tarih

6 Konu · Osmanlı & Cumhuriyet

TH

📊 Güncel Bilgiler

5 Konu · Türkiye & Kurumlar

GB

✅ Tamamlanan Konu

0/ 43

📊 Genel İlerleme

%0

⏱️ Tahmini Süre

0dk

📝 Son Deneme

—

🕐 Son Aktiviteler

Henüz çalışma kaydı yok.

📈 Ders Bazlı İlerleme

Yükleniyor...

📈 Çalışma İstatistikleri

En Çok Çalışılan
—
Toplam Süre (tahmini)
—
dakika
Ortalama Deneme
—
% başarı
Çalışma Serisi
—
gün arka arkaya
📊 Ders Bazlı İlerleme
⚠️ Zayıf Konular (en düşük skor)
📅 Son 8 Deneme Başarı Trendi
🌱

Başlangıç

Seviye 1 · Çalışmaya başla!

0 XP
toplam puan
Sonraki seviye için 100 XP 0%
📋 Günlük Görevler ↺ Yenile
🎲 Günlük Mini Sınav
Bugünkü 3 soruyu çöz, XP kazan!

🔁 Bugün Tekrar Et

Spaced repetition — beyin bilimi destekli tekrar sistemi

Henüz çalışılmış konu yok.

🏆 Başarı Rozetleri

📅 Sınava Hazırlık Planı

Sınav tarihini ayarla, günlük çalışma hedefinizi görelim.

📤 İlerlemeyi Dışa Aktar

📊 Son Deneme Geçmişi

Henüz deneme girilmedi.

📌 EKPSS Hakkında Temel Bilgiler

KonuBilgi
Sınavın AdıEngelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS)
Düzenleyen KurumÖSYM (Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi)
AmaçEngelli bireylerin kamu kurumlarına yerleştirilmesi
Kontenjan50+ çalışanı olan kamu kurumlarında %3 engelli zorunluluğu
Sınav KonularıTürkçe, Matematik, Tarih, Coğrafya, Vatandaşlık, Güncel Bilgiler
Engel GruplarıGörme, İşitme, Ortopedik, Zihinsel, Ruhsal/Duygusal, Dil-Konuşma
⭐ EKPSS'de En Çok Soru Gelen Konular
Türkçe: Anlam bilgisi, paragraf, yazım kuralları · Matematik: Yüzde-oran, problem · Tarih: İnkılaplar, Kurtuluş Savaşı · Vatandaşlık: Devlet yapısı, anayasa · Coğrafya: Bölgeler, iklimler · Güncel: İdari yapı, kurumlar
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Sözcük Türleri

Türkçe · EKPSS 2028

1. Temel İlke: Türe Değil, Göreve Bak

"Güzel kız güzelce gülümsedi." cümlesinde ilk güzel sıfat, güzelce ise zarftır; ikisi de aynı kökten gelir. Türkçede bir sözcüğün türü, cümledeki görevine göre belirlenir; sözcüğün tek başına görünüşüne göre değil. Bu nedenle her soruyu cümle içinde değerlendirmek gerekir.

💡 Altın Soru Yöntemi
Kim/Ne? → İsim  ·  Nasıl bir? → Sıfat  ·  İsmin yerinde, tek başına → Zamir
Ne yaptı/oldu? → Fiil  ·  Nasıl/Ne zaman/Ne kadar? (fiili niteliyorsa) → Zarf
İsme bağlı, tek başına anlamsız → Edat  ·  İki ögeyi bağlıyor → Bağlaç

2. İsim (Ad)

Varlıkları, kavramları, yerleri ve duyguları karşılayan sözcüklerdir. İsimler dört ölçütle sınıflandırılır:

ÖlçütTürÖrnekKritik Nokta
SayıTekil / Çoğulkitap / kitaplarÇoğul eki alan sözcük yine isimdir.
TürÖzel isimAnkara, Atatürk, TBMMBüyük harfle başlar; ek alırsa kesme işareti kullanılır: Ankara'da.
TürCins isimşehir, insan, masaKüçük harfle başlar; kesme işareti kullanılmaz.
SomutlukSomuttaş, hava, ses, ışıkBeş duyudan biriyle algılanabilir.
SomutlukSoyutsevgi, adalet, özgürlükBeş duyuyla algılanamaz.
ToplulukTopluluk ismiordu, sürü, demet, aileTekil görünür; ancak içinde birden fazla varlık barındırır.

3. Sıfat (Önad)

İsimleri niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Sıfat her zaman isimden önce gelir. Arkasında isim yoksa o sözcük sıfat değil, zamir ya da isim olur.

⚠️ Sıfat–Zamir Karışıklığı (Sınavda Sık Gelir!)
"Bu güzel." → "bu" arkasında isim yok → Zamir
"Bu kalem güzel." → "bu" arkasında "kalem" var → Sıfat
Sıfat TürüSorusuÖrnekTuzak
NitelemeNasıl?kırmızı araba, cesur asker"Araba kırmızı." → bu durumda yüklemdir, sıfat değil.
İşaretHangi? (göstererek)bu kitap, şu masa, o çocukArkasında isim zorunludur; yoksa zamir olur.
SayıKaç? / Kaçıncı?üç elma, beşinci sıra, yarım ekmekKesir sayılar da sayı sıfatıdır: yarım, çeyrek.
BelgisizKaç tane? (belirsiz)bazı insanlar, birçok kitap, hiçbir şey"Hiçbir" tek sözcük gibi davranır.
SoruHangi? Kaçıncı?Hangi kitabı okudun?Arkasında isim varsa soru sıfatı; yoksa soru zamiridir.

4. Zamir (Adıl)

İsmin yerini tutan sözcüklerdir. Arkasında isim gelmez; tek başına isim işlevi görür.

Zamir TürüSözcüklerÖrnek Cümle
Kişi zamiriben, sen, o, biz, siz, onlarBen gittim. O bilmiyor.
İşaret zamiribu, şu, o, bunlar, şunlar, onlarBunu ver. Şunu bırak.
Soru zamirikim, ne, hangisi, kaçı, nereKim geldi? Ne istiyorsun?
Belgisiz zamirbiri, bazısı, hepsi, kimse, hiçbiriHepsi bitti. Kimse bilmiyor.
Dönüşlülükkendi, kendim, kendisi, kendileriKendisi yaptı. Kendimize baktık.
İyelik zamiribenimki, seninki, onunki, bizimkiBu kalem benimki. Seninkini al.

5. Fiil (Eylem)

İş, oluş, hareket ve durum bildiren sözcüklerdir. Türkçede cümlenin yüklemidir; kip ve kişi eki alır.

ÇatıAçıklamaÖrnek
GeçişliNesne (belirtili/belirtisiz) alabilir.okumak (kitap okudu), yazmak, görmek
GeçişsizNesne alamaz.yürümek, uyumak, gelmek, koşmak
Edilgen-(ı)l / -(ı)n → özne eylemi almaz.Kitap okundu. Kapı açıldı.
Dönüşlü-(ı)n → eylem öznede kalır.yıkandı (kendini yıkadı), tarandı
İşteş-(ı)ş → karşılıklı eylem.Sarıştılar. Güreştiler. Baktılar.
Ettirgen-dir/-t → eylemi başkasına yaptırma.okuttu (onu okuttu), yaptırdı

6. Zarf (Belirteç)

Fiilleri, sıfatları veya başka zarfları niteleyen sözcüklerdir. "Zarf mı, sıfat mı?" sorusu EKPSS'de sık karşılaşılan bir tuzaktır.

⚠️ Zarf–Sıfat Karışıklığı
"Çok güzel kız" → "çok", "güzel" sıfatını nitelendiriyor → Zarf
"Güzel kız" → "güzel", isim olan "kız"ı nitelendiriyor → Sıfat
"Hızlı koştu" → fiili nitelendiriyor → Zarf
"Hızlı araba" → ismi nitelendiriyor → Sıfat
Zarf TürüSorusuÖrnek
Durum zarfıNasıl?hızla koştu, güzelce konuştu, sessizce bekledi
Zaman zarfıNe zaman?dün geldi, erken kalktı, şimdi git, hâlâ bekliyor
Yer-yön zarfıNereye? / Nerede?ileri git, geri gel, yukarı bak, aşağı in
Miktar zarfıNe kadar?çok çalıştı, az uyudu, biraz dinlendi, pek sevmedi
Soru zarfıNasıl/Ne zaman/Neden?Nasıl çözdün? Neden gelmedin? Ne zaman döndün?

7. Edat, Bağlaç ve Ünlem

TürGöreviSözcüklerTest
Edatİsim/zamire bağlanarak anlam ilişkisi kurar.için, ile, gibi, kadar, göre, rağmen, karşı, dek, doğru, beriCümleden çıkarınca anlam bozulur.
BağlaçSözcük, öbek veya cümle bağlar.ve, veya, ama, fakat, çünkü, hem…hem, ne…ne, ya…ya, ileCümleden çıkınca büyük ölçüde anlam korunur.
ÜnlemDuygu, seslenme, uyarı bildirir.ah, oh, eyvah, ey, hey, vay, of, yaşasın, bravoCümlenin ana iskeleti değildir; yanında ünlem işareti kullanılır.
📋 Vaka Soruları
Senaryo 1
Sözcük türlerinde aynı sözcük farklı görevler üstlenebilir.
Ayşe öğretmen öğrencisine "Koş hızlı!" dedi. Bu cümlede "hızlı" sözcüğü hangi görevi üstlenmiştir?
Senaryo 2
Sıfat–zamir ayrımı EKPSS'de sıkça sınanır.
"Bu güzelmiş." ve "Bu elbise güzelmiş." cümlelerinde "bu" sözcüğünün türü sırasıyla nedir?

📋 EKPSS Hızlı Özet — Sözcük Türleri

  • İsim: Durum eki (-de/-den/-e/-i) alabilir; kim/ne sorusuna yanıt verir.
  • Sıfat: İsimden önce gelir; isim çıkarılınca anlam bozulur.
  • Zamir: Arkasında isim yoktur; ismin yerini tutar.
  • Fiil: "-mek/-mak" ekini alabilir; cümlede yüklemdir.
  • Zarf: Fiil, sıfat veya zarfı niteler; nasıl/ne zaman/ne kadar sorularına yanıt verir.
  • Edat: "için, ile, gibi, kadar" — tek başına anlamsız, isme bağlıdır.
  • Bağlaç: "ve, ama, çünkü" — iki ögeyi birbirine bağlar.

✏️ Sözcük Türleri — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

"Güzel konuştu." cümlesinde "güzel" sözcüğünün türü nedir?

💡 "Güzel" burada "konuştu" fiilini nitelendiriyor (Nasıl konuştu?). Fiili niteleyen sözcük zarftır.
2

"Bu kitabı al, şunu bırak." cümlesinde "bu" ve "şunu" sözcüklerinin türleri sırasıyla nedir?

💡 "Bu kitabı" — arkasında "kitabı" ismi var → Sıfat. "Şunu" — arkasında isim yok, ismin yerini tutuyor → Zamir.
3

Aşağıdakilerden hangisinde altı çizili sözcük diğerlerinden farklı bir türdedir? (koyulaştırılmış sözcüğe bakın)

💡 A, B, C'de sözcükler fiili nitelendiren zarf. D'de "hızlı" isim olan "araba"yı nitelendiriyor → sıfat.
4

"Ordu şehre girdi." cümlesinde "ordu" hangi tür isimdir?

💡 "Ordu" tekil görünür ama içinde birçok askeri barındırır → Topluluk ismi.
5

"Çok çalışan çok kazanır." cümlesinde birinci "çok" ile ikinci "çok" sözcüklerinin türleri nedir?

💡 Her iki "çok" da bir fiili nitelendiriyor (çok çalışmak, çok kazanmak). Fiili nitelendiren → zarf.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1."Kimse gelmedi." cümlesinde "kimse" belgisiz bir zamir olup ismin yerini tutmaktadır.
D
Y
2."Güzel" sözcüğü her cümlede sıfat görevindedir.
D
Y
3."Ve, ama, çünkü" sözcükleri bağlaç türündedir.
D
Y
4.Özel isimlere ek getirilirken kesme işareti kullanılır: Ankara'da.
D
Y
5."Üç elma" ifadesinde "üç" sayı sıfatıdır.
D
Y
ETKİNLİK 3Eşleştirme
"Dün geldi" → dünA. Kişi zamiri
"Ben yaptım" → benB. Zaman zarfı
"İki elma aldı" → ikiC. Bağlaç
"Ali ve Veli geldi" → veD. Sayı sıfatı
ETKİNLİK 4Boşluk Doldurma
İsmin yerini tutan sözcük türüne denir.
"Hızlı araba" ifadesinde "hızlı" sözcüğü türündedir.
"Ama, fakat, lakin" sözcükleri türündedir.
Özel isimlere ek getirilirken işareti kullanılır.
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTürkçe · EKPSS 2028
🧒 Sözcük Türleri — Kolay Anlatım

📦 Sözcük Nedir?

Türkçede her sözcük bir görevi üstlenir. Aynı sözcük, cümledeki yerine göre farklı bir tür olabilir. Bu yüzden sözcüğün türünü anlamak için her zaman cümleye bakmak gerekir.

💡 Düşün: "Güzel kız güzelce konuştu." cümlesinde ilk "güzel" ismi niteler → sıfat. İkinci "güzelce" fiili niteler → zarf. Aynı kök, farklı görev!

🏷️ 8 Sözcük Türü — Kısa Kısa

TürGöreviSoruÖrnek
İsimVarlıkları karşılarKim? Ne?kitap, Ankara, sevgi
Sıfatİsmi niteler / belirtirNasıl bir? Kaç?güzel kız, üç elma
Zamirİsmin yerini tutarKim? Ne? (isim yok)ben, o, bu, kendi
ZarfFiili / sıfatı / zarfı nitelerNasıl? Ne zaman?hızlıca koştu
Fiilİş, oluş, durum bildirirNe yaptı? Ne oldu?koştu, uyudu
Edatİsme bağlı, tek başına anlamsız—için, ile, kadar
BağlaçSözcük / cümle bağlar—ve, ama, ya da
ÜnlemDuygu / seslenme bildirir—ah, hey, vay

🎮 Hızlı Test — Türü Bul!

Aşağıdaki sözcüklerin türünü cümle içinde bulabilir misin? Her birini düşün, sonra açıklamaya bak.

1. "Bu kitabı oku."

→ "Bu" sözcüğünün arkasında "kitabı" ismi var. İsmi belirlediği için sıfat.

2. "Bunu al."

→ "Bunu" sözcüğünün arkasında isim yok, ismin yerini tutuyor. Zamir.

3. "Çok güzel söyledin."

→ "Çok" sözcüğü "güzel" zarfını nitelendiriyor. Zarf.

🧠 Altın kural: Arkasında isim varsa sıfat, isim yoksa zamir!

🧩 Sözcük Türleri Bulmacası

Her boşluğa doğru türü yaz. Yanıtları aşağıda!

1. "Ali hızlıca koştu." → hızlıca = ___

2. "Ah, ne güzel gün!" → ah = ___

3. "Sana için aldım." → için = ___

4. "Hem güzel hem de akıllı." → hem de = ___

Yanıtlar: 1-Zarf · 2-Ünlem · 3-Edat · 4-Bağlaç

🎯 EKPSS İpucu: Sıfat-zamir karışıklığı sınavda en çok sorulan tuzaktır. "Bu", "şu", "o" sözcüklerinin arkasında isim varsa sıfat, isim yoksa zamirdir. Bu kuralı ezberle!
🎮 Sözcük Türü Eşleştirme 0 / 8

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

kim/ne sorusu
nasıl bir? kaç?
ismin yerini tutar
fiili/sıfatı niteler
iş/oluş/durum
ve, ama, çünkü
için, ile, gibi
ah! eyvah! vay!
Zarf
Bağlaç
İsim
Zamir
Sıfat
Ünlem
Fiil
Edat
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Cümle Ögeleri

Türkçe · EKPSS 2028

1. Cümle Analizi — Altın Kural

Türkçede cümle analizi her zaman yüklemden geriye doğru gider. Yüklemi bulmadan diğer ögeleri bulmak mümkün değildir; bu sırayı asla atlamayın.

💡 5 Adımlı Oge Bulma Yöntemi
1. Yüklem → Ne yapıldı? Ne oldu? (Sona git.)
2. Özne → Kim/Ne + yüklem? (yalın halde, ek almamış)
3. Belirtili nesne → Kimi/Neyi? (-i/-ı/-u/-ü eki var)
4. Belirtisiz nesne → Ne? (yalın, ama özne değil)
5. Dolaylı tümleç → Nereye/Nerede/Nereden/Kime? (-e/-de/-den)
6. Zarf tümleci → Nasıl/Ne zaman/Neden/Ne kadar? (ek almamış)

2. Yüklem

Cümlenin olmazsa olmazıdır. Çekimli fiil ya da isim + ek-fiil biçiminde olur.

Yüklem TürüYapısıÖrnek
Fiil yüklemiÇekimlenmiş fiilAli koştu. Kapı açıldı. Kitap okunmuş.
İsim yüklemiİsim/sıfat/zarf + ek-fiilAli öğretmendir. Hava soğuktu. O hasta.
💡 Ek-Fiil Nedir?
İsim soylu sözcükleri yüklem yapan eklerdir: -(y)im, -sin, -dir/-dır/-dur/-dür, -iz, -siniz, -dirler ve bunların geçmiş (-idi), öğrenilen geçmiş (-imiş), şart (-ise) biçimleri.

3. Özne

Yüklemi gerçekleştiren ya da yüklemin gösterdiği durumda olan unsurdur.

Özne TürüAçıklamaÖrnek
Gerçek özneEtken cümlede eylemi bizzat yapanAli kitabı okudu.
Sözde özneEdilgen cümlede eylemi "yapılan" gibi görünenKitap okundu. (kitap okuyan değil, okunan)
Gizli özneFiil çekiminden anlaşılan, söylenmemişGeldim. (= ben) / Gittiler. (= onlar)
⚠️ Kritik Kural: Özne Yalın Haldedir
"Ali'yi gördüm." → belirtme hali (-i eki) → Nesne
"Ali'ye söyledim." → yaklaşma hali (-e eki) → Dolaylı Tümleç
"Ali geldi." → yalın halde → Özne
Özne hiçbir zaman -i/-e/-de/-den eki almaz!

4. Nesne

Yüklemin doğrudan etkilediği unsurdur. Yalnızca geçişli fiillerde bulunur.

Nesne TürüEkiSorusuÖrnek
Belirtili nesne-i / -ı / -u / -üKimi? Neyi?Kitabı okudu. Seni aradı. Elmayı yedi.
Belirtisiz nesneYalın (ek yok)Ne? (belirsiz)Kitap okudu. Elma yedi. Ekmek aldı.
🔑 Belirtisiz Nesne mi, Özne mi?
Her ikisi de yalın haldedir! Ayırım şuradan yapılır:
• Özne: "Kim/Ne yaptı?" → yüklemi gerçekleştiren
• Belirtisiz nesne: "Ne yedi? Ne okudu?" → eylemden etkilenen
"Kitap okudu" → özne gizli (o), kitap = belirtisiz nesne (Ne okudu? → Kitap)
"Kitap masada duruyor" → Kim/Ne duruyor? → Kitap = özne (geçişsiz fiil, nesne yok)

5. Dolaylı Tümleç

TürEkiSorusuÖrnek
Yaklaşma (yönelme)-e / -aNereye? Kime?Okula gitti. Bana baktı.
Bulunma (kalma)-de / -daNerede? Kimde?Evde kaldı. Sende para var mı?
Uzaklaşma (ayrılma)-den / -danNereden? Kimden?Okuldan geldi. Senden aldı.

6. Zarf Tümleci

Yüklemin zaman, durum, miktar, neden, koşul ve amaç gibi özelliklerini belirtir. Genellikle ek almamış ya da zarf işlevi taşıyan bir ek almış sözcüklerden oluşur.

AnlamSorusuÖrnek
ZamanNe zaman?Dün geldi. Sabahleyin kalktı. Geçen yıl başardı.
DurumNasıl?Koşarak geldi. Sessizce oturdu. Gülerek anlattı.
MiktarNe kadar?Çok çalıştı. Biraz dinlendi. Az uyudu.
NedenNeden? Niçin?Hastalandığından gelmedi. Yorgunluktan uyudu.
AmaçNe için? Niye?Sınavı kazanmak için çalıştı.

7. Cümle Türleri

ÖlçütTürÖrnek
Yüklem türüFiil cümlesiÇocuk koştu. Kapı açıldı.
İsim cümlesiHava soğuktu. O doktordur.
Olumlu/OlumsuzOlumluGeldi. Güzel.
OlumsuzGelmedi. Güzel değil.
YapıBasit cümleAli geldi. (tek yüklem)
Bileşik cümleHastalanınca geldi. (yan cümle + temel cümle)
Sıralı cümleGeldi, gördü, yendi. (virgülle ayrılmış)
Bağlı cümleGeldi ve gördü. (bağlaçla bağlanmış)
📋 Vaka Soruları
Senaryo 1
Cümle ögeleri bulunurken yüklemden geriye doğru gidilir.
"Ahmet, dün sabah okula koşarak gitti." cümlesinde kaç farklı cümle ögesi vardır?
Senaryo 2
Belirtisiz nesne ile özne ayrımı sınavda sık sorulur.
"Çocuk bahçede top oynadı." cümlesinde "top" sözcüğü hangi cümle ögesidir?

8. Cümle Çeşitleri

Cümleler; yükleminin türüne ve yerine, anlamlarına ve yapılarına göre farklı gruplara ayrılır.

A. Yüklemine Göre Cümleler

TürÖzellikÖrnek
Eylem (Fiil) CümlesiYüklemi çekimli fiilUzun yıllar bu işyerinde çalıştım.
Ad (İsim) CümlesiYüklemi ad soylu sözcükSınavı kazandığı için çok mutluymuş.

B. Yükleminin Yerine Göre Cümleler

TürÖzellikÖrnek
Kurallı CümleYüklem en sondaÇok uzaklardan kuş sesleri duyuluyordu.
Devrik CümleYüklem başta veya ortadaHepimiz canla başla çalışıyoruz burada.
Eksiltili CümleYüklem yazılmamış; okuyucu tamamlarÖnümüzde göz alabildiğine bir kumsal…

C. Anlamına Göre Cümleler

TürÖzellik
OlumluYüklem gerçekleşiyor / var
OlumsuzYüklem gerçekleşmiyor / yok (–ma/–maz, değil, yok)
Yapıca olumlu, anlamca olumsuzSoru biçiminde olumsuz anlam: "Gücüm mü var?" = gücüm yok
Yapıca olumsuz, anlamca olumluÇift olumsuz = olumlu: "Anlamıyor değilim" = anlıyorum

D. Yapısına Göre Cümleler

1. Basit Cümle

Yan cümleciği olmayan, tek yargıdan oluşan cümle.

📌 Ödevlerimi sabah erkenden yaparım.

2. Bileşik Cümle

Yargı bildiren yüklemin dışında yan cümleciği de bulunan cümle. 4 alt türü vardır:

Alt TürÖzellikÖrnek
Girişik bileşikYan cümlecik eylemsiyle kurulurOkuduğum kitapların özetlerini yazardım.
Şartlı bileşik–sa/–se kipiyle kurulurDerslerine çalışırsan başarılı olursun.
Ki'li bileşik"ki" bağlacıyla bağlanırAnladım ki hep çile çekermiş anneler.
İç içe bileşikBir cümle başka cümleyi içerirÖğretmenimiz, "yine görüşeceğiz," dedi.

3. Sıralı Cümle

Birden fazla yargının virgül (,) ya da noktalı virgül (;) ile bağlandığı cümle.

📌 Sonbahar geldi, köyde kış hazırlıkları başladı.

4. Bağlı Cümle

Birden fazla cümlenin bağlaçla (ve, ama, fakat, çünkü, ancak…) bağlandığı cümle.

📌 Evin kapısı açıldı ve dışarı yaşlı bir adam çıktı.

📋 Cümle Çeşitleri Hızlı Özet

  • Fiil cümlesi: yüklem = fiil | İsim cümlesi: yüklem = ad soylu
  • Kurallı: yüklem sonda | Devrik: yüklem başta/ortada
  • Basit: tek yargı | Sıralı: virgül/noktalı virgül | Bağlı: bağlaç
  • Bileşik: ana cümle + yan cümlecik (eylemsi, –se, ki, iç içe)

✅ Cümle Çeşitleri — Alıştırma

1. Aşağıdaki cümlelerden hangisi yükleminin yerine göre diğerlerinden farklıdır?

2. "Onun öykülerinin en belirgin özelliği, aile içi iletişim sıkıntılarını tebessüm ettiren bir üslupla anlatmasıdır." Bu cümle için hangi özellikler doğrudur?

9. Anlatım Bozukluğu

A. Yapıya Dayalı Anlatım Bozuklukları

TürHatalı ÖrnekDoğrusu
Özne-yüklem uyumsuzluğuBen ve kardeşim okula gidiyor.Ben ve kardeşim okula gidiyoruz.
Kişi uyumsuzluğuBen sana bir sır verecek, sen de saklayacaksın.Ben sana bir sır vereceğim, sen de saklayacaksın.
Çatı uyumsuzluğuPastalar hazırlayıp konuklara ikram edildi.Pastalar hazırlanıp konuklara ikram edildi.
Öge eksikliğiKampanyamıza katkılarınızdan dolayı sizi kutluyor ve başarılar diliyorum.…kutluyorum ve diliyorum.
Ek fiil eksikliğiHava çok sıcak ama nemli değildi.Hava çok sıcaktı ama nemli değildi.
Tamlama yanlışlarıO, klasik ve halk müziğini sanatında birleştirmiş.…klasik müziği ve halk müziğini…

B. Anlam Yönünden Anlatım Bozuklukları

TürHatalı ÖrnekAçıklama
Gereksiz sözcükBu lokantada 24 saat sulu çorba bulunur."sulu" gereksiz (çorba zaten sulu)
Yanlış anlamBu lastikler kaza yapmamı sağladı."önledi" olmalı
Yanlış yerİki gündür çok başım ağrıyor.Çok → "iki gündür" ya da "başım ağrıyor" ile bağ kurmalı
Deyim/atasözü yanlışıElif'in sevinçten etekleri tutuşmuştu."zil çalmak" olmalı, "tutuşmak" değil
Anlam çelişkisiEminim, söz verdiği gibi oraya gitmiş olmalı.Emin + olmalı çelişir
Anlam belirsizliğiKardeşini parkta oynarken gördüm.Kim oynuyor? Belirsiz

📋 Anlatım Bozukluğu — Kontrol Listesi

  • Özne ve yüklem kişi bakımından uyuşuyor mu?
  • Birden fazla yüklem varsa hepsinin kişi eki tam mı?
  • Çatı (etken/edilgen) tutarlı mı?
  • Gereksiz veya yanlış anlam taşıyan sözcük var mı?
  • Deyim/atasözü doğru kullanılmış mı?
  • "Emin + olmalı" gibi çelişen ifadeler var mı?

✅ Anlatım Bozukluğu — Alıştırma

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu yoktur?

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesne eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır?

📋 EKPSS Hızlı Özet — Oge Bulma Formülü

  • Yüklem: Her zaman sonda; ne yapıldı/oldu?
  • Özne: Yalın halde; Kim/Ne? (ek almamış)
  • Belirtili nesne: -i/-ı/-u/-ü eki; Kimi/Neyi?
  • Belirtisiz nesne: Yalın halde ama özne değil; Ne? (geçişli fiil zorunlu)
  • Dolaylı tümleç: -e/-de/-den eki; Nereye/Nerede/Nereden?
  • Zarf tümleci: Genellikle eksiz; Nasıl/Ne zaman/Neden?

✏️ Cümle Ögeleri — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

"Öğrenciler sınıfta güzelce çalıştı." cümlesinde "güzelce" sözcüğü hangi ögedir?

💡 "Nasıl çalıştı?" → güzelce. Yüklemi nitelendiriyor, ek almamış → zarf tümleci.
2

"Annem bana güzel bir hediye aldı." cümlesinde "bana" hangi ögedir?

💡 "Bana" = ben + -a (yaklaşma eki). Kime aldı? → Bana. Dolaylı tümleç (yaklaşma).
3

"Kitap masada duruyordu." cümlesinde "kitap" hangi ögedir?

💡 "Durmak" geçişsiz fiil → nesne alamaz. "Kitap" yalın halde, eylemi gerçekleştiren → özne.
4

"Kapı rüzgârla açıldı." cümlesinde "kapı" hangi tür öznedir?

💡 "Açıldı" edilgen fiil → kapı gerçekte açan değil, açılan. Sözde özne.
5

"Dün eve erken geldi." cümlesinde kaç tane zarf tümleci vardır?

💡 "Dün" (ne zaman?), "erken" (ne zaman?) → 2 zarf tümleci. "Eve" ise -e eki taşıyor → dolaylı tümleç.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Türkçede yüklem her zaman cümlenin sonunda yer alır.
D
Y
2.Belirtisiz nesne, belirtme hali eki (-i) alır.
D
Y
3.İsim yükleminde ek-fiil kullanılır.
D
Y
4.Özne cümlede durum eki almış biçimde bulunabilir.
D
Y
5.Geçişsiz fiil içeren cümlede nesne bulunamaz.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
"Nereye?" sorusuna cevap veren cümle ögesi 'dır.
Yüklemi gerçekleştirmeyen ama gerçekleştirir gibi görünen özneye özne denir.
İsim soylu sözcükleri yüklem yapan eklere denir.
"Koşarak geldi." cümlesinde "koşarak" sözcüğü tümlecidir.
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTürkçe · EKPSS 2028
🧒 Cümle Ögeleri — Kolay Anlatım

🏠 Cümle Bir Eve Benzer

Bir evin kapısı, duvarları ve odaları vardır. Cümlenin de ögeleri vardır. Her öge ayrı bir görev üstlenir; hiçbirinin yeri rastgele değildir.

💡 Düşün: "Ali, dün koşarak okula gitti." Bu cümlede kim, nereye, nasıl ve ne zaman gittiğini tek tek sorabilirsin — her soru farklı bir ögeyi işaret eder.

🔑 Sihirli Soru Sırası

ÖgeSorusuEkiÖrnek
YüklemNe yapıldı?Çekimli fiil / ek-fiilAli gitti.
ÖzneKim/Ne yaptı?Yalın (eksiz)Ali gitti.
Belirtili nesneKimi/Neyi?-i/-ı/-u/-üKitabı okudu.
Belirtisiz nesneNe? (belirsiz)Yalın (eksiz)Kitap okudu.
Dolaylı tümleçNereye/Nerede/Nereden?-e/-de/-denOkula gitti.
Zarf tümleciNasıl/Ne zaman?Genellikle eksizDün geldi.

⚠️ En Sık Karıştırılan: Özne mi, Nesne mi?

Her ikisi de yalın halde olabilir! Ayırt etmek için şuna bak:

✅ Özne → Eylemi yapan. "Kim yaptı?" sorusuna yanıt verir.

✅ Belirtisiz nesne → Eylemden etkilenen. "Ne yaptı?" değil, "Ne yedi / Ne okudu?" sorusuna yanıt verir.

📌 "Çocuk ekmek yedi." → Çocuk = özne (kim yedi?) · Ekmek = belirtisiz nesne (ne yedi?)

🎮 Hızlı Oyun — Ögeyi Bul!

"Ayşe, sabah kitabı masaya koydu." cümlesini birlikte analiz edelim:

1️⃣ Yüklem → Ne yapıldı? → koydu

2️⃣ Özne → Kim koydu? → Ayşe (yalın)

3️⃣ Belirtili nesne → Neyi koydu? → kitabı (-ı eki)

4️⃣ Dolaylı tümleç → Nereye koydu? → masaya (-a eki)

5️⃣ Zarf tümleci → Ne zaman koydu? → sabah (eksiz)

🧠 Beş oge, beş soru. Her soru farklı bir ögedir. Bu cümle tam bir şampiyondur!
🎯 EKPSS İpucu: Özne hiçbir zaman -i/-e/-de/-den eki almaz. Ek aldığı anda özne değil, başka bir ögedir. Bu kuralı hatırlarsan sorularda hata yapmazsın!
🎮 Cümle Ögeleri Boşluk Doldurma 0 / 5

Aşağıdaki seçenekleri boşluklara yerleştir.

öznekoşarakdolaylı tümleçbelirtili nesneyüklemzarf tümlecibelirtisiz nesnegördümBoş bırakılan
1. "Ali, dün sabah okula ___ gitti."
2. "___ kitabı okudu." cümlesinde özne gizlidir.
3. "Ahmet'i ___ cümlede "Ahmet" nesne olur."
4. "Okula gitti." — "okula" ögesi ___ dir.
5. "Sessizce bekledi." — "sessizce" ögesi ___ dir.
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Yazım Kuralları

Türkçe · EKPSS 2028

1. Büyük Harf Kullanımı — Tam Liste

Büyük harf sınavlarda en çok sorulan yazım konusudur. Temel ilke: özel isimler büyük, cins isimler küçük. Ancak bazı istisnalar karşıştırıcı olabilir.

KuralDoğru YazımSık Yapılan Hata
Cümle başıBugün hava güzeldi.bugün hava güzeldi.
Kişi ve yer özel isimleriTürkiye, Atatürk, Sakaryatürkiye, atatürk
Kurum ve kuruluş adlarıTürkiye Büyük Millet Meclisi, Millî Eğitim Bakanlığıtürkiye büyük millet meclisi
Tarihî olay ve dönem adlarıKurtuluş Savaşı, Cumhuriyet Dönemi, Millî Mücadelekurtuluş savaşı
Millî bayram ve günlerCumhuriyet Bayramı, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramıcumhuriyet bayramı
Unvan özel isimle birlikte → BüyükCumhurbaşkanı Erdoğan, Doktor Ayşecumhurbaşkanı erdoğan
Unvan tek başına → KüçükCumhurbaşkanı açıklama yaptı.Cumhurbaşkanı Açıklama yaptı.
Yön adı tek başına → KüçükTürkiye'nin kuzeyi soğuk.Türkiye'nin Kuzeyi soğuk.
Yön adı özel isim içinde → BüyükKuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Güneydoğu Anadolukuzey kıbrıs türk cumhuriyeti
Gezegen ve yıldız adlarıDünya, Mars, Jüpiter, Güneş, Aydünya, güneş (Bağlam önemli: "güneş doğdu" → küçük; "Güneş sistemi" → büyük)

2. Kesme İşareti — Özel İsim + Ek

Özel isimlere getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılır. Bu kural istisnasızdır.

TürDoğruYanlış
Ülke / şehir / yer adlarıAnkara'da, İstanbul'a, Türkiye'nin, Boğaz'danAnkarada, İstanbula
Kişi adlarıAtatürk'ün, Ali'ye, Fatma'nın, Kemal'eAtatürkün, Aliye
Kurum ve kuruluş adlarıTBMM'nin, TÜİK'e, ÖSYM'yeTBMMnin, TÜİKe
Tarih ve rakamlar1923'te, 2024'e, 3.'de, 19 Mayıs'ta1923te, 2024e
Cins isimler → Kesme yok!masada, evde, köyde, dağdanmasa'da, ev'de
⚠️ Unvan + Özel İsim Grubunda Kesme Nereye?
Grubun en sonundaki sözcükten sonra eke kesme işareti eklenir:
"Gazi Mustafa Kemal Paşa'ya" ✓ (en sonda Paşa var)
"Atatürk'ün" ✓ (tek sözcük)
"Türkiye Cumhuriyeti'nin" ✓ (en sonda Cumhuriyeti var)

3. Bitişik ve Ayrı Yazım

KuralYazımÖrnek ve Açıklama
"de/da" yer-durum ekiBitişikevde, masada, okulda — ek olarak sözcüğe yapışır
"de/da" bağlacıAyrı"Ali de geldi." — cümleden çıkınca anlam büyük ölçüde korunur
"-ki" sıfat/aitlik ekiBitişikmasadaki, evdeki, yarınki, seninki — isimleştirme veya sıfat yapma
"ki" bağlacıAyrı"Biliyorum ki gelecek." — iki cümleyi bağlar
"-mi/-mı/-mu/-mü" soru ekiAyrı"Geldi mi? Güzel mi?" — her zaman ayrı yazılır
Bileşik fiiller (anlam kayması)Bitişikvazgeçmek, öngörmek, karşılaşmak — anlam değişmiş
Renk sıfatları (bileşik)Bitişikaçıkgri, koyu mavi (ayrı), sarıkırmızı (bitişik) — TDK kuralına göre
De/Da Testi — 3 Saniyede Çöz

Sözcüğü cümleden çıkar:
✓ Anlam büyük ölçüde korunuyorsa → Bağlaç → AYRI YAZ ("Ali de geldi" → "Ali geldi" ✓)
✗ Anlam bozuluyorsa → Ek → BİTİŞİK YAZ ("Evde oturdu" → "Ev oturdu" ✗)

4. Ses Olayları ve Yazım

Ses OlayıKuralÖrnekler
Ünsüz yumuşamasıSözcük sonu p/ç/t/k → sesli ek gelince b/c/d/g(ğ) olurkitap→kitabı, saç→saçı, et→eti, renk→rengi, ayak→ayağı
Ünsüz sertleşmesiSert ünsüzden (p/ç/t/k/s/ş/h/f) sonra ek sertleşirsepette (değil: sepetde), okulda ✓ (l sert değil), kitapta ✓
Ünlü daralması-yor ekinden önce a/e → ı/i/u/ü olurbekle+yor→bekliyor, başla+yor→başlıyor, söyle+yor→söylüyor
Ünlü düşmesiİki heceli sözcükte orta hece ünlüsü bazen düşeroğul→oğlu, gönül→gönlü, şehir→şehri, fikir→fikri
Kaynaştırmaİki ünlü yan yana gelince y/n/s/ş araya gireraraba+a→arabaya (y), iki+i→ikisi (s), kapı+ı→kapıyı (y)

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Deyimler gerçek anlamından uzaklaşarak mecaz anlam kazanır.
"Eli sıkı bir insan." ifadesinde "eli sıkı" hangi anlam özelliği taşır?
Senaryo 2
İkisi de kalıplaşmış ifadelerdir ancak farklı işlevlere sahiptir.
Atasözü ile deyimi birbirinden ayırt eden temel özellik nedir?

📋 En Çok Sorulan 6 Yazım Kuralı

  • Özel isim + ek → kesme işareti (1923'te, Ankara'da, TBMM'nin)
  • "de/da" bağlaçsa ayrı; ek ise bitişik
  • "ki" bağlaçsa ayrı; ek ise bitişik (masadaki)
  • Yön adı tek başına küçük; özel isim grubunda büyük (Kuzey Kıbrıs)
  • Unvan tek başına küçük; özel isimle birlikte büyük (Cumhurbaşkanı Erdoğan)
  • p/ç/t/k → sesli ek önünde b/c/d/g(ğ) yumuşar

✏️ Yazım Kuralları — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Aşağıdakilerden hangisinde kesme işareti yanlış kullanılmıştır?

💡 "Masa" cins isimdir → ek alırken kesme işareti kullanılmaz: "masada" doğru. Yalnızca özel isimlere kesme konur.
2

"Ali ___ geldi." cümlesinde boşluğa "de" mi yoksa "da" mı gelir ve bitişik mi ayrı mı yazılır?

💡 "Ali" ince ünlüyle biter → ses uyumuna göre "de". Bağlaç olduğundan AYRI yazılır. "Ali de geldi."
3

"Kitap + ı" birleşiminde hangi ses olayı gerçekleşir?

💡 "Kitap" → sonu p ile bitiyor + sesli ek (-ı) → p yumuşar → "kitabı". Ünsüz yumuşaması.
4

Aşağıdakilerden hangisinde büyük harf yanlış kullanılmıştır?

💡 "Kuzey" tek başına yön adı olarak kullanılmış → küçük harfle yazılmalı: "ülkenin kuzeyi". Kuzey Kıbrıs gibi özel isim grubunda değil.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Özel isimlere ek getirilirken her zaman kesme işareti kullanılır.
D
Y
2."Ali de geldi." cümlesinde "de" ayrı yazılmıştır çünkü yer eki almıştır.
D
Y
3."Kitap → kitabı" değişiminde ünsüz yumuşaması gerçekleşmiştir.
D
Y
4.Yön adları her durumda büyük harfle yazılır.
D
Y
5."bekle + yor → bekliyor" değişiminde ünlü daralması gerçekleşmiştir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
"1923te" yazımında kullanılan işaret:
"p, ç, t, k" ünsüzleri sesli ek önünde dönüşümüne uğrar.
"Okuldaki" sözcüğünde "-ki" eki yazılır (bitişik/ayrı).
Unvan tek başına kullanıldığında harfle başlar.
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTürkçe · EKPSS 2028
🧒 Yazım Kuralları — Kolay Anlatım

🔠 Büyük Harf Ne Zaman?

Tek kural var: özel isimler büyük, cins isimler küçük harfle başlar. Özel isim, sadece o kişiye, o yere ya da o kuruma ait addır.

💡 "Ankara" bir şehrin özel adı → büyük. "Şehir" genel bir ad → küçük. Bunu aklında tut: özel = büyük hak kazanır!

✅ Cumhurbaşkanı Erdoğan konuştu. (unvan + özel isim → büyük)

✅ Cumhurbaşkanı açıklama yaptı. (tek başına → küçük)

✅ Türkiye'nin kuzeyi soğuk. (yön adı tek başına → küçük)

✅ Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (özel isim grubunda → büyük)

🔗 "de/da" — Ayrı mı, Bitişik mi?

Türkçede en çok sorulan yazım sorusu budur. Öğrenmek için tek bir test yeterlidir:

Test: "de/da" sözcüğünü cümleden çıkar.

✅ Anlam büyük ölçüde korunuyorsa → bağlaç → AYRI YAZ

✅ Anlam bozuluyorsa → ek → BİTİŞİK YAZ

📌 "Ali de geldi." → "Ali geldi." ✓ → Bağlaç → AYRI

📌 "Evde oturdu." → "Ev oturdu." ✗ → Ek → BİTİŞİK

✂️ Kesme İşareti Kuralı

Özel isimlere ek getirildiğinde araya kesme işareti ( ' ) konur. Cins isimlerde konmaz.

DoğruYanlış
Ankara'daAnkarada
Atatürk'ünAtatürkün
1923'te1923te
masada (cins isim → kesme yok)masa'da ✗

🎮 Mini Bulmaca — Doğru mu, Yanlış mı?

1. "ankarada" → Yanlış! → Ankara'da (özel isim + ek → kesme)

2. "Ali de geldi" → Doğru! → bağlaç, ayrı yazılır

3. "Masada oturdu" → Doğru! → ek, bitişik yazılır

4. "cumhurbaşkanı erdoğan konuştu" → Yanlış! → Cumhurbaşkanı Erdoğan (unvan + özel isim → büyük)

5. "kitabı okudu" → Doğru! → cins isim, ek alırken kesme işareti yok

🧠 5 soruda 5 doğru yaptıysan bu konuyu ezberledin demektir!
🎯 EKPSS İpucu: "de/da", "mi/mı", "ki" — bu üçü sınavda en çok sorulan yazım konularıdır. "de/da" ve "mi/mı" her zaman ayrı; "ki" bağlaçsa ayrı, ek ise bitişik yazılır.
🎮 Yazım Kuralı Hafıza Kartları 0 / 8

Kartlara tıkla, eşleşen çiftleri bul!

🃏
✅ BİTİŞİK
de/da eki
🃏
✅ AYRI
de/da bağlacı
🃏
✅ KÜÇÜK
Cins isim
🃏
✅ KÜÇÜK
Cins isim
🃏
✅ AYRI
"ki" bağlacı
🃏
✅ AYRI
"ki" bağlacı
🃏
✅ BÜYÜK
Özel isim
🃏
✅ AYRI
mi/mı soru eki
🃏
✅ BİTİŞİK
masadaki (-ki eki)
🃏
✅ KES.İŞARETİ
Özel isim + ek
🃏
✅ BÜYÜK
Özel isim
🃏
✅ BİTİŞİK
de/da eki
🃏
✅ KES.İŞARETİ
Özel isim + ek
🃏
✅ AYRI
mi/mı soru eki
🃏
✅ AYRI
de/da bağlacı
🃏
✅ BİTİŞİK
masadaki (-ki eki)
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Noktalama İşaretleri

Türkçe · EKPSS 2028

1. Noktalama Neden Önemli?

Noktalama işareti koymamak ya da yanlış yere koymak cümlenin anlamını kökten değiştirebilir: "Git, çabuk dönme!" ile "Git çabuk, dönme!" tamamen farklı emirler verir. EKPSS'de hem kullanım kuralları hem de anlam farkı sorulur.

2. Nokta (.)

KullanımÖrnekİstisna/Dikkat
Bildirme cümlesi sonuHava bugün güzel.Soru/ünlem işareti olan cümleye nokta konmaz.
KısaltmalarProf., Dr., vb., bkz., s. (sayfa)Cümle sonu kısaltmayla bitiyorsa tek nokta yeterli.
Sıra sayıları3. sınıf, I. Dünya Savaşı, 5. maddeRakam + nokta = sıra sayısı anlamı verir.
Tarih yazımında10.11.1938 (10 Kasım 1938)Gün.Ay.Yıl sırası kullanılır.

3. Virgül (,)

Cümlede kısa duraklamayı gösterir. Virgülün 6 temel kullanımını bilmek sınavda yeterlidir:

KullanımDoğru ÖrnekHatalı Örnek
Sıralama (son ögeden önce yok)Kalem, defter, kitap aldı.Kalem, defter, ve kitap aldı. ✗
"Ama/fakat/lakin/ancak" öncesiÇalıştı, ama başaramadı.Çalıştı ama başaramadı. (kabul edilir ama TDK'ya göre hatalı)
Ara cümle (her iki yanında)Ali, bildiğin gibi, çok çalışkan.Ali bildiğin gibi çok çalışkan. ✗
Hitap sözcüğü sonrasıEy Türk, öğün!Ey Türk öğün! ✗
Şehir adı + tarih arasındaAnkara, 29 Ekim 1923Ankara 29 Ekim 1923 ✗
Uzun özne grubundan sonraSınava geç kalan öğrenciler, içeri alınmadı.—
Virgülün Anlam Değiştirdiği Klasik Örnek

"Git, buraya oturma!" → Git emri + Oturma emri (iki ayrı emir)
"Git buraya, oturma!" → Buraya gel + Oturma
"Git buraya oturma!" → Buraya git-otur (tek eylem)

4. Noktalı Virgül (;)

Virgülden güçlü, noktadan zayıf bir duraklama. Anlam açısından ilişkili ama biçimsel olarak birbirinden bağımsız cümleleri bağlar.

KullanımÖrnek
İlişkili iki bağımsız cümleHava soğudu; dışarı çıkmadım.
Uzun listede gruplamaMatematik, Türkçe; Tarih, Coğrafya sınavları var.

5. İki Nokta (:)

KullanımÖrnekBüyük/Küçük Harf?
Liste açılışı öncesiAlınanlar: kalem, defter, silgi.Küçük harfle devam
Açıklama/örnek öncesiBir şeyi biliyorum: güven zordur.Küçük harfle devam
Doğrudan alıntı/diyalog öncesiÖğretmen sordu: "Cevabınız ne?"Büyük harfle devam (tam cümle)

6. Soru İşareti (?)

Sadece gerçek soru cümlelerinin sonuna konur. Dolaylı sorularda soru işareti kullanılmaz!

DurumÖrnekİşaret
Gerçek soru cümlesiNereye gidiyorsun?? ✓
Dolaylı soru (gömülü)Nereye gittiğini bilmiyorum.. ✓ (soru işareti yok!)
"mı" içeren soruGeldi mi?? ✓
"mı" ile dolaylı soruGelip gelmediğini merak ediyorum.. ✓

7. Ünlem (!), Tırnak (""), Üç Nokta (...)

İşaretKullanımÖrnek
Ünlem (!)Duygu, emir, seslenme cümleleriNe güzel bir hava! Kalk! Ey Türk gençliği!
Tırnak ("")Doğrudan alıntı, eser adı, alaycı kullanım"Yurtta sulh, cihanda sulh." / "Nutuk"
Üç nokta (...)Sözün yarıda kesilmesi, atılan bölüm, belirsizlik"Ama ben..." diyemedi. / "Ben bu memlekete... hizmet ettim."
Kısa çizgi (–)Diyalog, açıklama, ara cümle– Merhaba. – İyi günler.
✏️ Noktalama İşaretleri Hızlı Başvuru
Nokta: Cümle sonu, kısaltma, sıra sayısı · Virgül: Sıralama, ara cümle · Noktalı virgül: İki bağımsız cümle bağlama · İki nokta: Açıklama, alıntı · Tire: Konuşma cümlesi, ara söz · Tırnak: Alıntı, özel ad vurgusu · Üç nokta: Eksiklik, duraklama
⚠️ EKPSS'de En Çok Yanlış Yapılan: "Sayın" dan sonra virgül konmaz (Sayın Müdür), soru işaretiyle ünlem bir arada kullanılmaz (?!), kısaltma cümle sonundaysa ek nokta konmaz (vb. gibi bitiyor).

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Noktalama işaretleri cümlenin amacına göre seçilir.
Bir soru cümlesinin sonuna hangi noktalama işareti konulur?
Senaryo 2
Bu cümlede sıralama yapılmakta, virgül öğeleri ayırmaktadır.
"Tuz, biber, karabiber aldım." cümlesinde virgül hangi işlevi görür?

📋 EKPSS Özet — Noktalama

  • Sıralamada son ögeden önce virgül yok; "ama/fakat" öncesi virgül var
  • Dolaylı soruda soru işareti yok: "Gelip gelmediğini bilmiyorum."
  • İki noktadan sonra açıklama/liste → küçük harf; tam cümle → büyük harf
  • Özel isim + ek → kesme işareti (Ankara'da, 1923'te)

✏️ Noktalama İşaretleri — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül doğru kullanılmıştır?

💡 "ama" karşıtlık bağlacından önce virgül konur: "Çalıştı, ama başaramadı." A'da son ögeden önce virgül kullanılamaz. B'de virgül yanlış yerde.
2

"Gidecek mi bilmiyorum." cümlesine soru işareti konmamasının nedeni nedir?

💡 Asıl yüklem "bilmiyorum" — cümle bilgisizlik bildiriyor, soru sormüyor. "mı" gömülü soruda kalıyor → dolaylı soru → soru işareti yok.
3

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üç nokta doğru kullanılmıştır?

💡 Üç nokta, alıntıda atlanan bölümü göstermek veya sözün yarıda kesildiğini belirtmek için kullanılır. B doğrudur.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işareti yanlış kullanılmıştır?

AAnkara, 15.03.2024 tarihinde…
BProf. Dr. Ahmet Yılmaz bugün sunum yaptı.
CKoş! Koş! Yetişirsin belki?
D"Yarın görüşürüz" dedi ve gitti.
💡 Soru cümlesi soru işareti, ünlem cümlesi ünlem işareti alır; ikisi birlikte kullanılmaz.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Sıralamada son ögeden önce virgül konmaz: "Kalem, defter, kitap aldım."
D
Y
2.İki noktadan sonra her zaman büyük harfle devam edilir.
D
Y
3.Dolaylı soru cümlelerinin sonuna soru işareti konmaz.
D
Y
4."Ama" bağlacından önce virgül konmaz.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
"Ama, fakat, lakin" bağlaçlarından önce işareti konur.
İlişkili iki bağımsız cümle arasına konabilir.
Sözün yarıda kesildiğini gösteren noktalama işareti:
Doğrudan alıntıları göstermek için kullanılır.
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTürkçe · EKPSS 2028
🧒 Noktalama İşaretleri — Kolay Anlatım

🚦 Noktalama = Trafik İşaretleri

Noktalama işaretleri, okuyucuya "dur", "biraz yavaşla" veya "devam et" gibi sinyaller verir. Doğru işareti doğru yere koymak, cümlenin anlamını belirler.

💡 "Git, çabuk dönme!" ile "Git çabuk, dönme!" — aynı kelimeler, farklı virgül yeri, tamamen farklı iki emir!

📍 6 Temel İşaret

İşaretNe Zaman?Örnek
Nokta (.)Cümle sonu, kısaltma, sıra sayısıHava güzeldi. / Dr. / 3. sınıf
Virgül (,)Sıralama, ara cümle, "ama/fakat" öncesiKalem, defter aldı. / Çalıştı, ama başaramadı.
Soru (?)Gerçek soru cümlesi sonuNereye gidiyorsun?
Ünlem (!)Duygu, emir, seslenmeNe güzel! / Kalk! / Ey Türk!
İki nokta (:)Liste açılışı, açıklama, alıntıAldıklarım: kalem, silgi.
Tırnak ("")Doğrudan alıntı, eser adı"Nutuk" / "Yurtta sulh."

⚠️ En Çok Hata Yapılan 3 Kural

1️⃣ Dolaylı soruda soru işareti konmaz.
"Nereye gittiğini bilmiyorum." ✅ (soru işareti değil, nokta!)

2️⃣ Sıralamada son ögeden önce virgül konmaz.
"Kalem, defter, kitap aldı." ✅ / "Kalem, defter, ve kitap aldı." ✗

3️⃣ "Sayın" dan sonra virgül konmaz.
"Sayın Müdür" ✅ / "Sayın, Müdür" ✗

🎮 Hızlı Test — İşareti Koy!

1. "Nereye gidiyorsun___" → ?

2. "Nereye gittiğini bilmiyorum___" → . (dolaylı soru!)

3. "Ne güzel bir gün___" → !

4. "Aldıklarım___ kalem, defter, silgi." → :

5. "Çalıştı___ ama başaramadı." → ,

🧠 5'te 5 doğru yaptıysan tebrikler — noktalama ustasısın!
🎯 EKPSS İpucu: Soru işareti sadece gerçek sorulara gelir. "mı/mi" içerse bile dolaylı soruysa nokta kullanılır. Bu ince ayrım sınavda sıkça test edilir.
🎮 Noktalama İşareti Eşleştirme 0 / 7

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

Cümle sonu, kısaltma
Gerçek soru cümlesi
Duygu, emir, seslenme
Sıralama, ara cümle
Liste açılışı, alıntı
Doğrudan alıntı
Eksik bırakma, duraklama
Soru işareti (?)
İki nokta (:)
Ünlem (!)
Tırnak ("")
Üç nokta (...)
Virgül (,)
Nokta (.)
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Anlam Bilgisi

Türkçe · EKPSS 2028

1. Sözcükte Anlam — Temel Kavramlar

Sözcükler tek bir anlam taşımaz; bağlama göre farklı anlamlar kazanabilir. EKPSS'de hem anlam türleri hem de sözcükler arası anlam ilişkileri sıkça sorulur.

KavramTanımıÖrnek
Temel anlamSözcüğün ilk ve asıl anlamı; herkesin aklına ilk gelen anlam"göz" → görme organı
Yan anlamTemel anlamdan uzaklaşarak kazanılan ikincil anlam"iğnenin gözü", "kâğıdın gözü" — benzerlik ya da ilgi yoluyla
Mecaz anlamSözcüğün gerçek anlamından tamamen koparak kullanılması"Başarıya giden yol çalışmaktan geçer." → yol mecaz
DeyimEn az iki sözcükten oluşan, kalıplaşmış, mecaz anlam taşıyan söz öbeği"ağzı kalabalık", "el atmak", "gözü dönmek"
AtasözüToplumun deneyimlerinden çıkmış, kalıplaşmış, öğüt veren cümle"Damlaya damlaya göl olur."
⚠️ Deyim mi, Atasözü mü?
Deyim: Sözcük öbeği (cümle değil), öğüt vermez, mecaz anlam taşır. Özne değiştirilir: "o ağzı kalabalık" → "ben ağzı kalabalık" değil, "benim ağzım kalabalık"
Atasözü: Tam cümle, genel kural/öğüt içerir, değiştirilemez kalıp.

2. Sözcükler Arası Anlam İlişkileri

İlişki TürüTanımıÖrnekler
Eş anlamlı (Eş değerli)Aynı kavramı karşılayan farklı sözcüklerhızlı = çabuk; güzel = latif; geniş = engin
Zıt anlamlı (Karşıt)Anlamca birbirine zıt sözcüklergüzel ↔ çirkin; sıcak ↔ soğuk; açık ↔ kapalı
Yakın anlamlıBenzer ama tam eş olmayan anlam taşıyan sözcüklerbakmak ≠ seyretmek (bakış eylemi vs. izleme eylemi)
Çok anlamlıBir sözcüğün birden fazla anlam taşıması"kök": bitki kökü / sayıların kökü / sözcük kökü
Sesteş (Eş sesli)Yazılış-okunuşları aynı, anlamları farklı sözcükler"yüz" (sayı) / "yüz" (yüzme) / "yüz" (çehre)

3. Söz Sanatları

Söz sanatları Türkçe sınavının en sık sorulan konularından biridir. Temel sanatları iyi öğrenmek gerekir.

SanatTanımıNasıl Anlaşılır?Örnek
Teşbih (Benzetme)Bir şeyi başka bir şeye benzeterek anlatma"gibi, kadar, sanki, tıpkı" gibi benzetme edatı var"Aslan gibi cesur bir adam"
İstiare (Eğretileme)Benzetme edatı olmadan, benzeyen ya da kendisine benzetilen gizlenerek yapılan mecazBenzetme edatı yok; biri gizli"Aslan girdi meydana" (aslan = kahraman)
Mecaz-ı MürselBir şeyin yerine onunla ilgili başka bir şeyin kullanılmasıYer adı → kurumu; parça → bütünü gösterir"Ankara açıkladı." (hükümet için)
Tezat (Karşıtlık)Zıt kavramları bir arada kullanmaAynı cümlede zıt anlam çiftleri"Gülerek ağladı." "Acı tatlı anılar."
KinayeBir sözün hem gerçek hem mecaz anlama gelebilmesiİki anlam da mümkün, ama mecaz kast ediliyor"Eli açık biri" (hem fiziksel hem cömert)
TekrirAynı sözcük ya da öbeği tekrarlamaArt arda aynı sözcük/öbek"Gel, gel, gel ne olursun gel!"

4. Cümle Anlam Özellikleri

ÖzellikAçıklamasıÖrnek
Öznel yargıKişisel görüş, kanıt gerektirmez, tartışılır"Bu roman çok sıkıcı." (kişiden kişiye değişir)
Nesnel yargıHerkes tarafından doğrulanabilir, ölçülebilir gerçek"Bu roman 1923'te yayımlandı." (belgelenebilir)
Neden-sonuçBir olayın ya da durumun sebebini/sonucunu bildirme"Çok çalıştığı için başardı."
KoşulBelirli bir koşula bağlı ifade"Çalışırsan başarırsın."

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Edilgen yapıda özne sözlü olarak belirtilmeyebilir.
"Kitap okundu." cümlesinde özne nerededir?
Senaryo 2
Yüklem, cümlede işi bildiren temel öğedir.
"Ali kitap okudu." cümlesinin yüklemi hangisidir?

5. Terim Anlam, Özdeyiş, İkileme ve Yansıma Sözcükler

1. Terim Anlam

Bir sözcüğün bilim, sanat, spor ya da meslek alanına özgü kavramları karşılığında kazandığı anlama terim anlam adı verilir.

📌 Matematik: üçgen, kare, fonksiyon

📌 Tiyatro: sahne, perde, kostüm, sufle

📌 Müzik: nota, akor, solfej

📌 Futbol: taç, faul, gol

⚠️ Bir sözcüğün terim olup olmadığı hangi bağlamda kullanıldığına göre değişir:
📌 "Arabadaki ışık gözümü kamaştırdı." → Gerçek anlam
📌 "Yazar dünyamızın eşsiz ışıklarından biridir." → Mecaz anlam
📌 "Fen Bilgisi dersinde ışık konusunu gördük." → Terim anlam

2. Özdeyiş (Vecize)

Bir düşünceyi kısa ve özlü bir şekilde anlatan, bir veya birkaç cümleden oluşan sözlere özdeyiş (vecize) denir.

📌 "Ne kadar bilirsen bil, söylediklerin karşındakinin anlayabileceği kadardır." (Mevlâna)

📌 "İnsan bağırırken düşünemez." (Necip Fazıl Kısakürek)

⚠️ Özdeyiş ↔ Atasözü Farkı: Özdeyişlerin söyleyeni bellidir; atasözlerinin söyleyeni belli değildir (anonimdir).

3. İkilemeler

Anlamı güçlendirmek amacıyla aynı kelimenin, yakın anlamlı veya zıt anlamlı kelimelerin tekrarıyla oluşan sözcük grubuna ikileme denir.

İkileme TürüÖrnekler
Aynı sözcüğün tekrarıkoşa koşa, ağır ağır, iri iri
Eş anlamlılardanakıllı uslu, ses seda, güçlü kuvvetli
Zıt anlamlılardanileri geri, az çok, er geç, büyük küçük
Biri anlamlı, biri anlamsızeski püskü, eğri büğrü, yarım yamalak
Her ikisi de anlamsızıvır zıvır, eften püften, mırın kırın
Yansımaların tekrarıçat pat, kıs kıs, şırıl şırıl, horul horul
"M" harfi eklenerekev mev, şaka maka, para mara, kitap mitap
⚠️ İkileme ≠ Tekrar: Tekrarlarda araya virgül girer; ikilemelerin arasına hiçbir noktalama işareti girmez.
📌 "Akşam, akşam, yine akşam…" → Tekrar
📌 "Akşam akşam nereden çıktı bu maç." → İkileme

4. Yansıma Sözcükler

Doğadaki seslerin taklidi sonucu ortaya çıkan sözcüklere yansıma denir. Yansımaların oluşturduğu kelime grupları da vardır.

📌 "Tenceredeki su fokur fokur kaynıyor." (yansıma grubu)

📌 "Koridordan takır tukur sesler geliyor." (yansıma grubu)

📌 Fısıldamak, şakırdamak, gürlemek (yansımadan türeyen fiiller)

📋 Hızlı Karşılaştırma

KavramÖzellikÖrnek
Terim anlamBelirli bir alanda özel anlamGol (futbol)
ÖzdeyişSöyleyeni belli, kısa-özlüMevlana'nın sözleri
AtasözüSöyleyeni belli değil, öğüt verirEmek olmadan yemek olmaz
DeyimMecaz, kalıplaşmış söz öbeğiAğzı kulaklarına varmak
İkilemeAnlam güçlendirme, virgülsüzAkşam akşam
YansımaDoğadaki sesi taklitFokur fokur

✅ Terim Anlam & Söz Öbekleri — Alıştırma

1. Aşağıdakilerin hangisinde terim anlamlı bir sözcük kullanılmıştır?

2. "Devler gibi eserler bırakmak için karıncalar gibi çalışmak gerekir." özdeyişine anlamca en yakın atasözü hangisidir?

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim, açıklamasıyla birlikte verilmemiştir?

📋 Anlam Bilgisi Özeti

  • Temel anlam: İlk/asıl anlam (göz = görme organı)
  • Mecaz anlam: Gerçek anlamdan tamamen kopuk
  • Deyim: Öbek (cümle değil), mecaz, kalıp
  • Atasözü: Tam cümle, genel kural, öğüt
  • Teşbih: "gibi" var; İstiare: "gibi" yok, biri gizli
  • Tezat: Zıt anlam çifti; Mecaz-ı mürsel: yer → kurum

✏️ Anlam Bilgisi — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

"Ankara bu konuda karar verdi." cümlesinde altı çizili sözcük hangi söz sanatına örnektir?

💡 "Ankara" şehir adı; ama burada hükümet/yetkililer kastediliyor. Yer adı → kurum/kişi = Mecaz-ı mürsel.
2

"Aslan gibi cesur bir savaşçıydı." cümlesindeki söz sanatı nedir?

💡 "Gibi" benzetme edatı var → Teşbih (açık benzetme). İstiare'de edat olmaz.
3

Aşağıdakilerden hangisi bir atasözüdür?

💡 Atasözü tam cümledir ve genel bir kural/öğüt içerir. A, B, C deyimdir (sözcük öbeği).
4

"Bu roman çok güzel yazılmış." cümlesindeki yargı türü nedir?

💡 "Güzel" kişiden kişiye değişen bir değerlendirme → öznel yargı. Nesnel olsaydı herkes doğrulayabilmeliydi.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1."Gülerek ağladı." cümlesinde tezat sanatı kullanılmıştır.
D
Y
2.Deyimler her zaman tam cümle biçimindedir.
D
Y
3.Sesteş sözcükler yazılış ve okunuşları aynı, anlamları farklı sözcüklerdir.
D
Y
4."1923'te Cumhuriyet ilan edildi." cümlesi öznel bir yargı taşır.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Benzetme edatı olan söz sanatı:
Benzetme edatı olmayan (gizli benzetme) söz sanatı:
Herkesin doğrulayabildiği yargı türü: yargı
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTürkçe · EKPSS 2028
🧒 Anlam Bilgisi — Kolay Anlatım

💬 Gerçek Anlam ve Mecaz Anlam

Bir sözcük iki türlü anlam taşıyabilir: ilk ve asıl anlamı olan gerçek anlam, asıl anlamından uzaklaşarak başka bir durumu anlatan mecaz anlam.

💡 "Kolum yandı." → Gerçek anlam (ateşe değdi). "Sözlerin yaktı." → Mecaz anlam (üzdü).

🔄 Eş, Yakın ve Zıt Anlam

TürAçıklamaÖrnek
Eş anlamAynı anlamı olan farklı sözcüklergüzel = alımlı = çekici
Yakın anlamNeredeyse aynı ama ince farkı varbakmak ≠ seyretmek (biri geçici, biri odaklanmış)
Zıt anlamTam tersini ifade edergüzel ≠ çirkin · sıcak ≠ soğuk

📚 Deyim ve Atasözü Farkı

Deyim: En az iki sözcükten oluşur, mecaz anlam taşır, genellikle bir kavramı anlatır.

→ "Eli sıkı" = cimri · "Dili uzun" = çok konuşan

Atasözü: Toplumun deneyiminden doğmuş, öğüt veren, kalıplaşmış söz.

→ "Damlaya damlaya göl olur." = Az az biriktirmek büyük sonuç verir.

🧠 Deyim = kavram anlatır. Atasözü = öğüt verir. Bu farkı bilmek sınavda 2 puan kazandırır!

🎮 Hangi Tür? — Hızlı Oyun

1. "Ağzı kalabalık biri." → Deyim (mecaz, kavram aktarıyor)

2. "Sabır acıdır, meyvesi tatlıdır." → Atasözü (öğüt veriyor)

3. "Güzel = hoş" → Eş anlam

4. "Sözlerin beni yaktı." → Mecaz anlam

5. "Taş gibi uyudu." → Teşbih (benzetme)

🎯 EKPSS İpucu: Deyim ile atasözünü karıştırmayın. Deyim kavram anlatır, atasözü öğüt verir. Bir de mecaz anlam içeren sözcükler "gerçek anlamından uzaklaşmış" olduğunu unutmayın.
🎮 Anlam Bilgisi Sınav Soruları

1. Aşağıdakilerden hangisi deyimdir?

2. "Taş gibi uyudu." — Bu cümlede hangi söz sanatı var?

3. Gerçek anlamından uzaklaşarak kullanılan sözcük hangisidir?

4. Atasözü ile deyimi birbirinden ayıran temel özellik nedir?

☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Paragraf Bilgisi

Türkçe · EKPSS 2028

1. Paragraf Nedir? Temel Yapısı

Paragraf, bir ana düşünce etrafında birleşen cümleler topluluğudur. Her paragrafın üç temel bileşeni vardır: konu (ne hakkında?), ana düşünce (yazar ne demek istiyor?) ve yardımcı düşünceler (ana düşünceyi destekleyen ayrıntılar). EKPSS'de paragraf soruları büyük ölçüde bu üç kavram üzerine kuruludur.

💡 Konu, Ana Düşünce, Başlık Farkı
Konu: Paragrafın ne hakkında olduğu — genelde bir sözcük ya da kısa öbek ("kitap okumak")
Ana düşünce: Yazarın konuyla ilgili ileri sürdüğü temel görüş — tam cümle ("Kitap okumak insanı geliştirir.")
Başlık: Konuyu yansıtan kısa ve öz ifade — cümle olmayabilir

2. Ana Düşünce Nasıl Bulunur?

Ana düşünce genellikle paragrafın başında veya sonunda yer alır. Bazen ortada, bazen de hiçbir cümlede açıkça yazılmayıp okuyucunun çıkarması gerekir (örtük/gizli ana düşünce).

KonumAçıklamaİpucu
Baştaİlk cümle ana düşüncedir; diğerleri desteklerGeri kalan cümlelerin hepsi "neden, nasıl, örnek" sorusunu yanıtlar
SondaAyrıntılardan genele gidilir; sonuç cümlesi ana düşüncedir"Sonuç olarak, özetle, bu nedenle" gibi bağlayıcılar işaret eder
OrtadaNadir; paragrafın "kalbinde" yer alırHer cümleyle ilişki kurulduğunda ortadaki cümle fark edilir
ÖrtükHiçbir cümlede doğrudan söylenmezTüm cümlelerden çıkan ortak yargı ana düşüncedir

3. Paragraf Türleri — Anlatım Biçimleri

TürAmacıBelirleyici İpuçlarıÖrnek Konu
AçıklamaBir konuyu tanıtmak, bilgi vermek"şudur, budur, anlamına gelir, tanımlanır" kalıplarıDemokrasi nedir?
TartışmaBir görüşü savunmak ya da çürütmek"ama, ancak, oysa, buna karşın" karşıtlık bağlaçları; kanıt sunmaTeknoloji zararlı mı?
BetimlemeBir varlığı, ortamı, kişiyi gözler önüne sermekRenk, şekil, ses, koku — duyular; "sanki, gibi, adeta" benzetemeleriSonbahar bahçesi
ÖykülemeOlayları kronolojik sırayla anlatmakGeçmiş zaman fiilleri; "önce, sonra, ardından, derken"Bir günün anlatımı
KanıtlamaÖne sürülen görüşü örnekler/verilerle desteklemekİstatistik, araştırma sonucu, tarihî örnekEğitim kalkınmayı sağlar

4. Paragrafta Bütünlük ve Sıraya Koyma

EKPSS'nin en sık sorduğu soru tiplerinden biri: "Aşağıdakilerden hangisi bu paragrafın devamı olamaz?" ya da "Verilen cümleler anlamlı bir paragraf oluşturacak şekilde sıralanırsa hangisi önce/sonra gelir?"

KuralAçıklama
Anlam bütünlüğüHer cümle bir öncekiyle anlam ilişkisi kurmalıdır
Gönderim (zamir-isim uyumu)"O, bu, onlar" gibi zamirlerin gönderdiği isim daha önce geçmiş olmalı
Bağlaç uyumu"Ancak, ama" karşıtlık bildiriyorsa önceki cümle olumlu olmalı
Zaman uyumuParagraf içinde tutarsız zaman atlaması olmamalı
Sıraya Koyma Stratejisi

1. Özne/kavramı ilk kez tanıtan cümle → en başa
2. Tanım/genel çerçeve cümlesi → ikinci sıraya
3. Ayrıntı, örnek, destekler → ortaya
4. Sonuç/yargı cümlesi ("bu nedenle, sonuç olarak") → en sona

5. Paragraf Tamamlama — Boşluğa Hangi Cümle Gelir?

Paragrafta bir cümle boş bırakılır ve hangi seçeneğin gelebileceği sorulur. Doğru cümle üç koşulu sağlamalıdır:

  • Önceki cümleyle anlam ilişkisi kurmalı
  • Sonraki cümlenin zeminini hazırlamalı
  • Paragrafın genel konusundan çıkmamalı
⚠️ Dikkat: Anlatım bozukluğu sorularında "özne-yüklem uyumsuzluğu", "gereksiz sözcük kullanımı" ve "anlam belirsizliği" en sık çıkan hata türleridir. Her seçeneği bu 3 açıdan sorgula.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Özne çoğul olduğunda yüklem uyumu incelenmelidir.
"Hem Ahmet hem de Mehmet geldi." cümlesinde anlatım bozukluğu var mıdır?
Senaryo 2
Anlam açısından birbirini dışlayan iki kavram bir arada kullanılmıştır.
"Sessizce bağırdı." ifadesinde ne tür bir bozukluk vardır?

📝 Anlatım Teknikleri

Bir yazıda düşünce ve duyguları aktarmak için kullanılan yöntemlere anlatım tekniği denir. EKPSS'de hangi tekniğin kullanıldığı sorulur.

Teknik Açıklama İpucu
Açıklama Bir kavramı, olguyu ya da konuyu nesnel biçimde anlatmak. Tanımlar, örnekler, karşılaştırmalar kullanılır.
Öyküleme (Anlatma) Olayları zaman sırasına göre aktarmak. Kişi, yer, zaman, olay örgüsü bulunur. Geçmiş zaman fiilleri yoğundur.
Betimleme (Tasvir) Kişi, yer ya da nesneyi tüm ayrıntılarıyla canlandırmak. Duyu organlarına seslenilir; sıfatlar çoktur. Hareketsiz tablo gibi.
Tartışma (Kanıtlama) Bir görüşü savunmak ya da çürütmek amacıyla gerekçeler öne sürmek. "bence", "kanımca", "çünkü", "oysa", "ancak" gibi ifadeler kullanılır.
💡 Ek teknikler:
• İç Konuşma: Karakterin kendi kendine düşüncelerini aktarması.
• Diyalog: Kişilerin konuşmalarını doğrudan aktarma.
• Bilinç Akışı: Düşüncelerin sansürsüz, akış hâlinde verilmesi (modernist teknik).
❓ Alıştırma Soruları:

1. "Sokağa çıktım. Eski, soluk renkli taş binalar sıralanıyordu. Çatılardan sarkan sarmaşıklar duvarları kaplamıştı. Havada ıslak toprak kokusu vardı." — Bu paragrafta hangi anlatım tekniği kullanılmıştır?

2. "Sabah erken kalktım. Markete gittim, ekmek aldım. Dönerken yağmur başladı, koştum eve girdim." — Hangi anlatım tekniği kullanılmıştır?

3. "Bence sosyal medyanın gençler üzerinde olumsuz etkisi tartışılamaz. Çünkü araştırmalar dikkat süresinin giderek kısaldığını göstermektedir. Üstelik ekran bağımlılığı da artmaktadır." — Bu paragrafın anlatım tekniği nedir?

🔧 Düşünceyi Geliştirme Yolları

Yazarda ana düşünceyi desteklemek, açıklamak veya kanıtlamak için başvurulan yöntemlerdir. EKPSS'de hangi yolun kullanıldığı sorulur.

Yol Açıklama & Örnek
Tanımlama Kavramın ne olduğu açıklanır. "Edebiyat, dili sanatsal amaçla kullanan yazı türüdür."
Örnekleme Somutlaştırmak için örnek verilir. "örneğin, mesela, nitekim, şöyle ki" gibi ifadeler kullanılır.
Karşılaştırma İki kavram benzerlik/fark yönünden ele alınır. "oysa, ise, ancak, buna karşın" bağlaçları ipucudur.
Tanık Gösterme Otorite kişilerin söz veya görüşlerine başvurulur. Alıntı, atıf bulunur.
Sayısal Veriden Yararlanma İstatistik, araştırma sonuçları kullanılır. "%72 si…", "Her 3 kişiden biri…"
Benzetme Anlamayı kolaylaştırmak için benzer şeylerle ilişkilendirme. "tıpkı… gibi", "sanki"
⚠️ Dikkat: Tanık gösterme ile örnekleme karıştırılır. Tanık göstermede mutlaka bir uzmanın ya da otoritenin adı/görüşü geçer.
❓ Alıştırma Soruları:

1. "Aristo'ya göre insan, doğası gereği toplumsal bir varlıktır." — Hangi düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır?

2. "Türkiye'de yapılan araştırmalara göre gençlerin %68'i günde 4 saatten fazla ekrana bakıyor." — Hangi yol kullanılmıştır?

3. "İnsan zihni tıpkı bir bilgisayar gibidir; her ikisi de bilgi depolar, işler ve gerektiğinde geri çağırır." — Hangi yol kullanılmıştır?

👤 Anlatıcı Türleri ve Anlatım Özellikleri

Anlatıcı Bakış Açısı

Tür Özellik İpucu
İlahi (Tanrısal) Bakış Açısı Anlatıcı her şeyi bilir; tüm kişilerin iç dünyasına girer. 3. kişi anlatım. "O düşünüyordu ki…" "Hasan içten kızgındı."
Kahraman Anlatıcı Anlatıcı olayların içindedir; yalnızca kendi iç dünyasını bilir. 1. kişi anlatım. "Ben gördüm, hissettim…"
Gözlemci Anlatıcı Anlatıcı olayları dışarıdan gözlemler; kimsenin iç dünyasına giremez. 3. kişi ama sınırlı bilgi. Diyaloglar ve davranışlar anlatılır.

İyi Bir Anlatımın Özellikleri

Duruluk: Gereksiz sözcük olmaz.
Açıklık: Kolayca anlaşılır.
Akıcılık: Okuma takılmadan ilerler.
Tutarlılık: İç çelişki yoktur.
Doğallık: Yapaylık hissi vermez.
Özgünlük: Kendine özgü bir ses taşır.
❓ Alıştırma Soruları:

1. "Ali odasına girdi. İçinden 'Artık dayanamıyorum' diye geçirdi. Masasının başına oturdu, eline kalemi aldı." — Anlatıcı bakış açısı hangisidir?

2. "O gün sabah trene bindim. Camdan dışarı bakarken kendimi çok yalnız hissettim. Kimseye bunu söyleyemezdim." — Hangi anlatım türü kullanılmıştır?

3. "Hazır, kesin, hemen şimdi gidiyorum." cümlesinde anlatımın hangi özelliği bozulmuştur?

📋 Paragraf Özeti

  • Ana düşünce tam cümledir; konu ise bir sözcük/öbektir
  • Ana düşünce başta, sonda ya da örtük olabilir
  • Anlatım biçimleri: açıklama / tartışma / betimleme / öyküleme / kanıtlama
  • Sıraya koymada: genel → özel → sonuç
  • Zaramin gönderdiği isim daha önce geçmiş olmalı

✏️ Paragraf Bilgisi — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Aşağıdaki paragraf türlerinden hangisinde duyulara yönelik ayrıntılar ön plandadır?

💡 Betimleme türünde renk, ses, koku, doku gibi duyusal ayrıntılarla bir varlık ya da ortam gözler önüne serilir.
2

Bir paragrafta "ancak, oysa, buna karşın" bağlaçları hangi anlatım amacına işaret eder?

💡 Karşıtlık bildiren bağlaçlar, farklı görüşlerin çatıştırıldığı tartışma paragrafının belirtisidir.
3

Ana düşünce ile konu arasındaki temel fark nedir?

💡 Konu: paragrafın ne hakkında olduğu (kitap okumak). Ana düşünce: yazar ne demek istiyor (tam cümle: kitap okumak insanı geliştirir).
4

Sıraya koyma sorularında "Bu nedenle, sonuç olarak" gibi ifadeler taşıyan cümle nereye konur?

💡 Sonuç bildiren bağlayıcılar her zaman önceki ayrıntıların ardından, yani en sona gelir.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Her paragrafın mutlaka bir ana düşüncesi vardır.
D
Y
2.Betimleme paragrafında olaylar kronolojik sırayla anlatılır.
D
Y
3.Ana düşünce bazen hiçbir cümlede açıkça ifade edilmeyebilir (örtük).
D
Y
4.Paragraftaki zamirlerin gönderdiği isim daha önce geçmiş olmalıdır.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Yazarın konuyla ilgili temel görüşüne denir.
Olayları kronolojik sırayla anlatan paragraf türü:
Paragrafın ne hakkında olduğuna denir.
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTürkçe · EKPSS 2028
🧒 Paragraf Bilgisi — Kolay Anlatım

📄 Ana Fikir Nasıl Bulunur?

Bir paragrafı okuduktan sonra şunu sor: "Bu paragraf tek cümleyle ne anlatıyor?" İşte bu sorunun yanıtı ana fikirdir. Ana fikir genellikle paragrafın ilk ya da son cümlesinde gizlidir; diğer tüm cümleler onu destekler.

💡 Ana fikir = bir meyvenin çekirdeği. Geri kalan her şey o çekirdeği besler.

🗂️ Paragraf Türleri

TürAmacıİpucu
AçıklayıcıBilgi verir, tanımlar"Bu nedir?" sorusunu yanıtlar
TartışmacıGörüş savunur, kanıt sunar"Neden doğru?" sorusunu yanıtlar
BetimleyiciCanlandırır, resim çizerDuyular devreye girer
ÖyküleyiciOlay anlatır, hikâye kurarZaman ve mekân belirtilir

🔗 Paragraf Bağdaşıklığı

Bir paragraftaki cümleler birbirine bağlı olmalıdır. Bu bağlantıyı sağlayan araçlara bağdaşıklık ögeleri denir.

Bağlaçlar: ve, ama, çünkü, oysa, ancak, ne var ki

Zamirler: o, bu, onlar, bunlar (önceki cümleye gönderir)

Tekrar: Aynı sözcük veya eş anlamlısı yeniden kullanılır

🎮 Ana Fikri Bul!

"Kitap okumak hem bilgi artırır hem de hayal gücünü geliştirir. Her kitap yeni bir dünyaya kapı açar. Düzenli okuyanlar daha başarılı iletişim kurar. Bu nedenle okuma alışkanlığı kazanılması gereken en önemli becerilerden biridir."

→ Bu paragrafın ana fikri nedir?

Yanıt: Kitap okumanın birden fazla yararı vardır ve okuma alışkanlığı önemlidir.

🎯 EKPSS İpucu: Ana fikir sorusunda "paragrafın tamamını kapsayan" seçeneği doğrudur. Sadece bir cümleyi kapsayan ya da paragrafta hiç geçmeyen seçenekler yanlıştır.
🎮 Paragraf Bilgisi Boşluk Doldurma 0 / 5

Aşağıdaki seçenekleri boşluklara yerleştir.

ortasındatartışmacıana fikirkonu cümlesiçürütüraçıklayıcıilk veya sondesteklerbağdaşıklıkbağlaç
1. Paragrafta tüm cümlelerin desteklediği temel düşünceye ___ denir.
2. Bilgi veren, tanımlayan paragraf türü ___ paragraftır.
3. Bir paragrafta cümlelerin birbirine bağlantısına ___ denir.
4. Ana fikir genellikle paragrafın ___ cümlesinde bulunur.
5. Yardımcı fikirler ana fikri ___ .
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Dil Bilgisi — Ses ve Yapı

Türkçe · EKPSS 2028

1. Türkçenin Temel Ses Özellikleri

Türkçe sondan eklemeli bir dildir: kök değişmez, ekler sona eklenir. Bu yapı Türkçenin en belirgin özelliğidir. Ses uyumları ise kök ile ekler arasındaki ahengi sağlar.

Temel ÖzellikAçıklamaÖrnek
Ünlü uyumu (büyük)Ekin ünlüsü sözcüğün son ünlüsüne göre şekillenir: kalın→kalın (a/ı/o/u), ince→ince (e/i/ö/ü)kitap+lar (kalın), ev+ler (ince); okul+da, köy+de
Ünlü uyumu (küçük)Ekler a/e ya da ı/i/u/ü seçer: düz geniş (a/e) ya da dar (ı/i/u/ü)gel+iyor (dar ince), git+miş (dar ince), yaz+ıyor (dar kalın)
Ünsüz uyumuSert ünsüzden sonra ek sertleşir (p/ç/t/k/f/s/ş/h sonrası)kitap+ta (değil: kitap+da), saç+ta, at+ta

2. Ünlü Uyumu İstisnaları

Bazı sözcük ve ekler ünlü uyumuna uymaz — bunları ezberlemek gerekir:

İstisna TürüÖrnekAçıklama
Yabancı kökenli sözcüklerotobüs, kalıp, gazete, müzikUyuma uymaz ama Türkçe ek alırken uyar: otobüs+ler ✓
Ünlü uyumuna uymayan ekler-yor, -ken, -ki, -leyin, -gilHer zaman aynı kalır: geliyor, giderken, sabahleyin
Birleşik sözcüklerhanımeli, bugün, birazHer parça kendi uyumunu korur.

3. Sözcük Yapısı

Yapı TürüTanımıÖrnek
Basit sözcükKök halinde, ek almamışev, gel, güzel, taş
Türemiş sözcükKök + yapım ekiev+li, göz+lük, git+me+k, güzel+lik
Bileşik sözcükİki ya da daha fazla sözcüğün birleşmesihanımeli, aslanağzı, yeldeğirmeni, ayakkabı
💡 Türemiş mi, Çekimli mi?
Yapım eki → Yeni bir sözcük türetir, sözcüğün türünü değiştirebilir: güzel (sıfat) + -lik → güzellik (isim)
Çekim eki → Sözcüğün türünü değiştirmez, sadece cümledeki ilişkisini gösterir: ev + -de → evde (yine isim)

4. Ekler — Yapım ve Çekim

Ek TürüGöreviÖrnekler
İsimden isim yapanİsim → İsim-lik (güzellik), -ci/-çi (demirci), -siz (susuz), -li (sulu), -daş (meslektaş)
İsimden fiil yapanİsim → Fiil-la/-le (sulamak, temizlemek), -lan (güvenlenmek), -al (azalmak)
Fiilden isim yapanFiil → İsim-ma/-me (yazma), -iş (gidiş), -ici (yapıcı), -im (kazanım), -gi (sevgi)
Fiilden fiil yapanFiil → Fiil-dir (yaptırmak), -(ı)l (yazılmak), -(ı)n (yıkanmak), -(ı)ş (görüşmek)

5. Fiilimsi (Eylemsi) — Sınavın Gizli Kahramanı

Fiil kökünden türeyen ama cümlede fiil gibi değil isim/sıfat/zarf gibi davranan yapılardır. Fiilimsiler yüklem olamaz; çekimlenemez.

Fiilimsi TürüEkleriCümledeki GöreviÖrnek
İsim-fiil (Mastar)-mak/-mek, -ma/-me, -işİsim gibi kullanılır; özne/nesne olabilirÇalışmak erdemdir. Yüzmeyi severim. Gidiş güzeldi.
Sıfat-fiil (Ortaç)-en/-an, -miş, -ecek, -er, -dik, -acakSıfat gibi isim nitelergelen adam, yanan mum, açılacak kapı, bilinen şey
Zarf-fiil (Ulaç/Bağ-fiil)-arak/-erek, -ıp/-ip, -ınca/-ince, -madan, -ken, -alıZarf gibi fiili nitelerKoşarak geldi. Okuyup anladı. Gelince söyle. Uyurken...
⚠️ Fiilimsi mi, Fiil mi?
Fiilimsi: Cümlenin yüklemi olamaz, kişi eki almaz
"Koşarak geldi" → "koşarak" zarf-fiil (yüklem değil), "geldi" yüklem ✓
"Çalışmak erdemdir" → "çalışmak" isim-fiil (özne görevinde), "erdemdir" yüklem ✓

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Ana fikir, paragraftaki tüm cümlelerin ortak paydasıdır.
Paragrafın ana fikrini bulmak için en doğru yöntem nedir?
Senaryo 2
Başlık, paragrafın içeriğini kısaca özetlemelidir.
Paragrafa uygun başlık seçmek için ne yapılmalıdır?

6. Vurgu

Vurgu Nedir?

Türkçe'de cümle içinde bir sözcük ya da sözcük grubunun, sözcük içinde bir hecenin diğerlerine göre daha baskılı ve kuvvetli söylenmesine vurgu denir.

1. Sözcükte Vurgu

Sözcükler hecelerin birleşmesiyle oluşur. Bu hecelerden biri diğerlerine göre daha baskılı söylenir; buna sözcük vurgusu denir. Türkçede vurgu genelde son hecededir.

📌 te-le-fon, o-yun-cak, kö-pek, mey-ve

2. Cümlede Vurgu

Fiil (eylem) cümlesinde vurgu yükleminin cümle içindeki yerine göre değişir. Yüklem ortada veya sonda ise vurgu, yüklemden hemen önceki öğededir.

CümleVurgulanan Öge
Dün seni pazarda gördüm.Dolaylı tümleç
Seni pazarda dün gördüm.Zarf tümleci
Dün pazarda seni gördüm.Belirtili nesne
⚠️ Uyarı: Yüklemden önce başka bir öge bulunmayan fiil cümlelerinde vurgu yüklemin kendisindedir.
📌 "Kapattım gözlerimi" → Vurgu: Kapattım

3. İsim Cümlesinde Vurgu

İsim ve isim soylu sözcüklerin yüklem olduğu cümlelerde vurgu her zaman yüklemin kendisindedir.

📌 Bu çocuk gerçekten çok çalışkandır. (Vurgu yüklemde)

📌 Ali'nin yeni aldığı kedi de sevimliymiş. (Vurgu yüklemde)

📋 Vurgu — Kısa Özet

  • Türkçe sözcüklerde vurgu genelde son hecede
  • Fiil cümlesinde: yüklemden hemen önceki öge vurgulanır
  • Yüklemden önce öge yoksa: yüklemin kendisi vurgulanır
  • İsim cümlesinde: her zaman yüklem vurgulanır

✅ Vurgu — Alıştırma Soruları

1. "Avukat Ahmet Bey, 20 yıldan beri oturduğu şehir olan Ankara'dan (I) eşyalarını toplayıp (II) ailesiyle birlikte (III) Giresun'a (IV) taşındı." cümlesinde zamanı vurgulamak için "geçen hafta" sözü numaralanmış yerlerden hangisine getirilmelidir?

2. "Güneş; kaldırım kenarındaki unutmabeni, menekşe ve süsenlere dokunup karşı binadaki açık pencereye yüzünü dönmüştü." cümlesinde hangi öge vurgulanmıştır?

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne vurgulanmıştır?

7. Fiilde Çatı

Fiil kök ya da gövdeleri üzerine birtakım ekler getirilerek fiillerin özne ve nesnelerine göre göstermiş oldukları durumlara fiillerde çatı denir. Çatı özelliği sadece yüklemi fiil olan cümlelerde aranır.

A. Öznesine Göre Fiil Çatıları

1. Etken Fiil

Öznesi belli olan ve fiilin bildirdiği işi bizzat öznenin yaptığı fiillerdir. Çatı eki almaz.

📌 Annem arabayı park etti. → Park eden: annem (gerçek özne) ✔

📌 Gece bir köşeye geçip kitap okurum. → Okuyan: ben (gizli özne) ✔

2. Edilgen Fiil

Öznesi belli olmayan ya da nesnesi özne gibi görünen fiillerdir. –l, –n çatı ekleri alır.

📌 Evin kapıları daha dün boyandı. → Kim boyadı? Belli değil → Edilgen

📌 Bu kişiler seviliyor. → Seven kim? Belli değil → Edilgen

⚠️ Edilgen fiillerde özne gerçek değil sözde öznedir.

3. Dönüşlü Fiil

Bir fiili yapan öznenin yine bizzat o fiilden etkilendiği fiillerdir. –l, –n ekleri ile yapılır. Özne hem işi yapan hem de işten etkilenendir.

📌 Ayna karşısında düğün için boyandı. → Hem boyayan hem boyanan o → Dönüşlü

📌 Kardeşim, arkadaşını görünce çok sevindi. → Sevinenin kendisi → Dönüşlü

4. İşteş Fiil

Bir fiilin birden fazla özne tarafından birlikte veya karşılıklı olarak yapıldığını gösterir. –ş– eki alır.

📌 1985'ten beri yazışıyoruz. → Karşılıklı → İşteş

📌 Sınıfta herkes gülüştü. → Birlikte → İşteş

ÇatıÖzellikEk
EtkenÖzne belli, işi özne yaparEk yok
EdilgenÖzne belli değil / sözde özne–l, –n
DönüşlüÖzne hem yapan hem etkilenen–l, –n
İşteşKarşılıklı veya birlikte yapma–ş

B. Nesnesine Göre Fiil Çatıları

1. Geçişli Fiil

Nesne alan veya alabilen fiillerdir. "neyi, kimi?" sorularına cevap verir. Fiilin başına "onu" zamirini getirilebiliyorsa geçişlidir.

📌 Kapıyı hışımla yüzüne kapattım. → Neyi kapattım? Kapıyı → Geçişli

2. Geçişsiz Fiil

Nesne alamayan fiillerdir. "neyi, kimi?" sorularına cevap alınamaz.

📌 Bu gece erkenden uyuyacağım. → Neyi uyuyacağım? Cevap yok → Geçişsiz

3. Oldurgan Fiil

Geçişsiz fiile –t, –r, –dır eki getirilerek geçişli hale getirilir.

📌 Bebeği bu gece erkenden yatıracağım. → Yat- (geçişsiz) + –ır = geçişli → Oldurgan

4. Ettirgen Fiil

Geçişli fiile –t, –r, –dır eki getirilerek geçişlilik derecesi artırılır.

📌 Kapıyı yüzüne kapattım. → Kapat- (zaten geçişli) + –t → Ettirgen

ÇatıÖzellikEk
GeçişliNesne alabilir (neyi/kimi?)Ek yok
GeçişsizNesne alamazEk yok
OldurganGeçişsiz → geçişli yapılır–t, –r, –dır
EttirgenGeçişli → daha geçişli yapılır–t, –r, –dır

📋 Fiilde Çatı — Kısa Özet

  • Etken: özne belli, ek yok → "Kim yaptı?" sorusuna cevap var
  • Edilgen: özne belli değil, –l/–n → sözde özne
  • Dönüşlü: özne hem yapan hem etkilenen, –l/–n
  • İşteş: birlikte/karşılıklı, –ş
  • Geçişli: nesne alır (neyi/kimi?)
  • Geçişsiz: nesne alamaz
  • Oldurgan: geçişsiz → geçişli (–t/–r/–dır)
  • Ettirgen: geçişli → daha geçişli (–t/–r/–dır)

✅ Fiilde Çatı — Alıştırma Soruları

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi etken çatılıdır?

2. Nesne alamayan (geçişsiz) fiil hangisinde vardır?

3. Aşağıdakilerden hangisi özne-yüklem ilişkisi bakımından diğerlerinden farklıdır?

📋 Ses ve Yapı Özeti

  • Büyük ünlü uyumu: kalın→kalın (a/ı/o/u), ince→ince (e/i/ö/ü)
  • Ünsüz uyumu: sert ünsüzden sonra ek sertleşir (kitap+ta ✓, kitap+da ✗)
  • Yapım eki: yeni sözcük türetir; çekim eki: ilişki gösterir
  • İsim-fiil (-mak), sıfat-fiil (-en, -miş, -ecek), zarf-fiil (-arak, -ıp, -ınca)
  • -yor, -ken, -ki ekleri ünlü uyumuna uymaz

✏️ Dil Bilgisi — Ses ve Yapı — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

"Kitap+ta" birleşiminde hangi uyum kuralı işlemektedir?

💡 Kitabın sonu "p" — sert ünsüz. Bu nedenle ek sertleşir: +ta (değil: +da). Ünsüz sertleşmesi/uyumu.
2

"Koşarak geldi." cümlesinde "koşarak" sözcüğü hangi fiilimsi türündedir?

💡 "-arak" eki zarf-fiil ekidir. "Koşarak" yüklemi (geldi) nitelendiriyor → zarf-fiil.
3

Aşağıdaki eklerden hangisi her zaman aynı biçimde kalır (ünlü uyumuna uymaz)?

💡 "-yor" her zaman aynı: geliyor, gidiyor, koşuyor — ünlü uyumuna uymaz.
4

"Güzellik" sözcüğü nasıl oluşmuştur?

💡 Güzel (sıfat) + -lik (isimden isim yapım eki) → güzellik (isim). Sözcüğün türü değişti → yapım eki.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Büyük ünlü uyumuna göre kalın ünlülü sözcüklere kalın ünlülü ek getirilir.
D
Y
2.-yor, -ken, -ki ekleri büyük ünlü uyumuna uyar.
D
Y
3.Yapım ekleri sözcüğün türünü değiştirebilir.
D
Y
4.Fiilimsiler cümlede yüklem görevi yapabilir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Fiil kökünden türeyen ama isim/sıfat/zarf gibi davranan yapılara denir.
"-mak/-mek" eki alan fiilimsi türü:
"-arak/-erek" eki alan fiilimsi türü:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTürkçe · EKPSS 2028
🧒 Dil Bilgisi — Ses ve Yapı — Kolay Anlatım

🔤 Türkçenin Ses Uyumları

Türkçede ekler, sözcüğün son sesine uyum sağlar. Bu kurala ses uyumu denir. İki temel uyum vardır:

Büyük ünlü uyumu: Ekte kullanılacak ünlü, sözcüğün son hecesindeki ünlüye kalınlık-incelik bakımından uyar.
→ evde · taşta · okulda · kışta

Küçük ünlü uyumu: Ekteki ünlü, son hecenin ünlüsüne düzlük-yuvarlaklık bakımından uyar.
→ geliyor · görüyor · yazıyor · koşuyor

✂️ Sözcük Yapısı

TürAçıklamaÖrnek
Basit sözcükKök + ek yok veya sadece çekim ekiev, taş, gel
Türemiş sözcükKök + yapım ekievli, taşçı, geliş
Bileşik sözcükİki veya daha fazla sözcük birleşmişgecekondu, hanımeli, başbakan

🔊 Ses Olayları — Kısaca

Ünsüz yumuşaması: p/ç/t/k → sesli ek gelince b/c/d/g olur
→ kitap → kitabı · renk → rengi

Ünlü düşmesi: İki heceli sözcükte orta hece ünlüsü düşer
→ fikir → fikri · oğul → oğlu

Kaynaştırma: İki ünlü yan yana gelince y/n/s/ş araya girer
→ araba + a → arabaya

🎮 Ses Olayını Bul!

1. "kitabı" → kitap + ı → ünsüz yumuşaması (p → b)

2. "fikrini" → fikir + ini → ünlü düşmesi (orta hece ünlüsü düştü)

3. "arabaya" → araba + a → kaynaştırma (y araya girdi)

4. "evde" → ev + de → ünsüz sertleşmesi yok (v sert ünsüz değil) → doğru yazım: evde

🎯 EKPSS İpucu: Ses olaylarını öğrenmek için sözcükleri yüksek sesle söyle. "kitap" derken son ses sert (p), ama "kitabı" derken yumuşuyor (b). Kulağın en iyi öğretmendir!
🎮 Ses Olayı Eşleştirme 0 / 6

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

kitap → kitabı
fikir → fikri
araba + a → arabaya
sepet + te → sepette
başla + yor → başlıyor
ev + li → evli
Kaynaştırma
Yapım eki
Ünlü düşmesi
Ünlü daralması
Ünsüz sertleşmesi
Ünsüz yumuşaması
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Sayılar ve Sayı Sistemleri

Matematik · EKPSS 2028

1. Sayı Kümeleri — Hiyerarşi

Sayı kümeleri birbirini kapsar; en dıştan en içe: Gerçek ⊃ Rasyonel ⊃ Tam ⊃ Doğal ⊃ Doğal (pozitif). EKPSS'de hangi sayının hangi kümeye girdiği ve kümeler arası ilişkiler sıkça sorulur.

KümeSimgeElemanlarÖrnek
Doğal sayılarℕ0, 1, 2, 3, 4, ...Sayma sayıları + 0. Negatif yok, kesir yok.
Tam sayılarℤ..., -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, ...Doğal sayılar + negatifler. Kesir yok.
Rasyonel sayılarℚa/b (b≠0, a ve b tam sayı)1/2, -3/4, 0,75, -2, 5 (hepsi rasyonel)
İrrasyonel sayılar—Rasyonel olmayanlar√2, √3, π, e (sonsuz ve periyotsuz ondalıklı)
Gerçek (Reel) sayılarℝRasyonel + İrrasyonelTüm sayılar. Sadece sanal sayılar dışarıda.
⚠️ Sık Yanıltıcı Durumlar
• "0" doğal sayıdır (Türkiye'de kabul gören tanıma göre)
• Her tam sayı rasyoneldir: -3 = -3/1
• Her doğal sayı tamsa, her tam sayı rasyonelse de tersi doğru değildir
• π = 3,14159... → irrasyonel (sonsuz, periyotsuz)
• 0,333... = 1/3 → rasyonel (periyotlu → kesre çevrilebilir)

2. Tam Sayılarda Bölünebilme Kuralları

BölenKuralÖrnek
2Son rakamı çift (0,2,4,6,8)246 ✓ (6 çift), 137 ✗
3Rakamlar toplamı 3'e bölünür123: 1+2+3=6 ✓
4Son iki rakam 4'e bölünür1324: 24÷4=6 ✓
5Son rakamı 0 ya da 5135 ✓, 140 ✓
6Hem 2'ye hem 3'e bölünür126: çift ✓, 1+2+6=9 ✓ → 6'ya bölünür ✓
9Rakamlar toplamı 9'a bölünür729: 7+2+9=18 ✓
10Son rakamı 0340 ✓, 341 ✗
11Tek basamaklıların toplamı − çift basamaklıların toplamı = 0 veya 11'in katı121: (1+1)−2=0 ✓

3. EBOB ve EKOK

Bu iki kavram problem sorularında sıkça gereklidir; birbirinden karıştırılmamalıdır.

KavramTanımıHesaplama YöntemiÖrnek: 12 ve 18
EBOB (En Büyük Ortak Bölen)İki ya da daha fazla sayının ortak bölenlerinin en büyüğüAsal çarpanlara ayır; ortak olanların en küçük kuvvetleri12=2²×3, 18=2×3² → EBOB=2×3=6
EKOK (En Küçük Ortak Kat)İki ya da daha fazla sayının ortak katlarının en küçüğüAsal çarpanlara ayır; tüm çarpanların en büyük kuvvetleri12=2²×3, 18=2×3² → EKOK=2²×3²=36
EBOB × EKOK = Sayıların Çarpımı (İki Sayı İçin)

12 × 18 = 216  →  EBOB(6) × EKOK(36) = 216 ✓
Bu formül üç ve daha fazla sayı için geçerli değildir!

4. Asal Sayılar

Sadece 1 ve kendisine bölünebilen 1'den büyük doğal sayılardır: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47...

💡 Hızlı Asal Sayı Testi
n sayısının asal olup olmadığını test etmek için √n'e kadar olan asal sayılara (2, 3, 5, 7...) bölünüp bölünmediğine bak.
Örnek: 97 asal mı? √97 ≈ 9,8 → 2, 3, 5, 7'ye bölünüyor mu? Hayır → 97 asal sayıdır.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Oran hesabında doğru payda belirlenmesi kritiktir.
Bir sınıfta 24 kız, 16 erkek öğrenci vardır. Erkek öğrencilerin tüm sınıfa oranı nedir?
Senaryo 2
Asal sayıların tanımı net bilinmelidir.
Asal sayılar hakkında hangisi kesinlikle doğrudur?

📋 Sayılar Özeti

  • Doğal ⊂ Tam ⊂ Rasyonel ⊂ Gerçek sayılar
  • İrrasyonel: sonsuz ve periyotsuz ondalıklı (√2, π)
  • Bölünebilme: 3'e → rakam toplamı; 9'a → rakam toplamı; 4'e → son iki rakam
  • EBOB = ortak çarpanların küçük kuvvetleri; EKOK = tüm çarpanların büyük kuvvetleri
  • EBOB × EKOK = a × b (sadece iki sayı için)

✏️ Sayılar ve Sayı Sistemleri — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Aşağıdaki sayılardan hangisi irrasyoneldir?

💡 √5 = 2,2360679... → sonsuz ve periyotsuz ondalıklı → irrasyonel. Diğerleri rasyoneldir.
2

12 ve 30 sayılarının EBOB'u kaçtır?

💡 12=2²×3, 30=2×3×5. Ortak: 2¹ ve 3¹. EBOB=2×3=6
3

Aşağıdaki sayılardan hangisi hem 3'e hem 9'a bölünür?

💡 729: 7+2+9=18 → 9'a bölünür ✓; 9'a bölünen 3'e de bölünür ✓
4

Her doğal sayı için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

💡 Doğal sayılar tam sayı, tam sayılar rasyonel sayı kümesinin alt kümesidir. Dolayısıyla her doğal sayı rasyoneldir.
5

EBOB(a,b)=4 ve EKOK(a,b)=60 ise a×b kaçtır?

💡 İki sayı için EBOB × EKOK = a × b. 4 × 60 = 240.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1."0" doğal sayılar kümesinin bir elemanıdır.
D
Y
2.Her rasyonel sayı doğal sayıdır.
D
Y
3.π (pi) sayısı irrasyoneldir.
D
Y
4.EBOB × EKOK = iki sayının çarpımı formülü üç sayı için de geçerlidir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Sadece 1 ve kendisine bölünebilen sayılara sayı denir.
İki sayının ortak bölenlerinin en büyüğüne denir.
Sonsuz ve periyotsuz ondalıklı sayılar sayılardır.
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıMatematik · EKPSS 2028
🧒 Sayılar ve Sayı Sistemleri — Kolay Anlatım

🔢 Sayı Kümeleri — İçe Geçmiş Halkalar

Sayılar birbirinin içine geçmiş halkalar gibidir. Her büyük küme, küçük kümeyi kapsar.

KümeSözcüklerÖrnekler
Doğal sayılarSaymak için kullanılanlar0, 1, 2, 3, 4…
Tam sayılarNegatifler de dahil…-2, -1, 0, 1, 2…
RasyonelKesir yazılabilen3/4, 0,5, -2
İrrasyonelKesir yazılamayan√2, π (3,14…)
💡 Matruşka bebek gibi: en büyük bebek (gerçek sayılar) içinde hepsi var!

⭐ Asal Sayılar — Sınavın Gözdesi

Yalnızca 1 ve kendisine bölünebilen 1'den büyük sayılardır. 1 asal değildir.

İlk 10 asal: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29

💡 En küçük asal sayı 2'dir — tek çift asal sayıdır!

🔢 OBEB ve OKEK

OBEB (Ortak En Büyük Bölen): İki sayının ortak bölenlerinin en büyüğü.
→ 12 ve 18 → 12'nin bölenleri: 1,2,3,4,6,12 · 18'in bölenleri: 1,2,3,6,9,18 → OBEB = 6

OKEK (Ortak En Küçük Kat): İki sayının ortak katlarının en küçüğü.
→ 4 ve 6 → 4'ün katları: 4,8,12,16… · 6'nın katları: 6,12,18… → OKEK = 12

🎮 Hızlı Pratik

1. 15 asal mı? → 15 = 3 × 5 → Hayır, asal değil

2. 2 asal mı? → Sadece 1 ve 2'ye bölünür → Evet, asal

3. 8 ve 12'nin OBEB'i? → 8: 1,2,4,8 · 12: 1,2,3,4,6,12 → 4

4. 3 ve 5'in OKEK'i? → 3'ün katları: 3,6,9,15… · 5'in katları: 5,10,15… → 15

🎯 EKPSS İpucu: Asal sayı soruları EKPSS'de sıkça çıkar. 2'nin tek çift asal olduğunu, 1'in asal sayılmadığını ezberle. OBEB ve OKEK için asal çarpanlara ayırma yöntemini kullanırsan daha hızlı çözersin.
🎮 Sayı Kümesi Eşleştirme 0 / 8

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

1'den büyük, bileşik olmayan
Sadece 1 ve kendisine bölünen
En küçük ortak kat
Kesir yazılabilen
…-2,-1,0,1,2…
En büyük ortak bölen
0,1,2,3,4…
√2, π gibi sayılar
Doğal sayı
Asal sayı
Asal (tanım)
Rasyonel sayı
OBEB
Tam sayı
OKEK
İrrasyonel sayı
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Anayasa ve Devlet Yapısı

Vatandaşlık · EKPSS 2028

1. Anayasa Nedir? Temel Önemi

Anayasa, devletin temel kuruluş ve işleyiş kurallarını, bireylerin hak ve özgürlüklerini, devlet organlarının görev ve yetkilerini belirleyen en üstün hukuk belgesidir. Türkiye'nin yürürlükteki anayasası 1982 Anayasası'dır. Tüm yasalar, yönetmelikler ve kararnameler anayasaya aykırı olamaz.

💡 Türkiye'nin Anayasa Tarihi
1876 → Kanun-u Esasi (ilk Osmanlı anayasası)
1921 → Teşkilât-ı Esasiye Kanunu (Kurtuluş Savaşı dönemi)
1924 → Cumhuriyetin ilk anayasası
1961 → Askeri müdahale sonrası yeni anayasa
1982 → Yürürlükteki anayasa (birçok kez değiştirildi)

2. Cumhuriyetin Temel Nitelikleri (Madde 2)

1982 Anayasası'nın 2. maddesi Türkiye Cumhuriyeti'nin temel niteliklerini belirler. Bunlar değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif bile edilemez maddelerdir (Md. 4).

NitelikAnlamı
DemokratikHalk egemenliği; seçimle gelen yönetim
LaikDin ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması; devletin resmi bir dini yok
SosyalDevlet, vatandaşların sosyal ve ekonomik refahını gözetir
Hukuk devletiDevlet de dahil herkes hukuk kurallarına bağlıdır; keyfi yönetim yok
Atatürk milliyetçiliğine bağlıTürk milletinin birlik ve bütünlüğü esas
CumhuriyetYönetim biçimi; devlet başkanı seçimle belirlenir

3. Devletin Temel İlkeleri

İlkeMaddeAçıklama
EgemenlikMd. 6"Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir." TBMM aracılığıyla kullanılır.
Devletin bütünlüğüMd. 3Türkiye devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür.
Resmi dilMd. 3Türkçe; başkaca bir dil resmi dil olamaz.
BaşkentMd. 3Ankara
Ulusal marşMd. 3İstiklâl Marşı
BayrakMd. 3Ay yıldızlı al bayrak

4. Yasama — Türkiye Büyük Millet Meclisi

KonuBilgi
Üye sayısı600 milletvekili
Görev süresi5 yıl
Seçim yaşı18 (seçmen) / 18 (milletvekili adayı)
Seçim sistemiD'Hondt yöntemi, nispi temsil; seçim barajı %7
TBMM'nin görevleriKanun yapmak, değiştirmek, kaldırmak; bütçeyi onaylamak; Cumhurbaşkanını denetlemek; savaş ilanı
TBMM BaşkanıTBMM üyeleri tarafından seçilir

5. Yürütme — Cumhurbaşkanı

2017 referandumundan sonra Türkiye Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçmiştir. Başbakanlık kaldırılmış; yürütme yetkisi Cumhurbaşkanında toplanmıştır.

KonuBilgi
Seçim biçimiHalk tarafından doğrudan seçilir; iki turlu
Görev süresi5 yıl; en fazla 2 dönem
Seçilme yaşı40 yaş ve üzeri
Cumhurbaşkanlığı kararnamesiYürütmeye ilişkin konularda çıkarabilir; kanuna aykırı olamaz
BakanlarCumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır

6. Temel Hak ve Özgürlükler

KategoriÖrneklerÖzellik
Kişi hakları (Negatif hak)Yaşam hakkı, kişi özgürlüğü, düşünce özgürlüğü, haberleşme özgürlüğüDevletin müdahale etmemesi
Sosyal/ekonomik haklarEğitim hakkı, sağlık hakkı, çalışma hakkı, sosyal güvenlik hakkıDevletin aktif olarak sağlaması
Siyasi haklarSeçme, seçilme, siyasi parti kurma, dilekçe hakkıDemokratik katılım
⚠️ Dokunulmaz Haklar
Bazı haklar olağanüstü hal dahil hiçbir koşulda kısıtlanamaz:
• Yaşam hakkı (savaş hariç)
• İşkence ve kötü muamele yasağı
• Kölelik yasağı
• Suç ve cezanın geçmişe yürümezliği

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Kuvvetler ayriligi ilkesi devlet yapisinin temelidir.
Yasama yurутme ve yargi guclerini elinde bulunduran kisiye ne ad verilebilir?
Senaryo 2
TBMM nin yapisi Anayasa da belirlenmistir.
TBMM de kac milletvekili gorev yapar?

📜 Türk Anayasa Tarihi

📌 Dünya'nın ilk yazılı anayasası: 1787 ABD Anayasası
📌 Dünyanın ilk kilisesi: Hatay'daki Sen Piyer Kilisesi
Anayasa Özellik Önemli Not
1876 Kanunu Esasi Türk anayasa tarihinin ilk yazılı anayasası Çift meclislidir. 1. ve 2. Meşrutiyet'i ilan eden padişah: II. Abdülhamid
1921 Anayasası (Teşkilât-ı Esasiye) Tek yumuşak ve tek çerçeve anayasası. Millî egemenlik ilkesine ilk kez yer verir Hükümet sistemi: Meclis Hükümeti Sistemi
1924 Anayasası Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk anayasası. İlk laik Türk anayasası • 1934 değişikliği: Kadınlara milletvekili seçme/seçilme hakkı
• 1937 değişikliği: Atatürk ilkeleri anayasaya girdi
• Yasama yorumuna ilk kez yer veren anayasadır
1961 Anayasası Sosyal devlet ilkesi ilk kez bu anayasada. Anayasa Mahkemesi ilk kez bu anayasayla kuruldu Çift meclislidir. Millî Güvenlik Kurulu ilk kez bu anayasada. 1946'dan beri çok partili hayat
1982 Anayasası En sert ve en kazuistik (ayrıntılı) anayasa. Günümüzde yürürlükte • Cumhurbaşkanı Kararnamesi Türk hukukuna ilk kez girdi
• Devlet Denetleme Kurulu ilk kez kuruldu
• Yasama: TBMM / Yürütme: Cumhurbaşkanı / Yargı: Bağımsız Mahkemeler
⚠️ Sık sorulan karşılaştırma:
• Çift meclisli anayasalar: 1876 ve 1961
• Sosyal devlet ilkesi: İlk kez 1961
• Anayasa Mahkemesi: İlk kez 1961
• Millî egemenlik ilkesi: İlk kez 1921
• Cumhurbaşkanı Kararnamesi: İlk kez 1982

Anayasa Değişiklik Usulü (1982)

İşlem Gerekli Oy
Anayasa değişikliği teklifi En az 200 milletvekili imzası
Anayasa değişikliği kabul (referanduma gitmeyen) 600 üzerinden 400 (2/3)
Genel af ilanı En az 360 milletvekili (3/5)
TBMM seçimlerinin yenilenmesi En az 360 milletvekili
Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma Salt çoğunluk (301) öneri, 2/3 (400) Yüce Divan sevk
TBMM toplantı yeter sayısı En az 200 (1/3)
❓ Alıştırma Soruları:

1. Türk anayasa tarihinde millî egemenlik ilkesine ilk kez hangi anayasada yer verilmiştir?

2. Anayasa Mahkemesi ilk kez hangi anayasa ile kurulmuştur?

3. Genel af ilanı için kaç milletvekilinin oyu gereklidir?

📋 Anayasa Hızlı Özet

  • 1982 Anayasası yürürlükte; Madde 2: demokratik, laik, sosyal, hukuk devleti
  • Egemenlik milletindir (Md.6); TBMM aracılığıyla kullanılır
  • TBMM: 600 üye, 5 yıl, 18 yaş seçmen/aday, %7 baraj
  • Cumhurbaşkanı: halk tarafından, 5 yıl, 2 dönem, 40 yaş
  • Md. 1-3 değiştirilemez, teklif bile edilemez (Md.4)

✏️ Anayasa ve Devlet Yapısı — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın kaçıncı maddesi "devletin temel nitelikleri"ni düzenler?

💡 Madde 2: Türkiye Cumhuriyeti demokratik, laik, sosyal bir hukuk devletidir.
2

Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'na göre değiştirilemez hükümler arasında yer almaz?

💡 Madde 1-3 değiştirilemez (Md.4). Seçim barajı kanunla belirlenir, anayasada sabit değil.
3

2017 anayasa değişikliğiyle Türkiye'de hangi sisteme geçilmiştir?

💡 2017 referandumundan sonra Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçildi; başbakanlık kaldırıldı.
4

TBMM kaç milletvekilinden oluşur ve görev süresi kaç yıldır?

💡 600 milletvekili, 5 yıllık dönemler. 2017 değişikliğiyle 550'den 600'e çıkarıldı.
5

Cumhurbaşkanı seçilebilmek için gereken minimum yaş kaçtır?

💡 1982 Anayasası Md. 101: Cumhurbaşkanı olmak için 40 yaşı doldurmak gerekir.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1."Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir." ifadesi Anayasanın 6. maddesinde yer alır.
D
Y
2.1982 Anayasasının 1-3. maddeleri değiştirilebilir, ancak teklif verilemez.
D
Y
3.Türkiye'de Cumhurbaşkanı halk tarafından doğrudan seçilmektedir.
D
Y
4.TBMM milletvekilleri 4 yıllık dönemler için seçilir.
D
Y
5.Türkiye'de resmi dil Türkçedir.
D
Y
ETKİNLİK 3Eşleştirme
YasamaA. Cumhurbaşkanı
YürütmeB. Anayasa Mahkemesi
YargıC. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Temel ilkelerD. Madde 2
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıVatandaşlık · EKPSS 2028
🧒 Anayasa ve Devlet Yapısı — Kolay Anlatım

🏛️ Üç Temel Güç

Devlet yönetimi birbiri üzerinde egemenlik kuramayacak üç güce ayrılmıştır. Bu ayrım, gücün tek elde toplanmasını engeller.

GüçKim?Görevi
YasamaTBMM (600 milletvekili)Kanun yapar, denetler
YürütmeCumhurbaşkanıKanunları uygular, devleti yönetir
YargıBağımsız mahkemelerHukuka uygunluğu denetler
💡 Üç bacaklı iskemle gibi: her bacak olmak zorunda, biri yıkılsa tüm sistem devrilir.

📜 Anayasa Nedir?

Devletin temel kurallar kitabıdır. Hiçbir kanun anayasaya aykırı olamaz. Türkiye, 1982 Anayasası'nı hâlâ kullanmaktadır.

✅ Temel hakları güvence altına alır

✅ Devletin yapısını ve organlarını belirler

✅ Hukuk hiyerarşisinin en üstündedir: Anayasa → Kanun → Yönetmelik → Tebliğ

🎮 Doğru mu, Yanlış mı?

1. TBMM 550 üyeden oluşur. → Yanlış (600 üye)

2. Cumhurbaşkanı yürütme gücünü temsil eder. → Doğru

3. Kanunlar anayasanın üstündedir. → Yanlış (anayasa en üstte)

4. Yargı bağımsız mahkemelerce kullanılır. → Doğru

🎯 EKPSS İpucu: TBMM'nin 600 üyeden oluştuğunu, yasama-yürütme-yargı ayrımını ve anayasanın hukuk hiyerarşisinde en üstte olduğunu kesinlikle ezberle.
🎮 Devlet Organları Eşleştirme 0 / 8

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

Cumhurbaşkanı
5 yıllık dönem
En üst hukuk normu
600 milletvekili
Anayasa Mahkemesi
Kanun yapma görevi
Değiştirilemez maddeler
1982 yılında hazırlandı
Md. 1-3
Yargı denetimi
Yürütme gücü
Mevcut Anayasa
Yasama / TBMM
Anayasa
TBMM
TBMM seçim süresi
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Temel Hak ve Özgürlükler

Vatandaşlık · EKPSS 2028

1. Hak ve Özgürlük Kavramı

Temel hak ve özgürlükler, bireyin devlete karşı koruma altına alınan doğuştan gelen haklarıdır. Bu haklar Anayasanın ikinci kısmında düzenlenir. EKPSS'de özellikle hakların sınırlanması, kısıtlanamayan haklar ve olağanüstü hal uygulamaları sıkça sorulur.

Hak KategorisiNiteliğiÖrnekler
Birinci kuşak haklarKlasik özgürlükler; devletin karışmamasını gerektirirYaşam, düşünce, ifade, din, konut dokunulmazlığı, haberleşme gizliliği
İkinci kuşak haklarSosyal/ekonomik haklar; devletin aktif edim yapmasını gerektirirEğitim, sağlık, çalışma, sosyal güvenlik, konut edinme
Üçüncü kuşak haklarDayanışma hakları; kolektif nitelikÇevre hakkı, barış hakkı, gelişme hakkı

2. Hakların Sınırlandırılması

Temel haklar sınırsız değildir. Anayasanın 13. maddesi sınırlandırma koşullarını düzenler.

⚠️ Sınırlandırma Koşulları (Md. 13)
1. Kanunla sınırlanabilir (kararname veya yönetmelikle değil)
2. Anayasanın ilgili maddesindeki sebeplere dayanmalı
3. Özüne dokunulamaz — hakkı tamamen ortadan kaldıramaz
4. Demokratik toplum gereklerine aykırı olamaz
5. Ölçülülük ilkesine uyulmalı (amaçla orantılı olmalı)

3. Olağanüstü Hal ve Haklar

KonuBilgi
İlan edenCumhurbaşkanı; Bakanlar Kurulu kararı + TBMM onayı
SüreEn fazla 6 ay; her uzatma en fazla 4 ay
Olağanüstü halde dahi kısıtlanamayan haklarYaşam hakkı (savaş hariç), işkence yasağı, kölelik yasağı, suç ve cezanın geçmişe yürümezliği, masumiyet karinesi

4. Özel Olarak Düzenlenen Önemli Haklar

HakMaddeÖzeti
Kişi dokunulmazlığıMd. 17Kimse işkenceye, onur kırıcı muameleye maruz bırakılamaz
Düşünce ve ifade özgürlüğüMd. 26Herkes düşüncesini açıklamakta serbesttir; kısıtlamalar ancak kanunla
Din ve vicdan özgürlüğüMd. 24Kimse ibadete zorlanamaz; kimse inancını açıklamaya zorlanamaz
Eğitim hakkıMd. 42İlköğretim zorunlu ve devlet okullarında parasız
Çalışma hakkıMd. 49Devlet, çalışmayı teşvik ve işsizliği önleme tedbirlerini alır
Seçme ve seçilmeMd. 6718 yaş + Türk vatandaşı; seçim: serbest, eşit, gizli oy, açık sayım
Dilekçe hakkıMd. 74Vatandaşlar kendi veya kamu adına yetkililere başvurabilir

5. Vatandaşların Ödevleri

ÖdevMaddeÖzeti
Vergi ödeviMd. 73Herkes malî gücüne göre vergi öder; kanunla düzenlenir
Askerlik ödeviMd. 72Vatan hizmeti her Türk'ün hakkı ve ödevidir
Eğitim ödeviMd. 42İlköğretim zorunludur

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Dokunulmaz temel haklar Anayasa da guvence altindadir.
Hangi hak hicbir kosulda sinirlandirilamaz?
Senaryo 2
Temel haklarin siniflandirilmasi bilinmelidir.
Negatif statu hakki ne anlama gelir?

📋 Temel Haklar Özeti

  • Haklar yalnızca kanunla sınırlandırılabilir; özüne dokunulamaz
  • Olağanüstü halde bile kısıtlanamayan: yaşam, işkence yasağı, kölelik yasağı
  • Seçme-seçilme yaşı: 18; Milletvekili: 18; Cumhurbaşkanı: 40
  • İlköğretim hem zorunlu hem de devlet okullarında parasız
  • Vergi: malî güce göre; kanunla düzenlenir

✏️ Temel Hak ve Özgürlükler — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Temel hakların sınırlandırılabileceği tek yol nedir?

💡 Anayasa Md. 13: Temel haklar yalnızca kanunla sınırlandırılabilir.
2

Olağanüstü hal döneminde bile kısıtlanamayan hak aşağıdakilerden hangisidir?

💡 İşkence yasağı mutlak bir haktır; olağanüstü hal de dahil hiçbir koşulda kısıtlanamaz.
3

Türkiye'de zorunlu ve devlet okullarında parasız olan eğitim kademesi hangisidir?

💡 Anayasa Md. 42: İlköğretim zorunlu ve devlet okullarında parasızdır.
4

Vatandaşların devlete karşı sahip olduğu ve devletin karışmamasını gerektiren haklara ne denir?

💡 Birinci kuşak (klasik) haklar: yaşam, düşünce, ifade — devletin karışmamasını gerektirir.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Temel haklar yönetmelikle de sınırlandırılabilir.
D
Y
2.İşkence yasağı olağanüstü hallerde bile kısıtlanamaz.
D
Y
3.Seçme ve seçilme yaşı 18'dir.
D
Y
4.Vergi ödevi tüm vatandaşlar için eşit miktarda geçerlidir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Temel haklar yalnızca ile sınırlandırılabilir.
İlköğretim hem hem de devlet okullarında 'dır.
Cumhurbaşkanlığı seçiminde asgari yaş:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıVatandaşlık · EKPSS 2028
🧒 Temel Hak ve Özgürlükler — Kolay Anlatım

✊ Hakların Sınıflandırılması

TürAçıklamaÖrnek
Negatif hakDevletin müdahale etmemesi gerekirİfade özgürlüğü, din özgürlüğü
Pozitif hakDevletin sağlaması gerekirEğitim hakkı, sağlık hakkı
Sosyal hakÇalışma ve sosyal güvenlik haklarıSendika hakkı, grev hakkı

🔴 Dokunulmaz Çekirdek Haklar

Olağanüstü hâllerde bile askıya alınamayan haklardır. Bunlar; yaşam hakkı, işkence ve onur kırıcı muamele yasağı, kölelik yasağı ve suç ile cezaların kanuniliği ilkesidir.

💡 Kırmızı çizgiler: hiçbir güç, hiçbir koşulda bu hakları kaldıramaz.

⚖️ Hak Kısıtlaması Ne Zaman Olur?

Temel haklar; kanunla, meşru bir amaçla ve ölçülülük ilkesine uygun biçimde kısıtlanabilir. Bu üç koşuldan biri yoksa kısıtlama hukuka aykırıdır.

🎮 Hangi Hak Türü?

1. Devlet, vatandaşa parasız eğitim verir. → Pozitif hak

2. Devlet, kişinin düşüncesini sansürleyemez. → Negatif hak

3. İşçi sendikaya üye olabilir. → Sosyal hak

4. Gözaltındaki kişiye işkence yapılamaz. → Dokunulmaz çekirdek hak

🎯 EKPSS İpucu: Dokunulmaz haklar (yaşam, işkence yasağı, kölelik yasağı) olağanüstü hâllerde bile kaldırılamaz. Bu dört hakkı ezberle — sınavda "hangisi kaldırılamaz?" diye mutlaka sorulur.
🎮 Temel Hak Türleri Hafıza Kartları 0 / 6

Kartlara tıkla, eşleşen çiftleri bul!

🃏
✅ Devlet sağlamak zorunda
Pozitif hak
🃏
🚫 Devlet müdahale etmez
Negatif hak
🃏
👷 Çalışma & güvenlik
Sosyal hak
🃏
🗣️ İfade özgürlüğü
Negatif hak örneği
🃏
✅ Devlet sağlamak zorunda
Pozitif hak
🃏
🏫 Eğitim hakkı
Pozitif hak örneği
🃏
🗣️ İfade özgürlüğü
Negatif hak örneği
🃏
❤️ Hiçbir koşulda kaldırılamaz
Dokunulmaz çekirdek
🃏
❤️ Hiçbir koşulda kaldırılamaz
Dokunulmaz çekirdek
🃏
🏫 Eğitim hakkı
Pozitif hak örneği
🃏
🚫 Devlet müdahale etmez
Negatif hak
🃏
👷 Çalışma & güvenlik
Sosyal hak
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Harita Bilgisi

Coğrafya · EKPSS 2028

1. Harita Nedir? Temel Kavramlar

Harita, yeryüzünün tamamının ya da bir bölümünün kuşbakışı görünümünün belirli bir ölçekle küçültülerek düzlem (kâğıt) üzerine aktarılmış şeklidir. Her haritanın üç temel unsuru vardır: ölçek, projeksiyon, işaretler (lejand).

UnsurTanımıÖnemi
ÖlçekHaritadaki mesafenin gerçek mesafeye oranıHarita ile gerçek alan arasındaki ilişkiyi gösterir
ProjeksiyonKüresel yüzeyin düzleme aktarılma yöntemiHer projeksiyonda bozulma kaçınılmazdır
LejandHaritadaki sembol ve renklerin açıklamalarıHaritayı okumayı sağlar

2. Ölçek Türleri ve Hesabı

Ölçek TürüGösterimiAçıklama
Kesir ölçek1/100.000 veya 1:100.000Haritada 1 cm = gerçekte 100.000 cm = 1 km
Çizgi ölçekGrafik çizgi üzerinde mesafe gösterimiHarita büyütülüp küçültülse bile doğru kalır
Sözel ölçek"1 cm = 5 km"En kolay anlaşılan; büyütme-küçültmede bozulur
💡 Ölçek ve Ayrıntı İlişkisi
Büyük ölçek (1/1.000 gibi) → küçük alan, çok ayrıntı → kent planları, kadastro
Küçük ölçek (1/10.000.000 gibi) → büyük alan, az ayrıntı → dünya haritaları, atlaslar
Kural: Paydası büyük olan kesir aslında daha küçük değerdir → "küçük ölçekli" harita.
Ölçek Hesabı Örneği

1/500.000 ölçekli haritada iki nokta arası 3 cm ise gerçek mesafe nedir?
3 cm × 500.000 = 1.500.000 cm = 15.000 m = 15 km

3. Koordinat Sistemi

KavramAçıklamaAralık
Paraleller (Enlemler)Ekvator'a paralel yatay çemberler; Kuzey-Güney konumunu gösterir0° (Ekvator) – 90° K/G (Kutuplar)
Meridyenler (Boylamlar)Kutupları birleştiren dikey yarı çemberler; Doğu-Batı konumunu gösterir0° (Greenwich) – 180° D/B
Coğrafi koordinatEnlem + Boylam ile bir noktanın kesin yeri belirlenirÖrn: İstanbul 41°K, 29°D
⚠️ Enlem-Boylam Karışıklığı
Enlem (Paralel): YATAY çizgiler; Kuzey-Güney konumu; iklim ve sıcaklıkla doğrudan ilgili
Boylam (Meridyen): DİKEY çizgiler; Doğu-Batı konumu; saat dilimleri (15° = 1 saat)

4. Türkiye'nin Konumu

KonuBilgi
Matematiksel konum36°–42° Kuzey enlemi; 26°–45° Doğu boylamı
Ortalama yükseklikYaklaşık 1.132 metre (dünya ortalamasının üstünde)
Alan783.562 km² (81 il)
Coğrafi konumAsya ile Avrupa arasında, üç tarafı denizle çevrili yarımada

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Turkiye nin cografi konumu degerlendirilmelidir.
Turkiye nin kuzeyinde hangi deniz yer alir?
Senaryo 2
Anadolu nun yukseltisi doguya dogru artar.
Turkiye nin en yuksek dagi hangisidir?

📋 Harita Bilgisi Özeti

  • Büyük ölçek: küçük alan, çok ayrıntı (1/1.000); Küçük ölçek: büyük alan, az ayrıntı
  • Kesir ölçek: paydası büyük = küçük ölçekli
  • Enlem (paralel): yatay, K-G konumu, iklimle ilgili
  • Boylam (meridyen): dikey, D-B konumu, saat dilimiyle ilgili (15°=1 saat)
  • Türkiye: 36°-42° K enlemi, 26°-45° D boylamı

📐 Koordinat Sistemi: Paralel ve Meridyenler

Coğrafi koordinat sistemi, Dünya üzerindeki her noktanın konumunu belirlemek için kullanılır. Paraleller ve meridyenler bu sistemin temel unsurlarıdır.

UnsurTanımAdetÖzellik
ParalelEkvator'a paralel hayali tam daireler180 (K.de 90, G.de 90)Ekvator en uzun; kutuplara gidildikçe kısalır. Arası ≈111 km
MeridyenKutuplar arası hayali yarım daireler360 (D.de 180, B.da 180)Boyları eşit; Ekvator'da arası ≈111 km, kutuplarda sıfır

🌐 Enlem ve Boylam

Enlem: Bir noktanın Ekvator'a olan açısal uzaklığıdır. Kuzey veya güney yönünde 0°–90° arasında değer alır. Enlem arttıkça: sıcaklık azalır · iklim kuşakları değişir · gece-gündüz farkı artar · deniz suyu tuzluluğu azalır.
Boylam: Bir noktanın Greenwich (başlangıç) meridyenine olan açısal uzaklığıdır. 0°–180° Doğu veya Batı değer alır. Her 1° boylam farkı = 4 dakika yerel saat farkı oluşturur.

🕐 Yerel Saat Hesabı

Yerel saat, Güneş'in ufuk düzlemindeki konumuna göre belirlenir. İki nokta arasındaki yerel saat farkı şöyle hesaplanır:

  • Boylam farkı bulunur (aynı yöndeyse çıkar, zıt yöndeyse topla)
  • Boylam farkı × 4 dakika = zaman farkı
  • Doğudaki yer daha ileri saattedir (daha erken güneş görür)
Örnek: 30°D boylamında saat 08:40 iken 15°D boylamında saat kaçtır?
Fark: 30° − 15° = 15° → 15 × 4 = 60 dk = 1 saat. 15°D daha batıda → 08:40 − 1:00 = 07:40

✏️ Harita Bilgisi — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

1/500.000 ölçekli haritada iki nokta arası 4 cm ise gerçek mesafe kaçtır?

💡 4 × 500.000 = 2.000.000 cm = 20.000 m = 20 km.
2

Aşağıdaki haritalardan hangisi en çok ayrıntı gösterir?

💡 Payda ne kadar küçükse ölçek o kadar büyüktür; büyük ölçek = daha fazla ayrıntı.
3

Doğu-Batı konumunu gösteren ve saat dilimleriyle ilişkili olan coğrafi çizgiler hangisidir?

💡 Meridyenler (boylamlar) D-B konumunu gösterir; her 15°'lik boylam farkı 1 saatlik zaman farkına karşılık gelir.
4

Türkiye'nin enlem aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

💡 Türkiye 36°-42° Kuzey enlemleri arasındadır.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Büyük ölçekli haritalar küçük ölçeklilere göre daha fazla ayrıntı gösterir.
D
Y
2.Paraleller (enlemler) Doğu-Batı konumunu gösterir.
D
Y
3.Her 15 derecelik boylam farkı 1 saatlik zaman farkına eşittir.
D
Y
4.Paydası büyük olan ölçek daha büyük ölçeklidir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
1/250.000 ölçekli haritada 2 cm = gerçekte km
Kuzey-Güney konumunu gösteren çizgiler:
Türkiye'nin enlem aralığı:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıCoğrafya · EKPSS 2028
🧒 Harita Bilgisi — Kolay Anlatım

🗺️ Harita Nedir?

Yeryüzünün tamamını veya bir bölümünü belirli bir oranda küçülterek düzlem üzerine aktaran çizimdir. Her haritanın bir ölçeği vardır; ölçek, haritadaki mesafe ile gerçek mesafe arasındaki oranı gösterir.

💡 1/100.000 ölçeği → haritada 1 cm = gerçekte 1 km demektir.

📏 Büyük Ölçek mi, Küçük Ölçek mi?

Büyük ölçek (1/1.000 gibi): Az alan, çok ayrıntı → Şehir planı, kadastro haritası

Küçük ölçek (1/1.000.000 gibi): Geniş alan, az ayrıntı → Dünya haritası, ülke haritası

💡 Ölçek kesrinin paydası büyüdükçe harita küçülür (daha az ayrıntı). Ama daha geniş alanı gösterir.

🧭 Harita Türleri

TürNeyi Gösterir?
Fiziki haritaDağ, ova, nehir, göl gibi doğal unsurları
Siyasi haritaÜlke sınırları, şehirler
Beşeri haritaNüfus, göç, yerleşim
Ekonomik haritaTarım, sanayi, ticaret bölgeleri

🎮 Hızlı Test

1. 1/50.000 mi büyük ölçekli, 1/1.000.000 mü? → 1/50.000 (payda küçük = büyük ölçek)

2. Şehir planı hangi ölçek türüdür? → Büyük ölçek

3. Nüfus yoğunluğunu hangi harita gösterir? → Beşeri harita

🎯 EKPSS İpucu: Ölçek paydası küçüldükçe harita büyür (büyük ölçek = çok ayrıntı). Sınavda 1/5.000 ile 1/500.000 karşılaştırması yapılır. Küçük payda = büyük ölçek formülünü aklında tut.
🎮 Harita Türleri Eşleştirme 0 / 7

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

1/5.000 → büyük mü küçük mü?
Tarım, sanayi bölgeleri
Nüfus, göç, yerleşim
1/1.000.000 → büyük mü küçük mü?
Dağ, ova, nehir gösterir
Çok ayrıntı = ? ölçek
Ülke sınırları, şehirler
Ekonomik harita
Büyük ölçek
Beşeri harita
Büyük ölçek
Fiziki harita
Siyasi harita
Küçük ölçek
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Türkiye'nin İklim Tipleri

Coğrafya · EKPSS 2028

1. Türkiye'de İklim Çeşitliliği

Türkiye küçük bir kıta sayılabilecek ölçüde iklim çeşitliliğine sahiptir. Karadeniz kıyıları yağışlı ve ılıman; İç Anadolu kurak ve karasal; Akdeniz ve Ege kuru-yaz iklimine sahipken; Doğu Anadolu sert karasal iklimle karakterizedir. Bu çeşitliliğin üç ana nedeni: enlem, yükseklik, denizden uzaklık.

2. İklim Tipleri — Karşılaştırmalı Tablo

İklim TipiBölgeYazKışYağışKarakteristik
Karadeniz iklimiKaradeniz kıyılarıSerin, yağışlıIlık, yağışlıHer mevsim yağışlı; yıllık 1.000-2.500 mmEn yağışlı yer: Rize (~2.200 mm/yıl)
Akdeniz iklimiAkdeniz ve Ege kıyılarıSıcak, kuruIlık, yağışlıKışın yağar, yazın yağmaz; 600-1.000 mmMaki bitki örtüsü; narenciye, zeytin
Karasal iklimİç Anadolu ve Doğu AnadoluSıcak, kurakSoğuk, karlaAz yağış; 250-500 mm/yılStep (bozkır) bitki örtüsü
Sert karasal iklimDoğu Anadolu platosuKısa, serinUzun, çok soğukAz; çoğunlukla karEn soğuk bölge; Kars, Erzurum kışları
Geçiş iklimiİç Ege, Güneydoğu AnadoluSıcakSerinOrta düzeyAkdeniz → Karasal geçiş

3. Yağış Rejimi ve Dağılımı

BölgeYıllık YağışYağış Mevsimi
Doğu Karadeniz1.500-2.500 mmHer mevsim (en fazla sonbahar)
Batı Karadeniz700-1.000 mmHer mevsim
Akdeniz, Ege kıyıları600-1.200 mmKış ve İlkbahar
İç Anadolu250-400 mmİlkbahar ve Kış
Güneydoğu Anadolu300-600 mmKış
Doğu Anadolu400-600 mm (çoğu kar)İlkbahar ve Kış
⚠️ Akdeniz ile Karadeniz İklimi Farkı
Akdeniz: Yaz kuru, kış yağışlı — tipik Akdeniz bitkileri: maki, zeytin, narenciye
Karadeniz: Her mevsim yağışlı — tipik bitki: orman (koru ormanları), çay, fındık
Ortak nokta: her ikisinde de kış ılımandır; dondurucu soğuk olmaz (kıyılarda)

4. Sıcaklık Özellikleri

ÖzellikBölge
En yüksek sıcaklık ortalamasıGüneydoğu Anadolu (Şanlıurfa, Diyarbakır yazları)
En düşük sıcaklık ortalamasıDoğu Anadolu (Kars, Erzurum; kışları −30°C'ye kadar)
En dar yıllık sıcaklık farkıRize ve Karadeniz kıyıları (yıl boyu ılıman)
En geniş yıllık sıcaklık farkıİç ve Doğu Anadolu (kış çok soğuk, yaz çok sıcak)

5. İklim ve Bitki Örtüsü İlişkisi

İklimBitki Örtüsü
KaradenizGeniş yapraklı ormanlar, çay, fındık, mısır
AkdenizMaki, kızılçam, narenciye, zeytin, bağlar
KarasalBozkır (step), buğday, arpa; ağaç seyrek
Sert karasalDağ çayırları (yayla), iğne yapraklı ormanlar

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Iklim tiplerinin karakteristik ozellikleri bilinmelidir.
Akdeniz ikliminin temel ozelligi nedir?
Senaryo 2
Yagis haritasinda ic kesimlerin durumu incelenmelidir.
Turkiye de en az yagis hangi bolgede gorulur?

📋 İklim Özeti

  • Karadeniz: her mevsim yağışlı; en yağışlı bölge (Rize ~2.200 mm)
  • Akdeniz: yaz kuru, kış yağışlı; maki ve zeytin
  • Karasal: az yağış, geniş sıcaklık farkı; bozkır
  • Sert karasal: Doğu Anadolu; uzun soğuk kışlar
  • Yağış dağılımında iklimin yanı sıra dağların etkisi kritiktir

🌡️ Türkiye'de İklim Tiplerini Etkileyen Faktörler

Türkiye'nin iklim çeşitliliği birden fazla etkenin birlikte işlemesinden kaynaklanır:

#FaktörEtkisi
1Ekvator'a UzaklıkTürkiye ılıman kuşakta yer alır; dört mevsim belirgindir
2KarasallıkKıyılar ılıman, iç kesimler karasal iklim altında
3Dağların UzanışıKıyıya paralel dağlar nemi iç kesimlere taşımaz (Akdeniz, Karadeniz); dike uzayan dağlar nemi içeri taşır (Ege)
4YükseltiHer 100 m yükseldikçe sıcaklık yaklaşık 0,6°C düşer
5BakıGüneye bakan yamaçlar daha sıcak ve kuru
6RüzgârlarGüneyden sıcak, kuzeyden soğuk hava kütleleri taşır

🗺️ Türkiye'deki İklim Tipleri

İklim TipiGörüldüğü YerlerYazKışBitki Örtüsü
Akdeniz İklimiAkdeniz, Ege, Marmara kıyılarıSıcak-kurakIlık-yağışlıMaki
Karadeniz İklimiKaradeniz kıyı şeridiSerin-yağışlıIlık-yağışlıOrman (geniş yapraklı)
Karasal İklimİç Anadolu, Doğu AnadoluSıcak-kurakSoğuk-karlıBozkır (step)

🌿 Bitki Örtüsü

Türkiye, 12.000'den fazla bitki türüyle Avrupa kıtasının tamamına yakın bir çeşitlilik barındırır. Bitki türlerinin yaklaşık 1/3'ü (≈3700 tür) endemiktir (yalnızca Türkiye'de yetişir). En fazla çeşitlilik Toros Dağları'nda bulunur.

Önemli Endemik Bitkiler: Sığla ağacı (Köyceğiz) · Datça hurması (Datça-Teke Yarımadası) · Kazdağı köknarı · Kasnak meşesi (Göller Yöresi) · Anzer çayı (Rize) · Safran otu (Safranbolu) · Ters lale (Erzurum)
Bitki TopluluğuBulunduğu Yer
Karadeniz ormanlarıKuzey Anadolu dağlarının denize bakan yamaçları
Akdeniz-Ege ormanlarıGüneyden giren Akdeniz ikliminin kıyı kesimi
İç Anadolu bozkırıYıllık yağışın 400 mm'nin altında kaldığı iç kesimler
Dağ çayırları (alpin)Yüksek dağların orman sınırının üstü

✏️ Türkiye'nin İklim Tipleri — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye'nin her mevsim yağış alan tek iklim bölgesi hangisidir?

💡 Karadeniz kıyıları yıl boyunca yağış alır; diğer bölgelerde yağışlar belirli mevsimlerde yoğunlaşır.
2

Akdeniz ikliminin en belirgin özelliği nedir?

💡 Akdeniz iklimi yaz kuru, kış yağışlı özelliğiyle tanımlanır. Maki ve zeytin bu iklimin karakteristik bitkileridir.
3

Türkiye'nin en yağışlı şehri hangisidir?

💡 Rize, yıllık yaklaşık 2.200 mm yağışıyla Türkiye'nin en yağışlı şehridir. Çay üretiminin merkezi buradadır.
4

Karadeniz ile Akdeniz iklimleri kıyılarda hangi ortak özelliği paylaşır?

💡 Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında denizin etkisiyle kışlar ılımandır; dondurucu soğuk olmaz.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Karadeniz kıyıları yıl boyunca yağış alır.
D
Y
2.Akdeniz ikliminde yazlar yağışlıdır.
D
Y
3.Doğu Anadolu Türkiye'nin en soğuk bölgesidir.
D
Y
4.Maki bitki örtüsü karasal iklimin karakteristik bitkisidir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Türkiye'nin en yağışlı şehri:
Akdeniz ikliminde yazlar , kışlar dır.
Karasal iklimin bitki örtüsü:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıCoğrafya · EKPSS 2028
🧒 Türkiye'nin İklim Tipleri — Kolay Anlatım

🌡️ Türkiye'de Kaç İklim Tipi Var?

Türkiye üç kıtanın kesişiminde bulunduğu için birden fazla iklim tipine ev sahipliği yapar. Her bölgenin farklı bir iklimi vardır.

İklimNerede?Özelliği
AkdenizAkdeniz ve Ege kıyılarıYazlar sıcak ve kuru · Kışlar ılık ve yağışlı
KaradenizKaradeniz kıyı şeridiHer mevsim yağışlı · En fazla yağış burada
Karasalİç Anadolu, GüneydoğuYazlar sıcak · Kışlar soğuk · Yağış az
Sert karasalDoğu AnadoluEn soğuk kışlar · Yazlar kısa ve serin

🌧️ Yağış Dağılımı

🥇 En çok yağış → Rize (~2.200 mm) — Karadeniz etkisi

🥉 En az yağış → Konya çevresi, İç Anadolu ve Güneydoğu

Yağış miktarını belirleyen en önemli etken: dağların denize göre konumu.

🎮 Hangi İklim?

1. Antalya → Akdeniz iklimi (yaz kuru, kış yağışlı)

2. Trabzon → Karadeniz iklimi (her mevsim yağışlı)

3. Ankara → Karasal iklim (sıcak yaz, soğuk kış)

4. Erzurum → Sert karasal (en soğuk kışlar)

🎯 EKPSS İpucu: Akdeniz iklimi = yazlar kuru + kışlar yağışlı. Karadeniz = her mevsim yağışlı. Bu iki iklimi karıştırmayın. Rize en fazla yağış alan yerdir — bu bilgi sınavda kesinlikle çıkar.
🎮 İklim Tipleri Eşleştirme 0 / 8

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

En soğuk kışlar
Erzurum iklimi
Antalya iklimi
Yaz kuru, kış yağışlı
En az yağış
En fazla yağış (~2200mm)
Sıcak yaz, soğuk kış
Her mevsim yağışlı
Akdeniz iklimi
Karasal iklim
Akdeniz
Konya çevresi
Rize
Sert karasal (Doğu Anadolu)
Sert karasal
Karadeniz iklimi
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Türkiye'nin Devlet Yapısı ve Kurumlar

Güncel Bilgiler · EKPSS 2028

1. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Yapısı

2017 anayasa referandumundan itibaren Türkiye Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile yönetilmektedir. Yürütme yetkisi tek elde — Cumhurbaşkanlığı'nda — toplanmıştır; başbakanlık kaldırılmıştır.

OrganOluşumuGörevi
Yasama — TBMM600 milletvekili, 5 yıl, %7 barajKanun yapmak; bütçeyi onaylamak; denetim
Yürütme — CumhurbaşkanıHalk seçimiyle, 5 yıl, 2 dönem, 40 yaşYürütme yetkisini kullanmak; bakan atamak; kararname çıkarmak
Yargı — Bağımsız MahkemelerAnayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay vb.Kanunları yorumlamak; uyuşmazlıkları çözmek

2. Önemli Devlet Kurumları

KurumBağlı OlduğuGörevi
TBMMBağımsız (yasama)Kanun çıkarma, bütçe, denetim
Millî Güvenlik Kurulu (MGK)Cumhurbaşkanı başkanlığındaMillî güvenlik politikasını belirler; tavsiye niteliğinde kararlar alır
Anayasa MahkemesiBağımsız yargıKanunları anayasaya uygunluk denetimi; bireysel başvuru
SayıştayTBMM adınaKamu mali denetimi
Devlet Denetleme Kurulu (DDK)Cumhurbaşkanlığıİdari denetim
Ombudsman (Kamu Denetçiliği)TBMMİdare şikâyetlerini inceler; bağlayıcı değil tavsiye kararı

3. Seçim ve Parti Sistemi

KonuBilgi
TBMM seçim yöntemiD'Hondt, nispi temsil; %7 baraj
Cumhurbaşkanlığı seçimiİki turlu; ilk turda %50+1 gerekmez → 2. tur
Siyasi parti kurmaEn az 30 kurucu üye; tüzük ve program
Hazine yardımıSon seçimde %3 oy alan partilere

4. Sosyal Güvenlik Sistemi

Kurum/KavramBilgi
SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu)SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı 2006'da birleşti → tek çatı
Emeklilik yaşıKademeli olarak 65'e yükseltilmekte; prim gün sayısı da değişken
Genel Sağlık Sigortası (GSS)2012'den itibaren zorunlu; herkes kapsama alındı
İşsizlik sigortasıİşsizlik Sigortası Kanunu kapsamında; İŞKUR kanalıyla

5. Türkiye'nin Üye Olduğu Uluslararası Kuruluşlar

KuruluşÜyelikNiteliği
BM (Birleşmiş Milletler)Kurucu üye (1945)Uluslararası barış ve güvenlik
NATO1952Kuzey Atlantik ittifakı; askeri savunma
OECDKurucu üye (1961)Ekonomik işbirliği ve kalkınma
G-20ÜyeBüyük ekonomiler forumu
İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT)Kurucu üye (1969)İslam ülkeleri dayanışması
ABAday ülke (resmi 1999)Müzakereler devam etmekte
Türk Devletleri TeşkilatıKurucuTürk dünyası entegrasyonu
🏛️ Türkiye Devlet Yapısı - Temel Bilgiler
KonuBilgi
Yönetim sistemiCumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2018'den)
YasamaTBMM - 600 milletvekili, 5 yıl
YürütmeCumhurbaşkanı - 5 yıl, max 2 dönem
YargıAnayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay
BaşkentAnkara (1923'ten)
İl sayısı81 il
⚠️ EKPSS'de Çıkan: "Bakanlar Kurulu 2018'de kaldırıldı" (YEVETsisteme geçişte), Cumhurbaşkanı cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yönetimsel düzenlemeler yapabilir ama temel haklara dokunamaz - bu fark önemli.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Turkiye nin guncel yonetim yapisi bilinmelidir.
2018 de Turkiye de yururluge giren hukumet sistemi hangisidir?
Senaryo 2
Idari bolunme temel bilgi niteligindedir.
Turkiye kac ilde orgutlenmistir?

🏆 Türkiye İlkleri ve Rekorları

Siyasi İlkler

İlk Kim/Ne
İlk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk
İlk Başbakan İsmet İnönü (14 defa milletvekili seçildi)
İlk ve tek kadın başbakan Tansu Çiller
İlk kadın bakan Türkan Akyol
İlk kadın vali Lale Aytaman (1991, Muğla)
TBMM'nin ilk başkanı Fethi Okyar
Kadınlara yerel seçim hakkı 1930
Kadınlara milletvekili seçilme hakkı 1934
İlk çok partili seçim 1950
Cumhuriyet döneminde ilk muhalefet partisi Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
İlk kurulan parti CHP

Ekonomi ve Teknoloji İlkleri

İlk Bilgi
Türkiye'nin ilk özel bankası İş Bankası (26 Ağustos 1924)
Ülkemizde kurulan ilk banka İstanbul Bankası (1847)
İlk demir-çelik fabrikası Karabük
İlk uçak fabrikası Kayseri
İlk dokuma fabrikası Nazilli
İlk özel şeker fabrikası Uşak
İlk internet sitesi Ortadoğu Teknik Üniversitesi (1992)
İlk internet bağlantısı 12 Nisan 1993 – ODTÜ
İlk cep telefonu görüşmesi Demirel – Çiller (23 Şubat 1994)
İlk millî yerli tank Altay
İlk millî insansız hava aracı Anka
İlk nüfus sayımı 1927
İlk haber ajansı Anadolu Ajansı (1920)
İlk sınır ötesi harekât Kıbrıs Çıkarması

Spor ve Kültür İlkleri

İlk Bilgi
İlk olimpiyat altın madalyası kazanan kadın Nurcan Taylan (halter)
NBA'de oynayan ilk Türk sporcu Mirsad Türkcan
UEFA Kupası ve UEFA Süper Kupası kazanan ilk Türk takımı Galatasaray (2000)
İlk kadın pilot Sabiha Gökçen
İlk hava şehidi Fethi Bey
İlk Türk uçağı Mavi Işık (Kayseri, 1979)
İlk Türkçe gazete Tercüman-ı Ahval (İlk Türk gazeteci: Agah Efendi, 21 Ekim 1860)
İlk Türk tiyatro eseri Şair Evlenmesi (Şinasi, 1860)
İlk renkli Türk filmi Halıcı Kız (Muhsin Ertuğrul, 1953)
İngilizce eğitim veren ilk Türk okulu Ankara TED Koleji (1954)
❓ Alıştırma Soruları:

1. Türkiye'nin ilk ve tek kadın başbakanı kimdir?

2. Türkiye'de ilk internet bağlantısı hangi üniversitede gerçekleştirildi?

3. Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının tanındığı yıl hangisidir?

🗺️ Türkiye Coğrafyası — En, En, En!

Sınır ve Yön Bilgileri

Konu Cevap
En doğu ilIğdır
En batı ilÇanakkale
En güney ilHatay
En kuzey ilSinop
En fazla kara sınırıSuriye (877 km)
En az kara sınırıNahcivan (10 km)
En işlek kara sınırıYunanistan
Yüzölçümü en küçük komşuErmenistan
En uzun kıyıEge kıyıları
Kıyıya en yakın yabancı adaMidilli Adası
En büyük adaGökçeada (Çanakkale)

Doğa ve Coğrafya Rekorları

Konu Cevap
En büyük gölVan Gölü
En uzun akarsuKızılırmak
En yüksek dağAğrı Dağı
En uzun tünelOvit Dağı Tüneli (14.300 m, Rize-Erzurum)
En büyük ovaKonya Ovası
En büyük kanyonValla Kanyonu (Kastamonu, 12.000 m)
Yüzölçümü en büyük ilKonya
Yüzölçümü en küçük ilYalova
En fazla yağış alan ilRize
En eski şehirHakkâri
Gelir düzeyi en düşük ilMuş
En kalabalık mezarlıkİstanbul Karaca Ahmet Mezarlığı

Tarım ve Ticaret

Ürün / Konu Bölge / Bilgi
Çay üretimiKaradeniz (tek yöre)
Kayısı, fındık, incir üretiminde dünya 1.'siTürkiye
Bor rezervi dünya 1.'siTürkiye (%70)
En fazla ithalat yapılan ülkeRusya → Çin → Almanya
En fazla ihracat yapılan ülkeAlmanya → İngiltere → İtalya
İhracat/ithalatta en çok kullanılan yolDeniz yolu
En çok büyükşehir belediyesi30 büyükşehir (en son eklenen: Ordu)
Dünyanın en eski tapınağıGöbekli Tepe (Şanlıurfa, UNESCO 2018)
❓ Alıştırma Soruları:

1. Türkiye'nin en uzun akarsuyu hangisidir?

2. Türkiye'nin en kuzeyindeki ili hangisidir?

3. En son büyükşehir statüsü kazanan ilimiz hangisidir?

📋 Devlet Yapısı ve Kurumlar Özeti

  • 2017 sonrası: Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi; başbakanlık yok
  • TBMM: 600 üye, 5 yıl, %7 baraj
  • Cumhurbaşkanı: halkın seçimiyle, 5 yıl, 2 dönem, 40 yaş
  • SGK: SSK+Bağ-Kur+Emekli Sandığı 2006'da birleşti
  • NATO: 1952; BM: kurucu üye 1945; OECD: kurucu üye 1961

✏️ Türkiye'nin Devlet Yapısı ve Kurumlar — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye'de 2017 anayasa referandumunun ardından hangi sisteme geçilmiştir?

💡 2017 referandumundan sonra başbakanlık kaldırılmış, Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmiştir.
2

Türkiye'nin NATO'ya katıldığı yıl hangisidir?

💡 Türkiye 1952 yılında NATO'ya katılmıştır.
3

SGK hangi kurumların birleşmesiyle oluşmuştur?

💡 2006'da SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tek çatı altında SGK adıyla birleştirildi.
4

Ombudsman (Kamu Denetçiliği Kurumu) hangi organa bağlıdır?

💡 Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman) TBMM'ye karşı sorumludur ve idari şikâyetleri inceler.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Türkiye BM'nin kurucu üyelerindendir.
D
Y
2.Türkiye 1961'de NATO'ya katılmıştır.
D
Y
3.SGK, SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı'nın birleşmesiyle oluşmuştur.
D
Y
4.Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde başbakanlık makamı korunmuştur.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Türkiye'nin NATO'ya katılım yılı:
TBMM'deki milletvekili sayısı:
SGK'nın birleştiği yıl:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıGüncel Bilgiler · EKPSS 2028
🧒 Türkiye'nin Devlet Yapısı ve Kurumları — Kolay Anlatım

🏛️ Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi

2018'den itibaren Türkiye, Cumhurbaşkanlığı Hükümeti Sistemi ile yönetilmektedir. Bu sistemde Bakanlar Kurulu kaldırılmış, cumhurbaşkanı hem devletin hem de hükümetin başı konumuna gelmiştir.

✅ Cumhurbaşkanı: Hem devlet başkanı hem hükümet başkanı

✅ Bakanlar: Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır

✅ TBMM: 600 milletvekili, yasama görevi devam ediyor

🌍 Türkiye'nin Üye Olduğu Önemli Kuruluşlar

KuruluşÜyelik YılıAmacı
BM1945 (kurucu üye)Uluslararası barış ve güvenlik
NATO1952Kolektif savunma ittifakı
OECD1961 (kurucu üye)Ekonomik kalkınma iş birliği
G20Kurucu üyeBüyük ekonomiler forumu

🎮 Doğru mu, Yanlış mı?

1. Türkiye NATO'ya 1945'te katıldı. → Yanlış (1952)

2. TBMM 550 üyeden oluşur. → Yanlış (600)

3. Bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır. → Doğru

4. Türkiye BM'nin kurucu üyesidir. → Doğru (1945)

🎯 EKPSS İpucu: Türkiye NATO'ya 1952'de, OECD'ye 1961'de katıldı ve her ikisinin de kurucu üyesi değildir (NATO için). BM'nin ise kurucu üyesidir (1945). Bu ayrım sınavda tuzak soru olarak gelir.
🎮 Devlet Kurumları Eşleştirme 0 / 7

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

OECD üyeliği
2018'de başlayan sistem
NATO üyeliği
Hem devlet hem hükümet başkanı
600 milletvekili
Kanunların anayasaya uygunluğu
Türkiye BM'ye katılım
1945 (kurucu)
Cumhurbaşkanlığı Hükümeti
1952
Anayasa Mahkemesi
Cumhurbaşkanı
TBMM
1961
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Türkiye'nin Yer Şekilleri

Coğrafya · EKPSS 2028

1. Türkiye'nin Fiziki Yapısının Genel Özellikleri

Türkiye engebeli ve dağlık bir ülkedir. Ortalama yükseltisi 1.132 metredir — bu dünya ortalamasının iki katından fazladır. Dağlar büyük ölçüde kıyılara paralel uzanır; bu durum denizin iç kesimlere etkisini sınırlar ve iklim çeşitliliğine neden olur.

ÖzellikBilgi
Ortalama yükseklik1.132 m
En yüksek noktaAğrı Dağı — 5.137 m
En alçak noktaAşağı Fırat kıyıları / Göller Yöresi (~0 m)
En uzun akarsuKızılırmak (~1.355 km)
En büyük gölVan Gölü (Türkiye'nin en büyük gölü; tuzlu ve sodalı)
En büyük tatlı su gölüBeyşehir Gölü

2. Başlıca Dağlar

DağBölgeÖzellik
Ağrı DağıDoğu AnadoluTürkiye'nin en yüksek noktası (5.137 m); söndürülmüş volkan
Kaçkar DağlarıDoğu KaradenizKaradeniz Dağları'nın en yüksek kesimi; 3.937 m
Erciyes DağıOrta AnadoluSöndürülmüş volkan; Kayseri yakınında; 3.917 m
UludağMarmara/BursaMarmara Bölgesi'nin en yüksek noktası; 2.543 m; kış turizmi
Toros DağlarıGüney AnadoluAkdeniz kıyısına paralel; Anadolu'nun güneyini çevreler
Kuzey Anadolu DağlarıKaradeniz kıyısıKaradeniz kıyısına paralel; Karadeniz etkisini iç kesimlere geçirmez

3. Başlıca Ovalar

OvaBölgeÖnemi
Konya Ovasıİç AnadoluTürkiye'nin en büyük ovası; tahıl üretiminin merkezi
ÇukurovaAdana, AkdenizPamuk ve narenciye tarımı; ülkenin en verimli ovası
Ergene OvasıTrakyaAvrupa yakasındaki en büyük ova; tahıl ve çiçekçilik
Gediz ve Küçük MenderesEgeBağ, zeytinlik, tütün
Harran OvasıGüneydoğu AnadoluGAP sulama projesiyle tarımda devrim

4. Başlıca Akarsular

AkarsuDöküldüğü YerÖzellik
KızılırmakKaradenizEn uzun akarsu (1.355 km); Türkiye içinde doğup biten
FıratBasra Körfezi (Irak)En uzun akarsu (Türkiye + dışarıda)
DicleBasra Körfezi (Irak)Fırat ile birlikte Mezopotamya'yı oluşturur
SakaryaKaradenizBüyük Zab'dan sonra ikinci; Adapazarı'nı geçer
Gediz, Büyük MenderesEge DeniziEge ovaları boyunca akar; verimli deltalar oluşturur

5. Başlıca Göller

GölTürüÖzelliği
Van GölüTektonik + volkanikEn büyük göl; soda ve tuz içerir; Doğu Anadolu
Tuz GölüTektonikİkinci büyük; tuzlu; İç Anadolu; yazın kurur
BeyşehirTektonikEn büyük tatlı su gölü
EğirdirTektonikGöller yöresinde; içme suyu kaynağı
SapancaTektonikİstanbul'un içme suyu
🗺️ Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri Özet
BölgeEn Büyük ŞehirÖne Çıkan Özellik
MarmaraİstanbulEn kalabalık, sanayinin %40'ı
EgeİzmirZeytin, üzüm, turizm
AkdenizAdana/AntalyaTurunçgil, turizm, pamuk
İç AnadoluAnkara (başkent)Tahıl, bozkır, tuz gölü
KaradenizSamsun/TrabzonFındık (dünya 1.), çay, nem
Doğu AnadoluErzurumEn soğuk, hayvancılık
Güneydoğu AnadoluGaziantepGAP, pamuk, fıstık
⚠️ EKPSS'de Karıştırılan: "En yüksek yağış Karadeniz bölgesi" (Rize ~2500mm), "en az yağış İç Anadolu/Güneydoğu", "en büyük göl Van Gölü" (tuzlu), "en büyük tatlı su gölü Beyşehir" - bunlar kesin sorulur.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Yagis dagılımında denize yakinlik ve dagların konumu belirleyicidir.
Hangi cografi bolge Turkiye nin en fazla yagis alan bolgesidir?
Senaryo 2
Nufus yogunlugu sanayi ve ekonomiyle dogru orantilidir.
En kalabalik nufusa sahip cografi bolgemiz hangisidir?

📋 Yer Şekilleri Özeti

  • En yüksek nokta: Ağrı Dağı (5.137 m); En uzun akarsu: Kızılırmak
  • En büyük göl: Van Gölü (tuzlu); En büyük tatlı su gölü: Beyşehir
  • En büyük ova: Konya Ovası; En verimli ova: Çukurova
  • Kuzey Anadolu Dağları Karadeniz etkisini iç kesimlere geçirmez
  • Fırat + Dicle Basra Körfezi'ne dökülür; Kızılırmak tamamen Türkiye'dedir

⛰️ Yeryüzü Şekillerinin Oluşumu

Türkiye'nin yeryüzü şekilleri iç ve dış kuvvetlerin birlikte etkisiyle oluşmuştur.

Kuvvet TürüNedirEtkisi
İç KuvvetlerVolkanizma, deprem, orojenezYeryüzünü yükselterek engebeli hâle getirir
Dış KuvvetlerAkarsu, buzul, rüzgâr, dalgaAşındırır ve düzleştirir; aşınan malzemeyi çukur alanlara taşır

🏔️ Türkiye'nin Temel Yer Şekilleri

Türkiye, ortalama yüksekliği 1132 m olan engebeli bir ülkedir. Ülkenin yaklaşık üçte ikisi dağlarla kaplıdır.

Başlıca Dağlar: Kuzey Anadolu Dağları (Pontik) – Doğu-Batı uzanımlı, Karadeniz kıyısına paralel · Toros Dağları – Güney kesimde Akdeniz kıyısına paralel · Ağrı Dağı (5137 m) – Türkiye'nin en yüksek noktası
Başlıca Ovalar: Konya Ovası (en büyük iç ova) · Çukurova (Adana) · Bafra ve Çarşamba ovaları (Karadeniz deltaları) · Gediz ve Büyük Menderes ovaları (Ege)
Başlıca Göller: Van Gölü (en büyük) – soda gölü · Tuz Gölü (en yüz ölçümü ikinci) – tuz üretimi · Beyşehir – tatlı su, en büyük tatlı su gölü

🌊 Türkiye'nin Akarsuları

ÖzellikAçıklama
En uzun akarsuKızılırmak (1355 km) – tamamen Türkiye'de
En büyük havzaFırat-Dicle havzası
Rejim sorunuAkarsuların çoğu düzensiz rejimli → sulama güçlüğü
Karadeniz'e dökülenlerKızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya, Çoruh

✏️ Türkiye'nin Yer Şekilleri — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye'nin en yüksek noktası hangisidir?

💡 Türkiye'nin en yüksek noktası Doğu Anadolu'daki Ağrı Dağı'dır (5.137 m).
2

Türkiye'nin en uzun akarsuyu hangisidir?

💡 Kızılırmak (1.355 km) tamamen Türkiye sınırları içinde doğup Karadeniz'e dökülen en uzun akarsudur.
3

Van Gölü hangi özelliğiyle diğer göllerden ayrılır?

💡 Van Gölü soda ve tuz içerir; balıklar yaşayamaz; Doğu Anadolu'da Türkiye'nin en büyük gölüdür.
4

Türkiye'nin en verimli ve pamuk tarımıyla tanınan ovası hangisidir?

💡 Adana çevresindeki Çukurova pamuk ve narenciye tarımıyla ülkenin en verimli ovasıdır.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Türkiye'nin ortalama yükseltisi dünya ortalamasının üzerindedir.
D
Y
2.Kızılırmak Ege Denizi'ne dökülür.
D
Y
3.Beyşehir Gölü Türkiye'nin en büyük tatlı su gölüdür.
D
Y
4.Konya Ovası Türkiye'nin en büyük ovasıdır.
D
Y
ETKİNLİK 3Eşleştirme
Ağrı DağıA. En büyük göl
Van GölüB. En uzun akarsu
KızılırmakC. En yüksek zirve
ÇukurovaD. Pamuk ve narenciye
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıCoğrafya · EKPSS 2028
🧒 Türkiye'nin Yer Şekilleri — Kolay Anlatım

⛰️ Türkiye'nin Genel Yapısı

Türkiye, ortalama yükseltisi 1.132 m ile dağlık bir ülkedir. Yükseklik batıdan doğuya gidildikçe artar; kıyılar ise genellikle dağlıktır. Bu nedenle kıyı nehirleri kısa ve akışı hızlıdır.

💡 Türkiye'nin siluetini düşün: batısı alçak, doğusuna gidildikçe yükseliyor. En yüksek nokta Ağrı Dağı (5.137 m).

🗺️ Başlıca Yer Şekilleri

Yer ŞekliÖrnekÖzelliği
DağlarAğrı, Erciyes, Uludağ, KaçkarDoğu'da volkanik, Kuzey-Güney'de genç sıradağlar
PlatolarAnadolu Platosu, Erzurum-KarsGeniş düzlük, yüksek kesimde
OvalarÇukurova, Konya, BursaTarıma en elverişli alanlar
KıyılarEge kıyısı (girintili), Karadeniz (sarp)Ege'de ria, Karadeniz'de falezler

🎮 Eşleştir!

1. En yüksek dağ → Ağrı Dağı (5.137 m)

2. En büyük ova → Konya Ovası

3. Girintili çıkıntılı kıyı → Ege kıyısı (ria tipi)

4. Sarp ve düz kıyı → Karadeniz kıyısı

🎯 EKPSS İpucu: Ağrı Dağı = Türkiye'nin en yüksek noktası (5.137 m). Konya Ovası = en büyük ova. Ege kıyısı = ria tipi (girintili çıkıntılı). Bu üç bilgi sınavda sık sorulan coğrafya sorusudur.
🎮 Yer Şekli Hafıza Kartları 0 / 6

Kartlara tıkla, eşleşen çiftleri bul!

🃏
⛰️ 5.137 m
Ağrı Dağı — en yüksek
🃏
⛰️ 5.137 m
Ağrı Dağı — en yüksek
🃏
🌊 Girintili çıkıntılı
Ege kıyısı (ria)
🃏
🌾 En büyük ova
Konya Ovası
🃏
🌋 Volkanik dağ
Erciyes, Ağrı
🃏
🌾 En büyük ova
Konya Ovası
🃏
🌊 Girintili çıkıntılı
Ege kıyısı (ria)
🃏
🏜️ Geniş düzlük yüksek
Anadolu Platosu
🃏
🏜️ Geniş düzlük yüksek
Anadolu Platosu
🃏
🌋 Volkanik dağ
Erciyes, Ağrı
🃏
🏔️ Sarp, düz kıyı
Karadeniz kıyısı
🃏
🏔️ Sarp, düz kıyı
Karadeniz kıyısı
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Türk ve Orta Asya Tarihi

Tarih · EKPSS 2028

1. Orta Asya Türk Devletleri

Türk tarihinin kökleri Orta Asya'ya dayanır. Türk kavimlerinin devlet kurma geleneği binlerce yıllıdır; her devlet bir sonraki için zemin hazırlamıştır.

DevletDönemÖnemli Özellik
Büyük Hun İmparatorluğuMÖ 3. yüzyıl – MS 1. yüzyılİlk büyük Türk devleti; Mete Han (Oğuz Han) liderliğinde
Göktürk Devleti552-744İlk Türk adıyla kurulan devlet; Orhun Yazıtları (ilk yazılı Türkçe metinler)
Uygurlar744-840Yerleşik kültür; matbaacılık; Mani dini; alfabe geliştirme
Karahanlılar840-1212İlk İslami Türk devleti; Kutadgu Bilig ve Divan-ü Lügati't-Türk
Gazneliler963-1186Merkezi Afganistan; İslam medeniyetine büyük katkı; Ferdovsi, Biruni
Büyük Selçuklular1038-1157Malazgirt Zaferi (1071); Anadolu'nun kapısı açıldı; İran-İslam sentezi
Anadolu Selçukluları1077-1308Anadolu'da Türk-İslam medeniyeti; Mevlana; Konya başkent

2. Malazgirt Zaferi (1071) — Dönüm Noktası

💡 Malazgirt'in Önemi
Sultan Alparslan komutasındaki Selçuklu ordusu, Bizans İmparatoru Romanos Diogenes'i yenilgiye uğrattı.
Bu zafer Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasının kapısını açtı.
Türklerin Anadolu'ya yerleşmesi bu tarihten sonra hız kazandı → Osmanlı'nın temeli atıldı.

3. Anadolu Beylikleri Dönemi

Moğol istilasının ardından (1243 Kösedağ yenilgisi) Anadolu Selçuklu Devleti parçalandı. Onun yerine küçük Türk beylikleri kuruldu. Osmanlı da bu beyliklerden biri olarak doğdu.

ÖzellikBilgi
Önemli BeyliklerKaramanoğulları, Germiyanoğulları, Saruhanoğulları, Candaroğulları, Osmanoğulları
Kösedağ Savaşı1243 — Selçuklular Moğollara yenildi; Anadolu parçalandı
Osmanlı'nın yükselişiKüçük beylikten imparatorluğa → diğer beylikleri zamanla bünyesine kattı

4. Önemli Türk Kültür Eserleri

EserYazarı/DönemiÖnemi
Orhun YazıtlarıGöktürk, 8. yüzyılTürkçenin bilinen en eski yazılı metinleri
Kutadgu BiligYusuf Has Hacip, Karahanlıİlk İslami Türk edebiyatı eseri; devlet yönetimi öğütler
Divan-ü Lügati't-TürkKaşgarlı Mahmud, Karahanlıİlk Türkçe sözlük; Türk dilini ve kültürünü belgeledi
Dede Korkut HikayeleriOğuz geleneğiTürk destanlarının sözlü geleneği
⚠️ Karıştırılan Konular: Orta Asya'daki Türk devletlerinin sırası: Büyük Hun → Köktürk (552) → Uygur (745) → Karahanlı → Gazneli → Selçuklu. "İlk Türk devleti" sorusuna dikkat: Büyük Hun İmparatorluğu (MÖ 220).

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Ilk Turkcе yazili belgeler tarihsel acidan buyuk onem tasir.
Orhun Yazitlarinin tarihi onemi nedir?
Senaryo 2
Islamiyetin Turkler arasinda yayilma sureci bilinmelidir.
Turklerin ilk kez Islamiyeti benimsemesi hangi devlet doneminde gerceklesmistir?

📋 Türk Tarihi Dönümleri Özeti

  • İlk büyük Türk devleti: Büyük Hun İmparatorluğu (Mete Han)
  • Orhun Yazıtları: ilk yazılı Türkçe; Göktürk dönemi
  • İlk İslami Türk devleti: Karahanlılar
  • Malazgirt (1071): Anadolu'nun kapısı açıldı; Sultan Alparslan
  • Kösedağ (1243): Selçuklular Moğollara yenildi → Beylikler dönemi

5. "Türk" Adının Anlamı — Kaynaklar

KaynakAnlam
Çin kaynakları"miğfer"
Uygur belgeleri"güç, kuvvet ve olgunluk"
Kaşgarlı Mahmut (Divan-ü Lügat)"olgunluk çağı"
Wambery (Danimarkalı bilgin)"türemek"
Ziya Gökalp (ilk Türk sosyoloğu)"kanun ve nizam sahibi"
1911 eski Türkçe metin (genel kabul)"güç, kuvvet"

6. Orta Asya Kültür Merkezleri

MerkezDönemÖzellik
AnavMÖ 4000–1000Türk kültürünün en önemli unsuru "at" ilk burada görüldü
AfanesyovaMÖ 2500–1700Türklere ait en eski kültür merkezi; Altay-Sayan çevresi
AndronovaMÖ 1700–1200Türklerin atalarınca oluşturuldu; geniş alanda etkili
KarasukMÖ 1200–700Demir madeni erken işlendi; atlı göçebe kültürü yayıldı
TagarMÖ 700–300Türk kültürünün gelişmiş sentezi; "Altaylılar" da denir

7. Orta Asya Göçleri — Sebepleri

  • İklim değişimleri (kuraklık, sert kışlar)
  • Salgın hastalıklar
  • Otlak alanlarının azalması → hayvancılık zarar gördü
  • Tarım alanlarının yetersizliği
  • Hızlı nüfus artışı
  • Boylar arası siyasi mücadeleler
  • Çin'in dış baskısı
  • Türklerin "Cihan hâkimiyeti" ülküsü — "Güneş bayrağımız, gökyüzü çadırımız"
🌍 Kavimler Göçü (MS 375)
Hun Türkleri'nin batıya hareketi önündeki kavimleri (Germen, Ostrogot, Vizigot) batıya sürdü. Sonuçları: Roma İkiye ayrıldı · İlkçağ bitti Ortaçağ başladı · Günümüz Avrupa milletleri oluştu · Avrupa'da feodalizm güç kazandı

8. Orta Asya'da Kurulan İlk Türk Devletleri

DevletDönemÖzellik
Asya Hun DevletiMÖ 220–MS 216Mete Han · İlk büyük Türk devleti · Çin Seddi Türk akınlarına karşı yapıldı
Avrupa Hun Devleti375–469Attila · "Tanrının Kamçısı" · Galya ve Roma seferleri
I. Göktürk Devleti552–630Bumin Kağan · "Türk" adını taşıyan ilk devlet · Ötügen merkez
II. Göktürk (Kutluk)682–745İlteriş Kağan · Bilge Kağan · Orhun Abideleri buradan
Uygur Devleti745–840Yerleşik hayat · Mani dini · Uygur alfabesi · Matbaacılık
📜 Orhun Abideleri (Kitabeleri)
Bilge Kağan, Kültigin, Tonyukuk adına dikildi. 38 harfli Göktürk alfabesiyle yazıldı. Türkçenin bilinen en eski yazılı belgeleri. Günümüzde Moğolistan'da. Türk tarihinin siyasi/sosyal/ekonomik ilk yazılı kaydı.

9. Türklerin İslamiyet'i Kabulü

⚔️ Talas Savaşı (751) — Dönüm Noktası
Kök Türk'ün yıkılmasıyla oluşan siyasi boşluğu doldurmak için Araplar ve Çinliler Batı Türkistan'da çatıştı. Türkler Abbasiler yanında yer aldı → Müslümanlar kazandı → Türkler İslamiyet'e yakınlaştı. Kâğıt yapımı Çin'den Müslüman dünyasına geçti.

Türklerin İslam'a geçişi kademeli oldu. Karahanlılar (940) resmî olarak İslamiyet'i benimsedi — ilk Müslüman Türk devleti. Ardından Gazneliler ve Büyük Selçuklular İslam dünyasında öncü güç hâline geldi.

10. Türk-İslam Devletleri Kronolojisi

DevletDönemÖzellik
Karahanlılar840–1212İlk Müslüman Türk devleti; Kutadgu Bilig, Divan-ü Lügat
Gazneliler963–1186Farsça resmî dil; İslam kültürü hamisi; Hindistan seferleri
Büyük Selçuklular1038–1157Malazgirt (1071); Bağdat'a hâkim; nizamiye medreseleri
Harzemşahlar1097–1231Moğol istilasıyla yıkıldı; Türkmen kökenli
Anadolu Selçukluları1077–1308Konya merkez; Kösedağ (1243) sonrası çöküş
Memlük Devleti1250–1517Mısır merkez; Moğolları durdurdu (Ayn Calut 1260)
İlhanlılar1256–1353Moğol kökenli; Anadolu'yu çöküşe sürükledi

✏️ Türk Tarihi'nde Önemli Dönemler — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkçenin bilinen en eski yazılı metinleri hangi devlet döneminde yazılmıştır?

💡 Orhun Yazıtları Göktürk döneminde (8. yüzyıl) yazılmıştır ve Türkçenin bilinen en eski yazılı metinleridir.
2

Anadolu'nun Türklere açılmasını sağlayan zafer hangisidir?

💡 1071 Malazgirt Zaferi'nde Sultan Alparslan Bizans'ı yenerek Anadolu'ya Türklerin yerleşmesinin yolunu açtı.
3

İlk İslami Türk devleti hangisidir?

💡 Karahanlılar, İslamiyet'i benimseyen ilk Türk devletidir. Kutadgu Bilig bu dönemin önemli eseridir.
4

Anadolu Selçuklu Devleti'nin Moğollara yenildiği savaş hangisidir?

💡 1243 Kösedağ Savaşı'nda Selçuklular Moğollara yenildi; bu yenilgi Anadolu'da beylikler döneminin başlamasına yol açtı.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Orhun Yazıtları Türkçenin bilinen en eski yazılı metinleridir.
D
Y
2.Malazgirt Zaferi 1071'de Büyük Selçuklular tarafından kazanıldı.
D
Y
3.Büyük Hun İmparatorluğu ilk İslami Türk devletidir.
D
Y
4.Kösedağ yenilgisi Anadolu'da beylikler döneminin başlamasına yol açtı.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Türkçenin ilk yazılı metinleri:
Malazgirt Zaferi'nin tarihi:
İlk İslami Türk devleti:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTarih · EKPSS 2028
🧒 Türk ve Orta Asya Tarihi — Kolay Anlatım

🏇 Türklerin Orta Asya'dan Göçü

Türkler, tarihte Orta Asya'nın geniş bozkırlarında göçebe yaşam sürmüştür. At, yurt ve hayvancılık kültürlerinin merkezindeydi. Çeşitli baskılar ve kuraklıklar nedeniyle batıya göç ettiler; bu göç dalgaları sonunda Anadolu'ya ulaşıldı.

💡 Türklerin göçünü nehire benzetebiliriz: doğudan batıya durmadan aktı, geçtiği her yere iz bıraktı.

🏛️ İlk Türk Devletleri (Sırasıyla)

DevletTarihÖnemli Özelliği
Büyük HunMÖ 220İlk büyük Türk devleti; Mete Han yönetiminde güçlendi
KöktürkMS 552İlk Türkçe yazıtları bıraktı (Orhun Kitabeleri)
UygurMS 745Yerleşik yaşama geçti; sanat ve kültürde ilerledi
Karahanlı940İslam'ı kabul eden ilk Türk devleti
Gazneli963Büyük Selçuklulara yenildi; İran ve Hindistan'da etkili
Büyük Selçuklu10381071 Malazgirt ile Anadolu'nun kapısını açtı

⭐ 1071 Malazgirt — Neden Önemli?

Alparslan, 1071'de Bizans ordusunu Malazgirt'te yenerek Anadolu'nun kapılarını Türklere açtı. Bu tarih, Türklerin Anadolu'da kalıcı olarak yerleşmesinin başlangıcıdır.

💡 Malazgirt = bir kapının sonsuza dek açılması. Türkler bu kapıdan girdi ve bir daha çıkmadı.

🎮 Tarihleri Eşleştir!

1. İlk Türkçe yazıtlar → Köktürk (Orhun Kitabeleri)

2. İslam'ı kabul eden ilk Türk devleti → Karahanlı (940)

3. Anadolu'nun kapısını açan savaş → Malazgirt (1071)

4. İlk büyük Türk devleti → Büyük Hun (MÖ 220)

🎯 EKPSS İpucu: Malazgirt (1071) ve Karahanlıların İslam'ı kabulü (940) en sık sorulan tarihlere girer. Köktürklerin Orhun Kitabeleri'nin ilk Türkçe yazıt olduğunu mutlaka hatırla.
🎮 Türk Devletleri Kronolojisi 0 / 6

Kartlara tıklayarak doğru sıraya diz. Önce birini seç, sonra yerine taşı.

?🏰 Büyük Selçuklular (1038)
?📜 Köktürkler (MS 552)
?🕌 Karahanlılar — ilk İslam (940)
?🎨 Uygurlar (745)
?🏇 Büyük Hunlar (MÖ 220)
?⚔️ Malazgirt Zaferi (1071)
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Osmanlı Devleti'nin Kuruluşu ve Yükselişi

Tarih · EKPSS 2028

1. Osmanlı'nın Kuruluşu

Osmanlı Devleti, Anadolu'nun kuzeybatısında Söğüt ve Domaniç çevresinde küçük bir Türkmen beyliği olarak kuruldu. Kurucusu Osman Bey'dir (hükümdarlık: 1299-1326). Osmanlı Devleti'nin kuruluş yılı olarak 1299 kabul edilir; ancak bu tarih sembolik bir başlangıçtır.

HükümdarDönemÖnemli Olaylar
Osman Bey1299-1326Devletin temeli; Karacahisar ve Bursa'nın fethi hazırlığı
Orhan Bey1326-1359Bursa (1326) ve İznik'in fethi; ilk Osmanlı sikkesi; Rumeli'ye geçiş
I. Murat1359-1389Edirne (1363) ve Sırpsındığı Savaşı (1364); yeniçeri ocağının kurulması; 1. Kosova'da şehit
I. Bayezid (Yıldırım)1389-1402Niğbolu Zaferi (1396); Anadolu birliği; Timur'a yenilgi (Ankara, 1402)
Fetret Devri1402-1413Şehzadeler arası taht mücadelesi; Osmanlı devleti zayıfladı
I. Mehmed (Çelebi)1413-1421Devleti yeniden birleştirdi; Fetret dönemini sona erdirdi
II. Murat1421-1451Varna Savaşı (1444); devleti güçlendirdi; Fatih'in babası

2. İstanbul'un Fethi (1453)

29 Mayıs 1453, Osmanlı tarihinin en büyük dönüm noktasıdır. II. Mehmed (Fatih Sultan Mehmed) 21 yaşında İstanbul'u fethetti. Bu olay Orta Çağ'ın sonu, Yeni Çağ'ın başlangıcı olarak kabul edilir.

💡 İstanbul Fethinin Önemi
• Bizans İmparatorluğu'nun sona ermesi (1453)
• Osmanlı'nın dünya gücü haline gelmesi
• İpek Yolu'nun Türklerin kontrolüne geçmesi → Avrupa'yı yeni yollar aramaya itti → Coğrafi Keşifler
• Klasik Yunan eserleri Avrupa'ya taşındı → Rönesans hareketine katkı
DetayBilgi
Tarih29 Mayıs 1453
Fetih öncesi büyük silahŞahi topu (döneminin en büyük topları)
Stratejik hamleGemilerin karadan Haliç'e taşınması
SonuçKonstantinopolis → İstanbul; Osmanlı başkenti

3. Yükseliş Dönemi Sultanları

SultanÖnemli Fetih/Olay
Fatih Sultan Mehmed (II. Mehmed)İstanbul (1453), Trabzon, Arnavutluk, Kırım
II. Bayezidİspanya'dan sürülen Yahudileri kabul etti; deniz gücü gelişti
Yavuz Sultan Selim (I. Selim)Çaldıran (1514, İran); Mercidabık ve Ridaniye (1516-17, Mısır); Halifelik
Kanuni Sultan Süleyman (I. Süleyman)Rodos, Belgrad, Mohaç (1526), Viyana kuşatması (1529); Akdeniz hâkimiyeti; en geniş sınırlar
⚠️ Yavuz-Kanuni Karışıklığı
Yavuz (I. Selim): Halifeliği Osmanlı'ya taşıdı; Mısır'ı aldı; kısa ama çok başarılı dönem
Kanuni (I. Süleyman): En uzun hükümdarlık; en geniş sınırlar; Mohaç ve Belgrad; Avrupalıların "The Magnificent"

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Bu savas Turk tarihinin donum noktalarindan biridir.
1071 Malazgirt Savasi nin sonucunda ne olmustur?
Senaryo 2
Selcuklu donemi cografyasi bilinmelidir.
Anadolu Selcuklularinin baskenti neresidir?

📋 Osmanlı Kuruluş-Yükseliş Özeti

  • Kuruluş: 1299, Osman Bey; Bursa → Edirne → İstanbul başkent geçişi
  • İstanbul Fethi: 29 Mayıs 1453, II. Mehmed (Fatih); Orta Çağ'ın sonu
  • Yavuz: Halifelik, Mısır, Çaldıran (1514)
  • Kanuni: En geniş sınırlar; Mohaç 1526; Rodos, Belgrad
  • Fetret Devri (1402-1413): Timur yenilgisi sonrası kardeş kavgası

4. Büyük Selçuklu Devleti — Detaylar

KonuBilgi
KurucuTuğrul Bey (1038)
Merkezİsfahan (daha sonra)
Malazgirt1071 — Sultan Alparslan vs Romanos Diogenes
Nizam-ül MülkVezir; Nizamiye medreseleri kurucusu
Hasan SabbahBatınî/Haşhaşi hareketi bu dönemde
Yıkılış nedeniTaht kavgaları + Moğol baskısı

5. Oğuz Göçleri ve Türkiye'nin Oluşumu

  • XI. yüzyıl başında Oğuz Yabgu Devleti yıkıldı → Oğuzlar Anadolu'ya akmaya başladı
  • Malazgirt (1071) ile Anadolu Türklere açıldı
  • I. Haçlı Seferi (1096) → Anadolu Selçukluları geçici geri çekildi
  • Kösedağ Savaşı (1243) → Moğollar karşısında yenilgi → Anadolu beyliklere parçalandı
  • Osmanoğulları küçük bir beylik olarak Söğüt-Domaniç'te kuruldu
🏰 Osmanlı'nın Kuruluşu — Temel Tarihler
1299: Osman Bey bağımsızlığını ilan etti (geleneksel kuruluş tarihi) · 1326: Bursa alındı → ilk başkent · 1361: Edirne alındı → ikinci başkent · 1453: İstanbul'un fethiyle üçüncü başkent

6. Osmanlı Kuruluş/Yükseliş Padişahları

PadişahDönemÖnemli Olay
Osman Bey1299–1326Kurucu; Söğüt-Domaniç; Bizans sınır beyi
Orhan Bey1326–1362Bursa fethi; Rumeli'ye ilk geçiş; ilk Osmanlı parası
I. Murat1362–1389Edirne; Yeniçeri ocağı; Kosova'da şehit
Yıldırım Bayezid1389–1402Niğbolu zaferi; Ankara yenilgisi (Timur); fetret başladı
I. Mehmet (Çelebi)1413–1421Fetret devri sona erdirdi; yeniden toparlandı
II. Murat1421–1451Haçlı seferlerini durdurdu; Edirne merkez
Fatih Sultan Mehmet1451–1481İstanbul fethi (1453); Kanunname-i Ali Osman
II. Bayezid1481–1512İspanya'dan Yahudi sürgünlerini kabul etti
Yavuz Sultan Selim1512–1520Mısır; Halifelik Osmanlı'ya geçti; Doğu sınırı güvenlendi
Kanuni Sultan Süleyman1520–1566En geniş sınırlar; Viyana kuşatması; "Altın Çağ"

7. Osmanlı'nın Yükseliş Nedenleri

  • Anadolu'da siyasi boşluk (beylikler dönemi)
  • Coğrafi konum: ticaret yolları üzerinde
  • Gazâ ve cihad ideolojisi: sınır beyliği geleneği
  • İstimalet politikası: fethedilen halklara hoşgörü
  • Güçlü yönetim: merkezi otorite + devşirme sistemi
  • Yeniçeri ocağı: düzenli ordu
  • Tımar sistemi: toprak-asker dengesi

✏️ Osmanlı Devleti'nin Kuruluşu ve Yükselişi — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

İstanbul hangi tarihte ve kimin tarafından fethedilmiştir?

💡 29 Mayıs 1453'te Fatih Sultan Mehmed (II. Mehmed) İstanbul'u fethetti.
2

Halifeliği Osmanlı'ya taşıyan sultan kimdir?

💡 Yavuz Sultan Selim, 1517'de Mısır'ı alarak Halifeliği Osmanlı hanedanına taşıdı.
3

Mohaç Savaşı (1526) hangi sultan döneminde kazanılmıştır?

💡 1526 Mohaç Savaşı Kanuni Sultan Süleyman döneminde kazanılmış; Macaristan kapıları Osmanlı'ya açılmıştır.
4

Osmanlı Devleti'nin kurucusu kimdir ve hangi yıl kurulmuştur?

💡 Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Bey'dir; kuruluş tarihi 1299 olarak kabul edilir.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.İstanbul'un fethi Orta Çağ'ın bitişi ve Yeni Çağ'ın başlangıcı olarak kabul edilir.
D
Y
2.Kanuni Sultan Süleyman halifeliği Osmanlı'ya taşımıştır.
D
Y
3.Fetret Devri, Timur'a karşı kaybedilen Ankara Savaşı'nın ardından başladı.
D
Y
4.Osmanlı'nın ilk başkenti İstanbul'dur.
D
Y
ETKİNLİK 3Eşleştirme
Fatih Sultan MehmedA. Halifelik
Yavuz Sultan SelimB. Mohaç Savaşı
Kanuni Sultan SüleymanC. İstanbul Fethi
I. MuratD. Yeniçeri Ocağı
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTarih · EKPSS 2028
🧒 Osmanlı Devleti'nin Kuruluşu ve Yükseliş Dönemi — Kolay Anlatım

🏰 Osmanlı'nın Kuruluşu

Osmanlı Devleti, Anadolu Selçukluları'nın zayıflaması üzerine Osman Bey tarafından 1299'da kuruldu. Küçük bir beylik olarak başlayan Osmanlı, çok kısa sürede büyük bir imparatorluğa dönüştü.

💡 Osmanlı, küçük bir tohum gibi başladı; yüzyıllar içinde devasa bir çınara dönüştü.

⭐ Yükseliş Döneminin Dönüm Noktaları

TarihOlayÖnemi
1299Osmanlı'nın kuruluşuOsman Bey liderliğinde beylik kuruldu
1389I. Kosova SavaşıBalkanlar'a hâkimiyet sağlandı
1402Ankara SavaşıTimur'a yenilme → kısa süreli duraklama
1453İstanbul'un FethiFatih Sultan Mehmet, Bizans'a son verdi
1517Mısır'ın fethiYavuz Sultan Selim halifeliği devraldı
1520–1566Kanuni DönemiEn geniş topraklara ulaşıldı

🎮 Tarihleri Eşleştir!

1. İstanbul'un Fethi → 1453, Fatih Sultan Mehmet

2. Osmanlı'nın kuruluşu → 1299, Osman Bey

3. Halifeliğin Osmanlı'ya geçişi → 1517, Yavuz Sultan Selim

4. Osmanlı'nın en geniş topraklara ulaştığı dönem → Kanuni dönemi (1520-1566)

🎯 EKPSS İpucu: 1453 İstanbul'un Fethi en kritik tarihtir. Fatih Sultan Mehmet, Bizans'a son verdi. Halifelik 1517'de Yavuz ile Osmanlı'ya geçti. Bu iki tarih sınavda kesinlikle çıkar.
🎮 Osmanlı Tarihleri Eşleştirme 0 / 7

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

Yavuz Sultan Selim
1453
1520–1566
Fatih Sultan Mehmet
1389
1517
1299
Kanuni dönemi
I. Kosova Savaşı
Mısır'ı fethetti
Halifeliğin devralınması
Osmanlı'nın kuruluşu
İstanbul'un Fethi
İstanbul fatihi
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Osmanlı'nın Gerileme ve Çöküş Dönemi

Tarih · EKPSS 2028

1. Gerilemenin Nedenleri

17. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti çeşitli iç ve dış etkenler sonucunda gerilemeye başladı. Bu süreç tek bir nedene bağlanamaz; siyasi, ekonomik, askeri ve sosyal faktörler birlikte etkili olmuştur.

NedenAçıklaması
Askeri gerilemeAvrupa orduları teknolojiyle gelişirken Osmanlı eskide kaldı; Yeniçeri ocağının bozulması
Ekonomik sorunlarCoğrafi keşifler → ticaret yolları değişti → Osmanlı gelirler azaldı; tağşiş (sikke bozma) enflasyon
Siyasi istikrarsızlıkNiteliksiz padişahlar; saray entrikası; taht kavgaları; sadrazam istikrarsızlığı
KapitülasyonlarYabancı tüccarlar vergi muafiyetiyle Osmanlı piyasasına girdi; yerli esnaf rekabet edemedi
Nüfus baskısıTımar sistemi bozuldu; topraksız köylüler şehre akmaya başladı; Celali İsyanları

2. Önemli Yenilgiler ve Toprak Kayıpları

OlayTarihÖnemi
II. Viyana kuşatması1683Başarısız; Batı'ya genişleme son buldu; Osmanlı geri çekilmeye başladı
Karlofça Antlaşması1699İlk büyük toprak kayıpları; Macaristan Avusturya'ya bırakıldı
Pasarofça Antlaşması1718Belgrad dahil daha fazla toprak kaybı
Küçük Kaynarca Antlaşması1774Rusya'ya önemli ayrıcalıklar; Kırım özerkleşti → 1783'te Rusya'ya geçti

3. Islahat Hareketleri

Dönem/HareketTarihÖzü
Lale Devri1718-1730Batı'ya açılma; matbaa; güzel sanatlar; ama temelden değil
III. Selim reformları (Nizam-ı Cedid)1789-1807Batılı tarzda yeni ordu; yeniçeriler ayaklanarak süreç kesildi
II. Mahmut dönemi1808-1839Yeniçeri ocağının kaldırılması (1826, Vaka-i Hayriye); modern ordu; fes; ilk Osmanlı gazetesi
Tanzimat Fermanı1839Eşitlik, can-mal-namus güvencesi; millet sisteminin modernleşmesi
Islahat Fermanı1856Azınlıklara eşit haklar; Kırım Savaşı sonrası Batı baskısıyla
I. Meşrutiyet1876Kanun-u Esasi (ilk anayasa); Osmanlı Mebusan Meclisi; II. Abdülhamit askıya aldı
II. Meşrutiyet1908İttihat ve Terakki Cemiyeti baskısıyla Anayasa yeniden yürürlüğe girdi

4. Osmanlı'nın Son Dönemi

OlayTarih
Trablusgarp Savaşı (İtalya)1911-1912 → Libya kaybedildi
Balkan Savaşları1912-1913 → Rumeli'nin büyük bölümü kaybedildi
I. Dünya Savaşı1914-1918 → Yenilgi; Mondros Mütarekesi
Saltanatın kaldırılması1 Kasım 1922
📉 Osmanlı Gerileme Dönemi Kronolojisi
TarihOlayÖnemi
1683II. Viyana Kuşatması başarısızlığıBatı'ya geri adım başlangıcı
1699Karlofça Antlaşmasıİlk büyük toprak kayıpları
1774Küçük Kaynarca AntlaşmasıRusya'ya büyük ayrıcalıklar
1826Vaka-i HayriyeYeniçeri ocağının kaldırılması
1839Tanzimat FermanıModernleşme süreci başlangıcı
1856Islahat FermanıAzınlıklara eşit haklar
187893 Harbi yenilgisiBüyük toprak kayıpları
⚠️ EKPSS'de Karıştırılan: Tanzimat (1839) ile Islahat (1856) Fermanı'nın farkı: Tanzimat tüm Osmanlı vatandaşlarına, Islahat özellikle gayrimüslim azınlıklara yönelik düzenlemeler getirir. II. Mahmut dönemi reformları (Yeniçeri kaldırma, nüfus sayımı, posta örgütü) de sık sorulan konulardır.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Osmanli modernlesme donemi tarihleri onemlidir.
Tanzimat Fermani hangi yilda ilan edilmistir?
Senaryo 2
Osmanli da askeri reformlar bilinmelidir.
Vaka-i Hayriye olayinin onemi nedir?

📋 Gerileme Dönemi Özeti

  • 1683 Viyana → Karlofça (1699): Batıya genişleme sona erdi
  • Tanzimat (1839): Modern anayasal reformların başlangıcı
  • I. Meşrutiyet: 1876 (Kanun-u Esasi); II. Meşrutiyet: 1908
  • II. Mahmut: Yeniçeri ocağını kaldırdı (1826)
  • Mondros Mütarekesi (1918) → Osmanlı fiilen sona erdi

5. Osmanlı Devlet Kurumları — Divan Üyeleri

ÜyeGörevi
Sadrazam (Vezir-i Azam)Padişah'tan sonra en yetkili kişi; devlet başkanı vekili
KazaskerAskeri ve adli işler; ordu kadısı
DefterdarMali işler; bütçe; hazine gelir-gider
NişancıYazışmalar; ferman; tuğra
ŞeyhülislamDini işler; fetva; yargı (sonradan divana katıldı)
Kaptan-ı DeryaDonanma komutanı
Yeniçeri AğasıYeniçeri komutanı

6. Osmanlı'nın Duraklama Dönemi Padişahları ve Islahatlar

Padişah/DönemYıllarÖzellik
III. Murat1574–1595Rüşvet ve torpil yaygınlaştı; Yeniçeri bozuldu
II. Osman (Genç)1618–1622Yeniçeriyi kaldırmak istedi → öldürüldü
IV. Murat1623–1640Güçlü otorite; Bağdat geri alındı; içki/kahve yasağı
Köprülüler Dönemi1656–1703Güçlü sadrazamlar; II. Viyana kuşatması 1683 → başarısız
⚠️ Duraklama Nedenleri (İç)
Saray harcamaları arttı · Yeniçeri ocağı bozuldu · Tımar sistemi çöktü · Devşirme sistemi işlevsizleşti · Rüşvet ve kayırmacılık · Uzun savaşlar · Coğrafi Keşifler → ticaret yolları değişti

7. Osmanlı'nın Dağılma ve Çöküş Dönemi

GelişmeAçıklama
Fransız İhtilali (1789)Milliyetçilik akımı → azınlık isyanları başladı
Yunan İsyanı (1821)İlk ayrılan azınlık; Navarin (1827) → Osmanlı donanması yok edildi
Tanzimat Fermanı (1839)Gülhane; eşitlik; reform başladı
Islahat Fermanı (1856)Azınlıklara haklar genişletildi
I. Meşrutiyet (1876)Kanun-u Esasi; Mithat Paşa; meclis açıldı
II. Meşrutiyet (1908)İttihat ve Terakki; meclis yeniden açıldı
Balkan Savaşları (1912–13)Rumeli'nin neredeyse tamamı yitirildi
I. Dünya Savaşı (1914–18)İttifak devletleriyle → yenilgi → Mondros 1918
💡 Osmanlı'yı Dağıtan Fikir Akımları
Osmanlıcılık: Tüm unsurları eşit tut → İhtilal sonrası çöktü · İslamcılık: İslam birliği → Arap isyanıyla (1916) çöktü · Türkçülük: Türk milliyetçiliği → Cumhuriyet'in temeli oldu

✏️ Osmanlı'nın Gerileme ve Çöküş Dönemi — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Osmanlı'da ilk kez batılı anlamda anayasa (Kanun-u Esasi) hangi yılda ilan edilmiştir?

💡 1876'da I. Meşrutiyet ilan edildi ve Kanun-u Esasi (Osmanlı'nın ilk anayasası) yürürlüğe girdi.
2

Yeniçeri ocağını kaldıran Osmanlı padişahı kimdir?

💡 II. Mahmut 1826'da Yeniçeri ocağını kaldırdı (Vaka-i Hayriye). Modern ordu kuruldu.
3

Osmanlı'nın ilk büyük toprak kayıplarına yol açan antlaşma hangisidir?

💡 1699 Karlofça Antlaşması, Osmanlı'nın ilk büyük toprak kayıplarını içerdiğinden dönüm noktası sayılır.
4

Tanzimat Fermanı hangi yılda ilan edilmiştir?

💡 Tanzimat Fermanı 3 Kasım 1839'da ilan edildi; can, mal ve ırz güvencesi, eşit vergilendirme prensipleri içeriyordu.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.I. Meşrutiyet 1876'da ilan edilmiştir.
D
Y
2.Tanzimat Fermanı 1856 yılında yayımlanmıştır.
D
Y
3.II. Mahmut yeniçeri ocağını kaldırarak modern ordu kurdu.
D
Y
4.Karlofça Antlaşması Osmanlı'nın ilk büyük toprak kayıplarına yol açtı.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Osmanlı'nın ilk anayasası:
I. Meşrutiyet tarihi:
Yeniçeri ocağını kaldıran padişah:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTarih · EKPSS 2028
🧒 Osmanlı'nın Gerileme ve Çöküş Dönemi — Kolay Anlatım

📉 Neden Geriledi?

Avrupa'da yaşanan Sanayi Devrimi, Osmanlı'yı teknolojik açıdan geride bıraktı. Yeniçeriler reformlara karşı çıktı, ekonomi bozuldu ve savaşlar büyük toprak kayıplarına yol açtı.

💡 Osmanlı en iyi takım olmuştu; ama antrenmanı bıraktı. Rakipler gelişmeye devam etti ve sonunda geçtiler.

📜 Reform Denemeleri

ReformTarihNeden Önemli?
Lale Devri1718-1730Batı'ya ilgi başladı; matbaa getirildi
II. Mahmut dönemi1826Yeniçeri Ocağı kaldırıldı (Vaka-i Hayriye)
Tanzimat Fermanı1839Kanun önünde eşitlik, modern devlet adımları
I. Meşrutiyet1876İlk Osmanlı Anayasası, meclis açıldı
II. Meşrutiyet1908İttihat ve Terakki Cemiyeti iktidara geldi

🎮 Tarihleri Eşleştir!

1. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması → 1826, II. Mahmut

2. İlk Osmanlı Anayasası → 1876, I. Meşrutiyet

3. Tanzimat Fermanı → 1839

4. Matbaanın Osmanlı'ya girişi → Lale Devri (1718-1730)

🎯 EKPSS İpucu: 1826 Vaka-i Hayriye (Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması) ve 1839 Tanzimat Fermanı en kritik tarihlerdir. II. Mahmut ve Tanzimat reformlarının sıralamasını bilmek sınavda avantaj sağlar.
🎮 Osmanlı Reform Dönemi Hafıza Kartları 0 / 6

Kartlara tıkla, eşleşen çiftleri bul!

🃏
II. Mahmut
Yeniçeri Ocağı'nı kapattı
🃏
1876
I. Meşrutiyet — ilk anayasa
🃏
1826
Vaka-i Hayriye — Yeniçeri kaldırıldı
🃏
1839
Tanzimat Fermanı
🃏
1826
Vaka-i Hayriye — Yeniçeri kaldırıldı
🃏
1718-1730
Lale Devri — matbaa
🃏
1876
I. Meşrutiyet — ilk anayasa
🃏
II. Mahmut
Yeniçeri Ocağı'nı kapattı
🃏
1839
Tanzimat Fermanı
🃏
1718-1730
Lale Devri — matbaa
🃏
1908
II. Meşrutiyet
🃏
1908
II. Meşrutiyet
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı

Tarih · EKPSS 2028

1. I. Dünya Savaşı Sonrası Türkiye

I. Dünya Savaşı'nda (1914-1918) Osmanlı İttifak Devletleri (Almanya, Avusturya-Macaristan, Bulgaristan) safında savaşıp yenilgiye uğradı. 30 Ekim 1918'de Mondros Mütarekesi imzalandı. Bu mütareke ile Osmanlı fiilen işgale açık hale geldi.

GelişmeTarihÖnemi
Mondros Mütarekesi30 Ekim 1918Osmanlı'nın ateşkes anlaşması; işgallere zemin hazırladı
İzmir'in işgali15 Mayıs 1919Yunan kuvvetleri İzmir'i işgal etti; millî bilincin uyanışı hızlandı
Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı19 Mayıs 1919Kurtuluş Savaşı'nın fiilen başlaması; resmî başlangıç noktası
Amasya Genelgesi22 Haziran 1919"Vatanın bütünlüğü tehlikededir" → halkı örgütleme çağrısı
Erzurum KongresiTemmuz 1919Doğu Anadolu'yu kurtarma; Misak-ı Millî'nin temelleri
Sivas KongresiEylül 1919Tüm yurt sathında mücadele; "Kuvay-ı Milliye" birleşti
TBMM'nin açılması23 Nisan 1920Millet iradesiyle kurulan yeni meclis; Ankara

2. Sevr Antlaşması (10 Ağustos 1920)

Osmanlı ile müttefiklerin imzaladığı Sevr Antlaşması pratikte Türk vatanını yok etmeyi hedefliyordu; hiçbir zaman yürürlüğe girmedi çünkü Kurtuluş Savaşı kazanıldı.

⚠️ Sevr vs. Lozan — Fark Nedir?
Sevr (1920): Osmanlı imzaladı → Türk milletine tanınmadı; TBMM reddetti → yürürlüğe girmedi
Lozan (1923): TBMM hükümeti imzaladı → Türk bağımsızlığı uluslararası alanda tanındı; yürürlüğe girdi

3. Kurtuluş Savaşı'nın Kritik Muharebeler

Muharebe/ZaferTarihÖnemi
I. İnönüOcak 1921Yunan kuvvetleri durduruldu; TBMM'ye güven arttı
II. İnönüMart-Nisan 1921Yunan taarruzu yeniden püskürtüldü; İsmet Paşa
Sakarya Meydan MuharebesiAğustos-Eylül 1921Mustafa Kemal Başkomutan; 22 günlük kanlı muharebe; stratejik dönüm noktası
Büyük Taarruz ve Başkomutan Muharebesi26 Ağustos 1922Türk kuvvetleri büyük taarruza geçti
İzmir'in kurtuluşu9 Eylül 1922İzmir geri alındı; Yunan kuvvetleri denize döküldü
Mudanya Ateşkesi11 Ekim 1922Yunanistan ile ateşkes; kısa süre sonra Lozan'a zemin

4. Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923)

KonuBilgi
İmzalayanlarTBMM hükümeti + İtilaf Devletleri ve Yunanistan
Türk delegasyonu başkanıİsmet İnönü
KazanımlarTam bağımsızlık; kapitülasyonların kaldırılması; Boğazlar kontrolü
Nüfus mübadelesiTürkiye'deki Rum nüfusu – Yunanistan'daki Müslüman Türk nüfusu değişimi
ÖnemiTürkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası tanınması

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
I. Dunya Savasi nin kilit isimleri bilinmelidir.
Canakkale Cephesi nde Turk kuvvetlerini basariyla savunan komutan kimdir?
Senaryo 2
Savas sonu antlasmalari tarihsel acidan kritik oneme sahiptir.
Osmanlı nın I. Dunya Savasi ndan cekilmesini belgeleyen antlasma hangisidir?

📋 Kurtuluş Savaşı Özeti

  • 19 Mayıs 1919: Samsun'a çıkış → Millî Mücadele başlangıcı
  • 23 Nisan 1920: TBMM açıldı
  • Sakarya (1921): Stratejik dönüm; Kemal Başkomutan
  • 26 Ağustos 1922: Büyük Taarruz; 9 Eylül İzmir kurtarıldı
  • 24 Temmuz 1923: Lozan → Türkiye Cumhuriyeti uluslararası tanındı
  • Sevr reddedildi; Lozan kabul edildi

5. I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Cepheleri

CepheDönemSonuç
Çanakkale1915İngiliz-Fransız saldırısı püskürtüldü; Mustafa Kemal öne çıktı
Kafkas1914–18Sarıkamış yenilgisi; 1915 Ermeni tehciri; Brest-Litovsk (1918)
Kanal (Mısır)1915–16Süveyş Kanalı'na ulaşılamadı
Irak1914–18Kut'ül Amare zaferi; sonunda Bağdat yitirildi
Hicaz-Arabistan1916–18Şerif Hüseyin isyanı (İngiliz kışkırtması) → Arap toprakları yitirildi
Filistin-Suriye1917–18Allenby taarruzu; Şam düştü

6. Mondros Mütarekesi (30 Ekim 1918)

  • Osmanlı tüm cephelerde teslim oldu
  • Boğazlar İtilaf devletlerine açıldı
  • Stratejik noktalar işgale açık hale getirildi
  • Ordu terhis edildi; silahlar teslim
  • 7. Madde: "İtilaf devletleri güvenliklerini tehdit eden durumda herhangi bir bölgeyi işgal edebilir" → Geniş yorumlandı → işgaller başladı
🗺️ Mondros Sonrası İşgaller
İzmir: 15 Mayıs 1919 — Yunan kuvvetleri · İstanbul: 13 Kasım 1918 — İtilaf donanması · Adana/Çukurova: Fransızlar · Antep/Urfa/Maraş: İngilizler, sonra Fransızlar · Doğu: Ermeniler toprak talep etti

7. Milli Mücadele'nin Önemli Kongre ve Kararları

GelişmeTarihÖnemi
Havza GenelgesiMayıs 1919Millî mücadelenin ilk genelgesi; Mustafa Kemal imzaladı
Amasya GenelgesiHaziran 1919"Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikede" — ilk resmî millî dava ilanı
Erzurum KongresiTem-Ağu 1919Doğu illeri adına; manda reddedildi; millî sınırlar belirlendi
Sivas KongresiEylül 1919Tüm yurt adına; dernekler birleşti → Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
Amasya GörüşmesiEkim 1919Heyet-i Temsiliye ile İstanbul Hükümeti görüştü; Misak-ı Millî zemini oluştu
Son Osmanlı MeclisiOcak 1920Misak-ı Millî kabul edildi → İngilizler meclisi kapattı (Mart 1920)
TBMM'nin Açılışı23 Nisan 1920"Manda ve himaye kabul edilemez" — yeni devletin temeli

✏️ Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Mustafa Kemal Samsun'a hangi tarihte çıkmıştır?

💡 19 Mayıs 1919, Millî Mücadele'nin fiilen başladığı tarih olarak kabul edilir.
2

Lozan Antlaşması hangi tarihte imzalanmıştır?

💡 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığı uluslararası alanda tanındı.
3

Sakarya Meydan Muharebesi'nde Türk kuvvetlerinin Başkomutanı kimdir?

💡 Sakarya'da Mustafa Kemal Başkomutanlık görevini bizzat üstlendi; 22 günlük kritik muharebe kazanıldı.
4

Sevr Antlaşması neden yürürlüğe girmemiştir?

💡 TBMM Sevr'i tanımadı; Kurtuluş Savaşı kazanıldı ve yerine Lozan imzalandı.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Mondros Mütarekesi 30 Ekim 1918'de imzalanmıştır.
D
Y
2.Sevr Antlaşması yürürlüğe girmiş ve uygulanmıştır.
D
Y
3.TBMM 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı.
D
Y
4.Lozan Antlaşması'nda Türk delegasyonunu İsmet İnönü yönetti.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Millî Mücadele'nin başlangıç tarihi:
Lozan Antlaşması tarihi:
TBMM'nin açıldığı şehir:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTarih · EKPSS 2028
🧒 Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı — Kolay Anlatım

🌍 Savaşa Giden Yol

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı yenildi ve Mondros Mütarekesi (1918) ile işgaller başladı. İzmir'in Yunanistan tarafından işgal edilmesi üzerine Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a ayak basarak Millî Mücadele'yi başlattı.

💡 19 Mayıs = kibriti çakan gün. Ülkede büyük bir ateş yakıldı.

📅 Kurtuluş Savaşı'nın Dönüm Noktaları

TarihOlay
19 Mayıs 1919Mustafa Kemal Samsun'a çıktı → Mücadele başladı
23 Nisan 1920TBMM açıldı → Millî egemenlik ilan edildi
Ağustos 1921Sakarya Meydan Muharebesi → Kritik zafer
26-30 Ağustos 1922Büyük Taarruz → Yunan ordusu yenildi
24 Temmuz 1923Lozan Antlaşması → Türkiye resmen tanındı
29 Ekim 1923Cumhuriyet ilan edildi

🎮 Tarihleri Eşleştir!

1. TBMM'nin açılışı → 23 Nisan 1920

2. Cumhuriyet'in ilanı → 29 Ekim 1923

3. Lozan Antlaşması → 24 Temmuz 1923

4. Mücadelenin sembolik başlangıcı → 19 Mayıs 1919

🎯 EKPSS İpucu: 19 Mayıs 1919, 23 Nisan 1920, 29 Ekim 1923 — bu üç tarihin neyi temsil ettiğini kesinlikle bil. Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923) ile Türkiye'nin bağımsızlığı uluslararası alanda tanındı.
🎮 Kurtuluş Savaşı Kronolojisi 0 / 6

Kartlara tıklayarak doğru sıraya diz. Önce birini seç, sonra yerine taşı.

?🚢 19 Mayıs 1919 — Samsun'a çıkış
?🎯 26-30 Ağustos 1922 — Büyük Taarruz
?⚔️ Ağustos 1921 — Sakarya Muharebesi
?📜 24 Temmuz 1923 — Lozan Antlaşması
?🇹🇷 29 Ekim 1923 — Cumhuriyet ilanı
?🏛️ 23 Nisan 1920 — TBMM açıldı
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Atatürk'ün İlkeleri ve İnkılapları

Tarih · EKPSS 2028

1. Atatürk İlkeleri — Altı Temel İlke

Atatürk'ün 6 temel ilkesi 1937'de anayasaya girmiştir ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ideolojik temelini oluşturur. Her ilkenin hem tarihsel hem de güncel önemi EKPSS'de sık sorulur.

İlkeAnlamıNeyi Reddeder?
CumhuriyetçilikHalk egemenliği; seçimle gelen yönetimMonarşi, saltanat
MilliyetçilikTürk kimliği ve milli birlik; ırkçı değil, kültürel bütünlükOsmanlı Ümmetçiliği, ayrılıkçılık
HalkçılıkHerkese eşit haklar; sınıf ayrımı yok; devlet tüm halkı temsil ederSınıf çatışması, ayrıcalıklı zümre
DevletçilikDevletin ekonomide aktif rol oynaması; kalkınmada öncü olmasıTam serbest piyasa; ekonominin yabancılara bırakılması
LaiklikDin ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması; din özgürlüğünün güvencesiTeokrasi; dinin devlet işlerine müdahalesi
İnkılapçılık (Devrimcilik)Çağdaşlaşmak için sürekli değişim ve yenileşme; reformların korunmasıDeğişime direnç; geçmişe körü körüne bağlılık

2. Siyasi Alanda İnkılaplar

İnkılapTarihÖnemi
Saltanatın kaldırılması1 Kasım 1922Padişahlık sona erdi
Cumhuriyetin ilanı29 Ekim 1923Türkiye Cumhuriyeti resmen kuruldu
Halifeliğin kaldırılması3 Mart 1924Din-devlet ayrılığının ilk büyük adımı
Çok partili hayata geçiş denemeleri1924, 1930Demokrasinin yerleştirilme çabaları

3. Hukuk Alanında İnkılaplar

İnkılapTarihÖnemi
Şer'iye mahkemelerinin kaldırılması1924Din hukukundan laik hukuka geçiş
Medeni Kanun (İsviçre'den)1926Aile hukuku; kadın-erkek eşitliği; resmi nikah zorunluluğu
Ticaret ve Ceza Kanunları1926Çağdaş hukuk sistemi

4. Toplumsal Alanda İnkılaplar

İnkılapTarihÖnemi
Kıyafet inkılabı (şapka)1925Şapka Kanunu; batılı kıyafet zorunlu
Tekke ve zaviyelerin kapatılması1925Tarikatların kamu hayatından çıkarılması
Takvim değişikliği1925Hicri → Miladi takvim
Ölçü ve ağırlık birliği1931Uluslararası metrik sisteme geçiş
Soyadı Kanunu1934Herkes soyadı aldı; Mustafa Kemal → ATATÜRK
Kadınlara seçme-seçilme hakkı1934Birçok Avrupa ülkesinden önce!

5. Eğitim ve Kültür Alanında İnkılaplar

İnkılapTarihÖnemi
Öğretimin birleştirilmesi (Tevhid-i Tedrisat)1924Tüm okullar Millî Eğitim'e bağlandı; medreseler kapatıldı
Harf inkılabı1928Arap alfabesi → Latin alfabesi; okur-yazarlık artışı
Türk Dil Kurumu (TDK)1932Dili sadeleştirme ve geliştirme
Türk Tarih Kurumu (TTK)1931Türk tarihini araştırma ve yaygınlaştırma
Üniversite reformu1933Darülfünun kapatıldı; İstanbul Üniversitesi kuruldu
🏛️ Atatürk İnkılapları Sistematik Tablo
AlanİnkılapYıl
SiyasiSaltanatın kaldırılması1922
Cumhuriyet ilanı1923
Halifeliğin kaldırılması1924
HukukMedeni Kanun (İsviçre'den)1926
Ceza Kanunu (İtalya'dan)1926
Ticaret Kanunu1926
EğitimÖğretim Birliği (Tevhid-i Tedrisat)1924
Latin alfabesi1928
ToplumsalKıyafet Kanunu (şapka devrimi)1925
Kadına seçme-seçilme hakkı1934
⚠️ EKPSS'de En Çok Sorulan: İnkılapların hangi modelden alındığı (Medeni Kanun → İsviçre, Ceza Kanunu → İtalya, İdare Hukuku → Fransa), kadına seçme hakkı tarihleri (belediye: 1930, milletvekili: 1934), Laiklik ilkesinin anayasaya girişi (1937).

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Cumhuriyetin kurulus tarihi temel bilgi olarak bilinmelidir.
Turkiye Cumhuriyeti hangi tarihte ilan edilmistir?
Senaryo 2
Ataturk inkılaplarinin tarihleri sikca sorulmaktadir.
Latin alfabesinin kabul edildigi yil hangisidir?

📋 İnkılap Kronolojisi — EKPSS'nin Favorileri

  • 1922 — Saltanat kaldırıldı
  • 1923 — Cumhuriyet ilan edildi (29 Ekim)
  • 1924 — Halifelik kaldırıldı; Tevhid-i Tedrisat
  • 1925 — Şapka ve tekke kapatma; Miladi takvim
  • 1926 — Medeni Kanun (İsviçre'den)
  • 1928 — Harf İnkılabı (Latin alfabesi)
  • 1931 — TTK kuruldu
  • 1932 — TDK kuruldu
  • 1934 — Soyadı Kanunu; kadınlara seçme-seçilme hakkı

6. Kurtuluş Savaşı Muharebeleri — Kronoloji

Muharebe/GelişmeTarihÖnemi
I. İnönü6-11 Ocak 1921İlk zafer; İsmet Paşa; moral kazanıldı
II. İnönüMart-Nisan 1921Yunan taarruzu durduruldu; Teşkilat-ı Esasiye hazırlandı
Kütahya-EskişehirTemmuz 1921Geri çekilme; Sakarya hattına
SakaryaAğu-Eyl 192121 gün 21 gece; Mustafa Kemal'e "Gazi" ve "Mareşal" unvanı
Büyük Taarruz26 Ağu 1922Afyonkarahisar; Yunan cephesi yarıldı
Başkomutan Meydan Muharebesi30 Ağu 1922Kesin zafer; Yunan ordusu çözüldü
İzmir'in Kurtuluşu9 Eylül 1922Türk ordusu İzmir'e girdi
Mudanya Mütarekesi11 Ekim 1922Ateşkes; İstanbul ve Boğazlar TBMM'ye bırakıldı
Lozan Antlaşması24 Temmuz 1923Türkiye'nin bağımsızlığı uluslararası tanındı; Sevr çöpe atıldı
🤝 Lozan'ın Önemi
Sevr Antlaşması (1920) geçersiz sayıldı · Türkiye'nin bugünkü sınırları çizildi · Kapitülasyonlar kaldırıldı · Boğazlar komisyonu (1936 Montrö ile Türkiye'ye bırakıldı) · Nüfus mübadelesi: Yunanistan'daki Türkler ↔ Türkiye'deki Rumlar

7. Atatürk İlkeleri — Açılım ve EKPSS Detayları

İlkeAçıklama
CumhuriyetçilikEgemenlik kayıtsız şartsız milletindir; monarşi reddedildi; 29 Ekim 1923
MilliyetçilikTürk milletini yüceltme; ırkçılık değil, vatandaşlık milliyetçiliği
HalkçılıkSınıfsız, imtiyazsız kaynaşmış toplum; herkesin eşit olduğu anlayış
DevletçilikDevlet özel girişimin giremediği alanlarda ekonomiye müdahale eder
LaiklikDin-devlet işleri ayrılığı; din vicdan işidir; 1937'de anayasaya girdi
İnkılapçılık (Devrimcilik)Yapılan değişiklikleri koruma ve geliştirme; durağanlık reddi

✏️ Atatürk'ün İlkeleri ve İnkılapları — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Harf inkılabı hangi yılda gerçekleştirilmiştir?

💡 1928'de Latin harflerine dayalı Türk alfabesi kabul edildi; Arap harfleri kullanımdan kaldırıldı.
2

Medeni Kanun hangi ülkenin kanunundan yararlanılarak hazırlanmıştır?

💡 1926'da yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu İsviçre Medeni Kanunu'ndan alınmıştır.
3

Türk kadınları seçme ve seçilme hakkını hangi yılda kazanmıştır?

💡 1934'te kabul edilen değişiklikle Türk kadınları milletvekili seçme ve seçilme hakkı kazandı.
4

Atatürk'ün altı ilkesinden hangisi "din ile devlet işlerinin birbirinden ayrılması" anlamına gelir?

💡 Laiklik ilkesi din ve devlet işlerinin ayrılmasını; vicdan ve ibadet özgürlüğünü güvence altına alır.
5

Saltanatın kaldırılması hangi tarihte gerçekleşmiştir?

💡 1 Kasım 1922'de Büyük Millet Meclisi saltanatı kaldırdı; padişahlık sona erdi. Cumhuriyet 1923'te ilan edildi.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Cumhuriyet 29 Ekim 1923'te ilan edilmiştir.
D
Y
2.Medeni Kanun Fransız hukukundan alınmıştır.
D
Y
3.Halifelik Cumhuriyetin ilanından sonra 3 Mart 1924'te kaldırılmıştır.
D
Y
4.Türk kadınları seçme-seçilme hakkını 1923'te almıştır.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Cumhuriyetin ilan tarihi:
Harf inkılabı gerçekleştiği yıl:
Soyadı Kanunu'nun yürürlüğe girdiği yıl:
Atatürk'ün soyadı:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTarih · EKPSS 2028
🧒 Atatürk'ün İlkeleri ve İnkılapları — Kolay Anlatım

⚙️ İnkılaplar — Ne Zaman Yapıldı?

Yılİnkılap
1922Saltanatın kaldırılması
1923Cumhuriyet'in ilanı
1924Halifeliğin kaldırılması
1925Şapka Kanunu, tekke ve zaviyelerin kapatılması
1926Medeni Kanun (İsviçre'den alındı)
1928Latin alfabesine geçiş
1930Kadınlara belediye seçimlerinde oy hakkı
1934Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı

🎯 Atatürk'ün 6 İlkesi

Cumhuriyetçilik · Milliyetçilik · Halkçılık · Devletçilik · Laiklik · Devrimcilik

💡 Ezber kolaylaştıran: "Cum-Mil-Hal-Dev-Lai-Dev"

🎮 Hangi Yıl?

1. Latin alfabesine geçiş → 1928

2. Medeni Kanun → 1926

3. Kadınlara milletvekili seçme/seçilme hakkı → 1934

4. Halifeliğin kaldırılması → 1924

🎯 EKPSS İpucu: 1928 harf devrimi ve 1934 kadın seçim hakkı — bu iki tarih sınavda çok sık çıkar. Atatürk'ün 6 ilkesini "Cum-Mil-Hal-Dev-Lai-Dev" kısaltmasıyla ezberle.
🎮 Atatürk İnkılapları Eşleştirme 0 / 8

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

1926
1925
1934
1928
1922
1924
1930
6 ilke kısaltması
Cum-Mil-Hal-Dev-Lai-Dev
Şapka Kanunu
Halifeliğin kaldırılması
Latin alfabesi
Kadınlara milletvekili hakkı
Medeni Kanun
Saltanatın kaldırılması
Kadınlara belediye oy hakkı
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Seçim Sistemi ve Siyasi Partiler

Vatandaşlık · EKPSS 2028

1. Türkiye'de Seçim İlkeleri

1982 Anayasası Md. 67, seçimlerin nasıl yapılacağını temel ilkelerle belirler. Bu ilkeler demokratik seçimin güvencesidir.

İlkeAçıklaması
Serbest seçimSeçmen baskıya maruz kalmadan oy kullanır
Eşit oyHer seçmenin bir oyu vardır ve eşit değer taşır
Gizli oySeçmen kime oy verdiğini gizli tutar
Açık sayım ve dökümOylar alenen sayılır; herkes izleyebilir
Genel oy18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı oy kullanabilir (servet, eğitim vb. şart yok)
Tek dereceli seçimSeçmen doğrudan milletvekilini seçer; aracı seçici kurullar yok
⚠️ Oy Kullanamayacaklar
• Kısıtlılar (mahkeme kararıyla)
• Silah altındaki er ve erbaşlar
• Askerî öğrenciler
• Belirli suçlardan hüküm giymiş olanlar (ağır hapis)

2. TBMM Seçimleri

KonuBilgi
Seçim yöntemiD'Hondt yöntemi (nispi temsil)
Seçim barajı%7 (ittifak barajı da uygulanıyor)
Seçim dönemi5 yıl
Erken seçimCumhurbaşkanı veya TBMM (3/5 çoğunlukla) karar verebilir
Seçim kuruluYüksek Seçim Kurulu (YSK) denetler

3. Cumhurbaşkanlığı Seçimi

KonuBilgi
Tur sistemiİlk turda salt çoğunluk (%50+1) gerekli; yoksa ikinci tur
İkinci turdaEn fazla oy alan iki aday karşılaşır; çoğunlukla kazanan
Adaylık için20 milletvekili ya da %5 oy almış parti; veya 100.000 seçmen imzası

4. Siyasi Partiler

Siyasi partiler demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır. Anayasa Md. 68-69 ve Siyasi Partiler Kanunu kapsamında düzenlenir.

KonuBilgi
Kurma hakkıMilletvekili seçilme hakkına sahip her vatandaş
Kuruluş içinEn az 30 kurucu üye + tüzük ve program
Devlet yardımı şartıSon genel seçimde %3 oy almış partilere Hazine yardımı yapılır
KapatmaAnayasa Mahkemesi kararıyla; devletin bölünmez bütünlüğüne karşı faaliyete devam ederlerse
Yasaklı faaliyetlerSınıf, zümre, bölge partisi olamaz; dini esaslara dayanamaz

5. YSK ve Diğer Seçim Organları

KurumGörevi
Yüksek Seçim Kurulu (YSK)Seçimlerin düzen ve dürüstlük içinde yapılmasını sağlar; seçim uyuşmazlıklarına kesin karar verir
İl Seçim KuruluYSK'ya bağlı; ilde seçim iş ve işlemlerini yürütür
İlçe Seçim Kuruluİlçedeki seçim işlemlerini yürütür
Sandık KuruluSandık başında oylama ve sayımı yürütür

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Secim hakkının kullanılma kosullari anayasal guvence altindadir.
Turkiye de secimlerde oy kullanma yasi kactir?
Senaryo 2
Secim organlarinin gorev alanlari bilinmelidir.
Yuksek Secim Kurulu nun temel gorevi nedir?

🏛️ TBMM — Yapısı ve İşleyişi

Konu Bilgi
Milletvekili sayısı 600 milletvekili (genel oyla seçilir)
TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçim süresi 5 yılda bir
Milletvekili seçilme yaşı 18
TBMM Başkanı şartı Milletvekili olmak zorunludur
Toplantı yeter sayısı En az 200 (1/3)
TBMM üyeleri neyi temsil eder? Milleti temsil eder
Seçimlerin ertelenebileceği durum Savaş sebebiyle 1 yıl ertelenebilir
Başkanlık divanı seçimi Bir yasama döneminde 2 kez
Erken seçim kararı TBMM veya Cumhurbaşkanı alabilir
Bütçeyi hazırlayan / kabul eden Hazırlayan: Cumhurbaşkanı / Kabul eden: TBMM
Savaş hali ilan yetkisi TBMM
RTÜK üyelerini seçen TBMM
Milletlerarası antlaşmaları uygun bulan TBMM (onaylayan: Cumhurbaşkanı)
Kanun teklifi için minimum En az 1 milletvekili

TBMM'nin Denetim Yolları

📝 Yazılı Soru
🗣️ Genel Görüşme
🔍 Meclis Araştırması
⚖️ Meclis Soruşturması
❓ Alıştırma Soruları:

1. TBMM'nin toplantı yeter sayısı kaçtır?

2. Bütçeyi hazırlayan kim, kabul eden kim?

3. Aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin denetim yollarından biri değildir?

👔 Cumhurbaşkanlığı Sistemi

Konu Bilgi
Kim seçer? Halk tarafından seçilir
Görev süresi 5 yıl (en fazla 2 kez seçilebilir)
Seçilme yaşı En az 40 yaşını doldurmuş olmak
Milletvekili olma şartı Cumhurbaşkanı ve Bakanlar için milletvekili olma şartı yoktur
Kanunları yayımlama süresi 15 gün içinde yayımlar
Yokluğunda vekâlet eden Cumhurbaşkanı Yardımcısı
Olağanüstü hali ilan eden Cumhurbaşkanı
OHAL süresi / uzatma En fazla 6 ay ilan edilir; TBMM her defasında en çok 4 ay uzatabilir
Bakanlıkların kurulması/kaldırılması Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile
Genelkurmay Başkanını atayan Cumhurbaşkanı
Rektörleri atayan Cumhurbaşkanı
Millî güvenlikten sorumlu Cumhurbaşkanı
Ant içen kişiler Cumhurbaşkanı, Bakanlar, Milletvekilleri, CB Yardımcısı — Meclis önünde

CB'na Aday Gösterebilecekler

🏛️ Siyasi parti grupları
✍️ 100.000 seçmen imzası
📊 Son seçimde en az %5 oy alan partiler

Millî Güvenlik Kurulu (MGK)

Konu Bilgi
İlk kez 1961 Anayasası ile oluşturuldu
Başkanlık Cumhurbaşkanı (yoksa: CB Yardımcısı)
Toplantı sıklığı 2 ayda bir
MGK'daki Bakanlar Adalet, İçişleri, Dışişleri, Millî Savunma Bakanları
Askeri üyeler Genelkurmay Başkanı, Kara-Hava-Deniz Kuvvetleri Komutanları
2017 değişikliği Jandarma Genel Komutanı MGK üyeliğinden çıkarıldı
❓ Alıştırma Soruları:

1. Cumhurbaşkanı seçilebilmek için minimum kaç yaşını doldurmuş olmak gerekir?

2. Olağanüstü hal en fazla kaç ay için ilan edilebilir?

3. MGK kaç ayda bir toplanır?

📋 Seçim Özeti

  • Seçim ilkeleri: genel, eşit, gizli, tek dereceli, serbest oy; açık sayım
  • TBMM: 5 yıl, %7 baraj, D'Hondt yöntemi
  • Cumhurbaşkanı: ilk turda %50+1; yoksa 2. tur
  • Siyasi parti: en az 30 kurucu üye; kapatma → Anayasa Mahkemesi
  • YSK: seçim uyuşmazlıkları kesin hüküm

✏️ Seçim Sistemi ve Siyasi Partiler — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye'de TBMM seçimlerinde hangi seçim yöntemi uygulanır?

💡 TBMM seçimlerinde nispi temsile dayalı D'Hondt yöntemi kullanılır.
2

Cumhurbaşkanlığı seçiminde ilk turda kazanmak için kaç oy gereklidir?

💡 İlk turda %50+1 (salt çoğunluk) gerekmektedir. Bu sağlanamazsa en fazla oy alan iki aday ikinci turda karşılaşır.
3

Siyasi partilerin kapatılmasına hangi mahkeme karar verir?

💡 Siyasi parti kapatma davaları yalnızca Anayasa Mahkemesi tarafından karara bağlanır.
4

Seçimlerin dürüstlük içinde yapılmasını sağlayan ve uyuşmazlıkları kesin olarak çözen kurul hangisidir?

💡 Yüksek Seçim Kurulu (YSK) seçim uyuşmazlıklarında kesin karar merciidir; kararlarına karşı başka yargı yoluna başvurulamaz.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Türkiye'de seçmenlerin oy kullanabilmesi için asgari yaş 18'dir.
D
Y
2.Silah altındaki askerler genel seçimlerde oy kullanabilir.
D
Y
3.Cumhurbaşkanlığı seçiminde ilk turda çoğunluk yeterlidir.
D
Y
4.Siyasi partilerin kapatılmasına Anayasa Mahkemesi karar verir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
TBMM seçimlerinde uygulanan seçim yöntemi:
TBMM seçim barajı: %
Seçimleri denetleyen üst kurul:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıVatandaşlık · EKPSS 2028
🧒 Seçim Sistemi ve Siyasi Partiler — Kolay Anlatım

🗳️ Seçimin Temel İlkeleri

İlkeNe Anlama Gelir?
Genel oy18 yaş ve üzeri her vatandaş oy kullanabilir
Eşit oyHer seçmenin oyu eşit ağırlık taşır
Gizli oyKimse ne oyladığını bilemez
Açık sayımOylar herkesin gözü önünde sayılır
Serbest oyBaskı ve zorlamadan uzak oy kullanılır

📅 Seçim Takvimi

✅ TBMM + Cumhurbaşkanlığı seçimleri → 5 yılda bir, aynı günde

✅ Yerel seçimler (belediye, il genel meclisi) → 5 yılda bir

✅ Seçimlerin yönetimi → YSK (Yüksek Seçim Kurulu)

✅ Seçime katılmak için seçmen kütüğüne kayıtlı olmak gerekir

🎮 Doğru mu, Yanlış mı?

1. 17 yaşında seçmen olunur. → Yanlış (18 yaş)

2. Oylar gizlice sayılır. → Yanlış (açık sayım)

3. TBMM seçimleri 4 yılda bir yapılır. → Yanlış (5 yılda bir)

4. Seçimlerin denetiminden YSK sorumludur. → Doğru

🎯 EKPSS İpucu: EKPSS'de en çok sorulan: seçim ilkeleri (gizli oy + açık sayım), seçim dönemleri (5 yıl) ve YSK'nın görevi. Bu üç bilgiyi pekiştir.
🎮 Seçim Sistemi Boşluk Doldurma 0 / 5

Seçenekleri boşluklara yerleştir, sonra kontrol et.

214YSKseçtiğinioyladığını5genel oy18eşit oyAnayasa Mahkemesi
1. Türkiye'de seçmen yaşı ___ tür.
2. TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri ___ yılda bir yapılır.
3. Seçimlerin denetiminden ___ sorumludur.
4. Gizli oy ilkesine göre kimse ne ___ bilemez.
5. Her seçmenin oyunun eşit ağırlık taşıması ___ ilkesidir.
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Yargı Organları

Vatandaşlık · EKPSS 2028

1. Yargı Bağımsızlığı

Anayasa Md. 138: Hâkimler görevlerinde bağımsızdır; hiçbir organ, makam veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir ve talimat veremez. Bu bağımsızlık hukuk devletinin temel güvencesidir.

2. Yüksek Mahkemeler — Genel Bakış

MahkemeTürüTemel Görevi
Anayasa MahkemesiAnayasa yargısıKanunların anayasaya uygunluğunu denetler; bireysel başvuruları inceler
YargıtayAdli yargı üst mahkemesiHukuk ve ceza davalarında temyiz (üst inceleme) mercii
Danıştayİdari yargı üst mahkemesiİdari davalarda temyiz; bazı davalarda ilk derece
Askeri Yargıtay2017'de kaldırıldıAskeri ceza davalarında artık Yargıtay yetkili
Uyuşmazlık MahkemesiGörev uyuşmazlığıAdli ve idari yargı arasındaki yetki uyuşmazlıklarını çözer
SayıştayMali denetimKamu gelir ve giderlerini denetler; TBMM adına

3. Anayasa Mahkemesi — Ayrıntılı

KonuBilgi
Üye sayısı12 asıl üye (+ 4 yedek eski sistemde; yeni sistemde 12 asıl)
AtamaCumhurbaşkanı tarafından atanır; farklı kurumların kontenjanından
Görev süresi12 yıl (yeniden seçilemezler); 65 yaş emeklilik
BaşkanÜyeler tarafından 4 yıllığına seçilir
Bireysel başvuruİç hukuk yolları tüketilince Anayasa Mahkemesi'ne başvuru hakkı (2010 değişikliği)
Siyasi parti davalarıKapatma davalarına bakma yetkisi
💡 Anayasaya Uygunluk Denetimi Türleri
Soyut denetim: Kanun yürürlüğe girdikten sonra doğrudan başvuru (Cumhurbaşkanı, iktidar ve ana muhalefet)
Somut denetim: Bir davada hâkim, uygulanacak kuralın anayasaya aykırı olduğunu düşünürse AYM'ye gönderir
Bireysel başvuru: Temel haklar ihlal edildiğinde birey doğrudan başvurur

4. Danıştay — İdari Yargı

KonuBilgi
Yetki alanıİdare mahkemelerinin kararlarını temyiz eder; bazı davalarda ilk derece
İlk derece yetkiBaşbakanlık/bakanlık kararname ve yönetmelikleri; büyükşehir imar planları
Danışma göreviKanun tasarılarını ve bazı kararnameleri inceleyerek görüş bildirir

5. Yargıtay — Adli Yargı

KonuBilgi
Yetki alanıHukuk ve ceza mahkemelerinin kararlarını temyiz eder
İçtihadı birleştirmeDaireler arası farklı kararları birleştirir; bağlayıcı içtihat oluşturur
Üye atamaHâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından
⚠️ EKPSS'de Çıkan: Temel haklar bakımından "sınırlandırılabilir haklar" ile "dokunulamaz haklar" ayrımı önemlidir. Yaşam hakkı, işkence yasağı, kölelik yasağı hiçbir koşulda kısıtlanamaz; diğerleri ise kanunla sınırlandırılabilir.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Hukuk dallarinin kapsam alanlari bilinmelidir.
Devlet ile birey arasindaki hukuki iliskileri duzenleyen hukuk dali hangisidir?
Senaryo 2
Hukuk reformlari modernlesme surecinin parcasidir.
Turkiye de Medeni Kanun hangi ulkeden alinmistir?

⚖️ Yüksek Mahkemeler — Sayılar ve Atamalar

Anayasa Mahkemesi

Konu Bilgi
Üye sayısı 15 üye (CB → 12 üye, TBMM → 3 üye seçer)
Üye görevi / seçilme yaşı Görev süresi 12 yıl, tekrar seçilemez. Seçilme yaşı: 45
Başkan görevi Başkanlar 4 yıl, tekrar seçilebilir
Ne denetler? Kanunların anayasaya uygunluğunu; değişiklikleri sadece şekil yönünden denetler
Şekil denetimi için süre Resmî Gazete'de yayımdan itibaren 10 gün
Esas denetimi için süre Resmî Gazete'de yayımdan itibaren 60 gün
Yüce Divan sıfatıyla yargılayan Anayasa Mahkemesi
Siyasi partilerin kapatılma davası Anayasa Mahkemesi
Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi
Bütçe kanunlarının yargısal denetimi Anayasa Mahkemesi
Olağan dönem CB Kararnamesi denetimi Anayasa Mahkemesi

Diğer Yüksek Mahkemeler

Mahkeme Görevi / Atama
Yargıtay Adli mahkemelerin son inceleme yeri. Üyelerini HSK seçer
Danıştay İdari mahkemelerin son inceleme yeri. Üyeleri CB ve HSK seçer. Ülke çapı yönetmelikleri denetler
Sayıştay Merkezi yönetim bütçesi kapsamında gelir-gider denetimi. Başkan ve üyelerini TBMM seçer
Uyuşmazlık Mahkemesi Adli ve idari yargı arasındaki uyuşmazlıkları çözer

HSK ve YSK

Kurul Üye Sayısı / Seçim Görev Süresi
HSK (Hâkimler ve Savcılar Kurulu) 13 üye: TBMM → 7, CB → 4 seçer. İdari bağlılık: Adalet Bakanlığı 4 yıl, tekrar seçilebilir
YSK (Yüksek Seçim Kurulu) 7 asil + 4 yedek = 11 üye. Seçim itirazlarını karara bağlar —
⚠️ 2017 değişikliğiyle kaldırılan mahkemeler: Askeri Yargıtay + Askeri Yüksek İdare Mahkemesi
❓ Alıştırma Soruları:

1. Anayasa Mahkemesi kaç üyeden oluşur ve bunları kim seçer?

2. Kanunların esas bakımından anayasaya uygunluk denetimi için iptal davası kaç gün içinde açılmalıdır?

3. Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir-gider denetimini hangi kurum yapar?

📋 Yargı Organları Özeti

  • Anayasa Mahkemesi: 12 üye, 12 yıl, Cumhurbaşkanı atar; bireysel başvuru 2010'dan itibaren
  • Yargıtay: Adli yargı temyiz (hukuk + ceza)
  • Danıştay: İdari yargı temyiz + danışma görevi
  • Uyuşmazlık Mahkemesi: Adli-İdari yargı arası çatışma
  • Sayıştay: Mali denetim, TBMM adına

✏️ Yargı Organları — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyen mahkeme hangisidir?

💡 Anayasa Mahkemesi, kanunların ve bazı diğer normatif işlemlerin anayasaya uygunluğunu denetler.
2

Hukuk ve ceza davalarında üst inceleme (temyiz) mercii hangisidir?

💡 Yargıtay, adli yargı (hukuk + ceza) alanında temyiz merciidir.
3

İdare mahkemelerinin kararlarını temyizen inceleyen mahkeme hangisidir?

💡 Danıştay, idari yargı alanında hem temyiz mercii hem de bazı davalarda ilk derece mahkemesidir.
4

Adli ve idari yargı arasındaki görev uyuşmazlıklarını hangi mahkeme çözer?

💡 Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını kesin olarak çözer.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Anayasa Mahkemesi üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
D
Y
2.Yargıtay idari davalar için temyiz merciidir.
D
Y
3.Bireysel başvuru hakkı 2010 anayasa değişikliğiyle getirilmiştir.
D
Y
4.Danıştay sadece temyiz mercii olarak görev yapar.
D
Y
ETKİNLİK 3Eşleştirme
Anayasa MahkemesiA. Adli yargı temyiz
YargıtayB. Mali denetim
DanıştayC. Kanunların anayasaya uygunluğu
SayıştayD. İdari yargı temyiz
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıVatandaşlık · EKPSS 2028
🧒 Yargı Organları — Kolay Anlatım

⚖️ Yargı Neden Bağımsızdır?

Yargı, yasama ve yürütmeden bağımsız olduğunda hak ve adalet korunabilir. Hâkimler kararlarında hiçbir makama hesap vermez; yalnızca hukuka bağlıdır.

💡 Hakem gibi: ne ev sahibinin ne misafirin yanında. Sadece oyunun kuralları geçerlidir.

🏛️ Yüksek Mahkemeler

MahkemeGörevi
Anayasa MahkemesiKanunların anayasaya uygunluğunu denetler; bireysel başvuruları inceler
YargıtayHukuk ve ceza davalarında son temyiz mercii
Danıştayİdari davaların son mercii; devlet kararlarına itiraz
SayıştayKamu hesaplarını ve harcamalarını denetler
Askeri YargıtayAskeri suçlara bakar (2017'den itibaren kapatıldı, görev Yargıtay'a geçti)

🎮 Hangi Mahkeme?

1. Çıkarılan bir kanun anayasaya aykırı mı? → Anayasa Mahkemesi

2. Belediyenin kararına itiraz → Danıştay

3. Ceza davasında son itiraz → Yargıtay

4. Devlet bütçesinin denetimi → Sayıştay

🎯 EKPSS İpucu: Her mahkemenin görev alanını karıştırmayın. Anayasa Mahkemesi = kanun denetimi, Danıştay = idare davası, Yargıtay = hukuk/ceza, Sayıştay = kamu harcaması denetimi.
🎮 Hukuk Hiyerarşisi (Üstten Alta) 0 / 5

Kartlara tıklayarak doğru sıraya diz. Önce birini seç, sonra yerine taşı.

?📜 Anayasa
?📃 Tebliğ / Genelge
?📑 Yönetmelik
?📋 Kanun
?📄 Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

4. İdare Teşkilatı EKPSS Soru Tipleri

🏛️ İl Yönetimi Yapısı
MakamAtanmaGörevi
ValiMerkezi hükümet atarİlin genel yöneticisi, devleti temsil
KaymakamMerkezi hükümet atarİlçe yöneticisi
Belediye BaşkanıHalk seçer (5 yıl)Belediye hizmetleri
MuhtarHalk seçer (5 yıl)Mahalle/köy temsilcisi
İl Özel İdaresiİl Genel Meclisi seçilirKırsal hizmetler
⚠️ Karıştırılan: Vali atanır, belediye başkanı seçilir. Türkiye'de büyükşehir belediyesi statüsü 30 ilde geçerlidir. Bağımsız düzenleyici kurullar (BDDK, EPDK, SPK vb.) ne merkezi ne yerel idare — EKPSS bu ayrımı sorar.

Türk İdare Teşkilatı

Vatandaşlık · EKPSS 2028

1. Merkezi İdare

Türk idare sistemi iki temel eksende örgütlenir: merkezi idare (devletin tek elden yönetimi) ve yerinden yönetim (bazı yetkilerin yerel birimlere devri). Merkezi idarede başkent Ankara'da toplanan Cumhurbaşkanlığı ve bakanlıklar belirleyicidir.

BirimBaşıGörevi
Merkez teşkilatıCumhurbaşkanı, BakanlarUlusal politikaları belirler, koordinasyon sağlar
İl idaresiVali (Merkezi idarenin temsilcisi)Merkezi idarenin ildeki uzantısı; kamu düzeni, denetim
İlçe idaresiKaymakamİlçede devleti temsil eder; valiye karşı sorumlu
BucakBucak müdürüKöylerin bir araya gelmesiyle oluşur

2. Yerinden Yönetim — Mahalli İdareler

BirimSeçimle mi?KapsamBaşı
İl özel idaresiEvet (il genel meclisi)İl sınırları (şehir merkezi hariç)Vali (merkezi idareden)
BelediyeEvet (meclis + başkan)Şehir/kasaba; 5.000+ nüfuslu yerlerBelediye başkanı
Büyükşehir belediyesiEvet750.000+ nüfuslu 30 il; tüm il sınırlarıBüyükşehir belediye başkanı
Köy idaresiEvet (ihtiyar meclisi)2.000 ve altı nüfuslu yerleşimMuhtar
💡 Yetki Genişliği ve Yerinden Yönetim Farkı
Yetki genişliği: Merkezi idarenin taşra birimi (vali); yetkiyi merkezden alır; özerk değil
Yerinden yönetim: Ayrı tüzel kişiliği var; halkın seçtiği organlar yönetir; belediyeler tipik örnek

3. Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Düzenleyici Kurullar

TürÖrnek
Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT)Türk Telekom, TPAO, BOTAŞ, ÇAYKUR (devlet ekonomik girişimi)
Bağımsız düzenleyici kurulBDDK (bankacılık), EPDK (enerji), RTÜ K (yayın), SPK (sermaye piyasası)
⚠️ Dikkat: Olağanüstü hal döneminde temel haklar daha geniş kısıtlanabilir, ancak yaşam hakkı, eziyet yasağı ve yargılanma güvencesi OHALde dahi askıya alınamaz. EKPSS bu sınırı sıkça sınar.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Idare teskilatinda atama ve secim usulleri bilinmelidir.
Vali devlet hiyerarsisinde kimin tarafindan atanir?
Senaryo 2
Idari yapi konusunda temel bilgiler bilinmelidir.
Turkiye de kac il bulunmaktadir?

🏘️ Yerel Yönetimler — Organlar ve Sayılar

Yerel Yönetim Türleri

🏙️ Büyükşehir Belediyesi
🏢 Belediye İdaresi
🌿 İl Özel İdaresi
🌾 Köy

Belediyeler

Konu Bilgi
Belediye kurulabilmesi için nüfus En az 5.000
Büyükşehir için nüfus 750.000
Büyükşehir nasıl kurulur? Kanun ile (İl-İlçe belediyeleri de kanun ile)
Normal belediye nasıl kurulur? Cumhurbaşkanı Kararı ile
Belediye Başkanı — kim seçer? Halk tarafından, 5 yıl için
Seçilme yaşı 18
Geçici görevden uzaklaştıran İçişleri Bakanı
Kesin görevine son veren Danıştay

Belediye Organları

Organ Türü
Belediye Başkanı Yürütme organı
Belediye Meclisi Karar organı
Belediye Encümeni Danışma organı

İl Özel İdaresi Organları

Organ Türü
Vali Yürütme organı (Hiyerarşik amir)
İl Genel Meclisi Karar organı
İl Encümeni Danışma organı

Köy Yönetimi

Konu Bilgi
Köy nüfusu En az 150, en çok 2.000
Köy nasıl kurulur? İçişleri Bakanı kararı ile
Köy muhtarı / ihtiyar heyeti görev süresi 5 yıl
Köy Derneği Köydeki tüm seçmenlerden oluşur
İmece Köy işlerini bütün köylülerin birleşerek yapması

Diğer Önemli Bilgiler

• Yetki genişliği ilkesi illerde Valiye tanınmıştır.

• İdari bütünlüğü sağlayan araçlar: Hiyerarşi ve İdari Vesayet

• Kamu Denetçiliği Kurumu TBMM Başkanlığına bağlıdır.

• Devlet Denetleme Kurulu Cumhurbaşkanına bağlıdır (yargı organlarını denetleyemez).

Memur Disiplin Cezaları (Hafiften Ağıra)

1️⃣ Uyarı
2️⃣ Kınama
3️⃣ Aylıktan Kesme
4️⃣ Kademe İlerlemesinin Durdurulması
5️⃣ Meslekten Men
❓ Alıştırma Soruları:

1. Belediye başkanını kesin olarak görevden alan kurum hangisidir?

2. Belediye kurulabilmesi için nüfus en az kaç olmalıdır?

3. İl Özel İdaresinin karar organı hangisidir?

📋 İdare Teşkilatı Özeti

  • Merkezi idare: Cumhurbaşkanlığı + Bakanlıklar; taşrada vali ve kaymakam
  • Mahalli idareler: belediye, il özel idaresi, köy — tüzel kişilikleri ayrıdır
  • Büyükşehir: 30 il; tüm il sınırı belediye yetkisinde
  • Vali: hem merkezi idarenin temsilcisi hem il özel idaresinin başı
  • Muhtar: en küçük idari birim olan köy ve mahallenin başı

✏️ Türk İdare Teşkilatı — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

İlde merkezi idareyi temsil eden kişi kimdir?

💡 Vali, ilde devletin ve hükümetin temsilcisidir; merkezi idarenin taşra birimidir.
2

Türkiye'de büyükşehir belediyesi statüsü hangi nüfus eşiğinin üzerindeki iller için geçerlidir?

💡 750.000 ve üzeri nüfuslu 30 il büyükşehir belediyesi statüsüne sahiptir.
3

Aşağıdakilerden hangisi mahalli idare (yerel yönetim) birimlerinden biri değildir?

💡 Kaymakamlık merkezi idarenin taşra birimidir; seçimle oluşmaz, tüzel kişiliği yok.
4

Belediye başkanı nasıl göreve gelir?

💡 Belediye başkanı, yerel halk tarafından doğrudan seçimle belirlenir.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Vali, hem merkezi idarenin temsilcisi hem de il özel idaresinin başıdır.
D
Y
2.Belediyeler özerk tüzel kişiliklerdir ve seçimle oluşur.
D
Y
3.Kaymakam il yönetiminde validen bağımsız hareket eder.
D
Y
4.Büyükşehir belediyesi statüsü tüm il sınırlarını kapsar.
D
Y
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıVatandaşlık · EKPSS 2028
🧒 Türk İdare Teşkilatı — Kolay Anlatım

🏛️ Merkezi İdare vs Yerel Yönetim

Merkezi İdareYerel Yönetim
Kim yönetir?Ankara'dan atanan yetkililerHalkın seçtiği yetkililer
ÖrneklerBakanlıklar, valilik, kaymakamlıkBelediye, il özel idaresi, köy
AmacıUlusal bütünlük ve eşgüdümYerel hizmetler ve demokrasi
💡 Merkezi = genel müdürlük; yerel yönetim = şube. Şube kendi hizmetlerini yapar, genel kuralları genel müdürlük belirler.

📋 Vali ve Belediye Başkanı Farkı

Vali: Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle atanır. Devleti ilde temsil eder. Tüm bakanlıkların il koordinasyonundan sorumludur.

Belediye başkanı: Belediye sınırları içinde yaşayan seçmenler tarafından seçilir. Yerel hizmetleri (su, ulaşım, temizlik) yönetir.

🎮 Atanan mı, Seçilen mi?

1. Vali → Atanır (Cumhurbaşkanlığı kararnamesi)

2. Belediye başkanı → Seçilir (yerel seçim)

3. Kaymakam → Atanır (ilçe düzeyinde)

4. Muhtar → Seçilir (mahalle/köy seçimi)

🎯 EKPSS İpucu: Vali atanır, belediye başkanı seçilir. Bu temel ayrım sınavda her dönem sorulur. Ayrıca merkezi idarenin taşra örgütü valilik; yerel yönetimin temeli belediyedir.
🎮 İdare Teşkilatı Eşleştirme 0 / 7

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

Devleti ilde temsil
Mahalleyi temsil eder
Yerel seçimle gelir
İlçeyi yönetir
Ankara'dan atanır
Yerel yönetim örneği
Merkezi idare örneği
Belediye
Vali
Belediye Başkanı
Kaymakam
Vali
Bakanlık
Muhtar
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Sosyal Güvenlik Sistemi

Vatandaşlık · EKPSS 2028

1. Sosyal Güvenliğin Tanımı ve Önemi

Sosyal güvenlik; bireylerin hastalık, sakatlık, yaşlılık, ölüm, işsizlik gibi durumlarda gelir kaybı veya gider artışına karşı korunmasını sağlayan devlet güvencesi sistemidir. Anayasa'nın 60. maddesi: "Herkes sosyal güvenlik hakkına sahiptir."

2. Türkiye'de Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

KonuBilgi
Kuruluş (birleşme)2006 — SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tek çatı altında SGK adıyla birleşti
Hukuki dayanak5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
Bağlı olduğu bakanlıkÇalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

3. SGK'nın Sağladığı Güvenceler

GüvenceKapsamı
Sağlık güvencesi (GSS)Hastalık, yaralanma, doğum — muayene, ilaç, ameliyat giderleri
EmeklilikYaş + prim günü şartını sağlayanlar için aylık bağlanması
İş kazası ve meslek hastalığıİş yerinde veya işe gidip gelirken oluşan kaza güvencesi
MalullükÇalışma gücünün önemli bir bölümünü kaybedenler için aylık
Ölüm aylığıSigortalının ölümünde geride kalanlara (eş, çocuk, ana-baba)
AnalıkDoğum öncesi/sonrası geçici iş göremezlik ödeneği

4. Sigortalılık Türleri (4a, 4b, 4c)

MaddeEski AdıKapsamı
4/aSSK (Sosyal Sigortalar Kurumu)Bir işverene bağlı çalışanlar (işçiler, memur dışı kamu)
4/bBağ-KurKendi hesabına çalışanlar (esnaf, çiftçi, serbest meslek)
4/cEmekli SandığıKamu görevlileri (memurlar, hâkimler, askerler)

5. İşsizlik Sigortası ve İŞKUR

KonuBilgi
YönetimTürkiye İş Kurumu (İŞKUR) aracılığıyla
Hak kazanma şartıSon 3 yılda 600 gün + son 120 gün kesintisiz sigortalı çalışma (değişebilir)
SürePrim ödeme gün sayısına göre 180-300 gün arasında
Finansmanıİşçi, işveren ve devlet katkılarıyla

6. Genel Sağlık Sigortası (GSS)

2012'den itibaren Türkiye'de herkesi kapsayan zorunlu sağlık sigortasıdır. Prim ödeyemeyecek durumda olanlar için devlet primleri karşılar.

🏥 Sosyal Güvenlik Sistemi Özet Tablo
KonuBilgi
Düzenleyen kurumSGK (Sosyal Güvenlik Kurumu)
Sigorta türleriEmeklilik, Sağlık, İş kazası, Hastalık, Analık, İşsizlik
Prim ödemeİşçi + işveren paylaşımı (toplam ~%34,5)
Emeklilik yaşıKadın: 58, Erkek: 60 (kademeleli geçiş)
Genel Sağlık Sig.Tüm vatandaşları kapsıyor (GSS)
⚠️ EKPSS'de Sık Sorulan: SGK'nın hangi kurumların birleşmesiyle oluştuğu (SSK + Bağ-Kur + Emekli Sandığı → 2006), engelli bireylere yönelik özel düzenlemeler (%40+ engel oranı ve kamu istihdamı) mutlaka bilinmeli.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Sosyal guvenlik sisteminin tarihsel gelisimi bilinmelidir.
SGK hangi kurumlarin birlesimesiyle olusturulmustur?
Senaryo 2
EKPSS nin hukuki dayani bu konuda kritik oneme sahiptir.
Kamu kurumlarinda engelli calistirma zorunlulugu orani nedir?

📋 Sosyal Güvenlik Özeti

  • SGK = SSK + Bağ-Kur + Emekli Sandığı (2006'da birleşti)
  • 4/a: işçiler; 4/b: kendi hesabına; 4/c: kamu görevlileri
  • GSS: 2012'den itibaren zorunlu; herkesi kapsar
  • İşsizlik sigortası: İŞKUR kanalıyla; prim şartı
  • Anayasa Md.60: "Herkes sosyal güvenlik hakkına sahiptir."

✏️ Sosyal Güvenlik Sistemi — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

SGK hangi kurumların birleşmesiyle oluşmuştur?

💡 2006 yılında SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) çatısı altında birleştirildi.
2

Kendi hesabına çalışanlar (esnaf, serbest meslek) hangi sigortalılık statüsüne tabidir?

💡 4/b sigortalılığı kendi adına bağımsız çalışanları (eski Bağ-Kur) kapsar.
3

Türkiye'de Genel Sağlık Sigortası (GSS) hangi yıldan itibaren zorunlu hale getirilmiştir?

💡 GSS 2012 yılında zorunlu hale getirilmiş; prim ödeyemeyen vatandaşların primleri devlet tarafından karşılanmaktadır.
4

İşsizlik sigortası ödemelerini hangi kurum yönetir?

💡 İşsizlik sigortası, Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) aracılığıyla yönetilir ve işsizlik ödeneği buradan ödenir.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.SGK 2006 yılında kurulmuştur.
D
Y
2.4/c sigortalıları esnaf ve kendi hesabına çalışanlardır.
D
Y
3.Genel Sağlık Sigortası 2012'den itibaren zorunludur.
D
Y
4.Anayasa'ya göre sosyal güvenlik bir haktır.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
İşçiler (4/a) eski adıyla kapsamındaydı.
SGK'nın birleşme yılı:
İşsizlik sigortasını yöneten kurum:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıVatandaşlık · EKPSS 2028
🧒 Sosyal Güvenlik Sistemi — Kolay Anlatım

🏥 SGK Nedir?

Sosyal Güvenlik Kurumu, çalışanların ve ailelerinin hastalık, iş kazası, emeklilik ve işsizlik gibi risklere karşı güvence altına alındığı sistemdir. 2006 yılında SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı birleştirilerek SGK kuruldu.

💡 SGK = zorunlu şemsiye. Prim ödersin (kira); yağmur yağınca (hastalık, kaza) şemsiye açılır.

📋 SGK'nın Sağladığı Haklar

DurumSGK Ne Sağlar?
HastalıkÜcretsiz veya indirimli sağlık hizmeti
İş kazasıTedavi + geçici/sürekli iş göremezlik ödeneği
EmeklilikYaş + prim gün koşullarını karşılayınca maaş
İşsizlikİşsizlik sigortasından geçici gelir desteği

♿ EKPSS ve Engelli İstihdamı

Kamu kurumları, toplam personelinin %4'ünü engelli olarak istihdam etmek zorundadır. EKPSS (Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı), bu hakkı kullanmak için yapılan sınavdır.

🎮 Doğru mu, Yanlış mı?

1. SGK 2006'dan önce tek çatı altındaydı. → Yanlış (2006'da birleşti)

2. İş kazasında SGK tedavi masraflarını karşılar. → Doğru

3. Kamu kurumları %2 engelli çalıştırmak zorundadır. → Yanlış (%4)

4. İşsizlik sigortası SGK bünyesindedir. → Doğru

🎯 EKPSS İpucu: Kamu kurumlarında engelli çalıştırma oranı %4'tür. SSK + Bağ-Kur + Emekli Sandığı = SGK (2006). Bu iki bilgi EKPSS'de doğrudan sorulur.
🎮 Sosyal Güvenlik Boşluk Doldurma 0 / 5

Seçenekleri boşluklara yerleştir, sonra kontrol et.

emeklilikSGKÖSYM%3maaş%4SSK20062003MEB
1. SSK + Bağ-Kur + Emekli Sandığı ___ yılında birleşti.
2. Birleşik kurumun adı ___ oldu.
3. Kamu kurumları toplam personelin ___ ini engelli istihdam eder.
4. EKPSS'yi ___ düzenler.
5. Prim ödeyerek ___ hakkı kazanılır.
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri

Coğrafya · EKPSS 2028

1. Coğrafi Bölgeler Sistemi

Türkiye, 1941 Birinci Coğrafya Kongresi'nde 7 coğrafi bölgeye ayrılmıştır. Bu sınırlar idarî değil coğrafi sınırlardır; birbirine geçişlidir. Her bölgenin belirleyici özellikleri: iklim, bitki örtüsü, tarım ürünleri, nüfus yoğunluğu ve ekonomik faaliyetlerdir.

2. Yedi Coğrafi Bölge — Özet Tablosu

BölgeİklimBaşlıca ÜrünlerÖnemli Özellikler
KaradenizIlıman, her mevsim yağışlıÇay, fındık, mısır, tütünEn yağışlı bölge; dar kıyı şeridi; Türkiye'nin çayının tamamı burada
MarmaraGeçiş (Karadeniz+Akdeniz)Buğday, ayçiçeği, bağ, zeytin, sebzeEn kalabalık bölge; sanayinin ve nüfusun merkezi; İstanbul
EgeAkdenizZeytin, üzüm, incir, tütün, pamukOvalar denize dik uzanır; turizm geliri yüksek; İzmir
AkdenizAkdenizNarenciye, pamuk, muz, seracılık, buğdayToros Dağları ile kıyı arasında dar ova; Çukurova ülkenin en verimli ovası
İç AnadoluKarasalBuğday, arpa, şeker pancarı, hayvancılıkTürkiye'nin tahıl ambarı; Ankara; Tuz Gölü; step
Doğu AnadoluSert karasalTahıl, hayvancılık (koyun, sığır)En büyük ve en seyrek nüfuslu bölge; en soğuk; en yüksek
Güneydoğu AnadoluKarasal+Akdeniz geçişFıstık, pamuk, mercimek, üzüm (GAP ile)En az yağış alan bölge; GAP projesi; Harran Ovası

3. Bölgelerin Karşılaştırmalı Özellikleri

KonuBirinciSonuncu/En Az
Nüfus yoğunluğuMarmaraDoğu Anadolu
Yağış miktarıKaradenizGüneydoğu Anadolu (veya İç Anadolu)
YüzölçümüDoğu AnadoluMarmara
Ortalama yükseklikDoğu AnadoluMarmara/Ege kıyıları
Sanayi gelişmişliğiMarmaraDoğu ve Güneydoğu Anadolu
Tarım çeşitliliğiEge ve AkdenizDoğu Anadolu
💡 Bölge Eşleştirme Sıkça Sorulur
Çay → Karadeniz (Rize)  |  Fındık → Karadeniz (Ordu, Giresun)
Zeytin → Ege ve Akdeniz  |  Narenciye → Akdeniz
Buğday → İç Anadolu  |  Fıstık → Güneydoğu (Gaziantep)
Tütün → Ege (İzmir) ve Karadeniz  |  Şeker pancarı → İç Anadolu
⚠️ EKPSS'de Sık Sorulan: Türkiye'nin en uzun nehri Kızılırmak (yaklaşık 1355 km), en büyük gölü Van Gölü (tuzlu/sodalı), en büyük delta Çukurova Deltası - bu veriler kesin sorulur.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Nehirlerin uzunluklari ve havzalari onemli cografya bilgisidir.
Turkiye nin en uzun nehri hangisidir?
Senaryo 2
Turkiye deki gollerin ozellikleri bilinmelidir.
Van Golu nun temel ozelligi nedir?

📋 Bölgeler Özeti

  • En kalabalık: Marmara; En büyük: Doğu Anadolu; En az yağışlı: Güneydoğu
  • Tahıl ambarı: İç Anadolu; En verimli ova: Çukurova (Akdeniz)
  • Çay: Rize/Karadeniz; Fındık: Ordu-Giresun/Karadeniz
  • Narenciye: Akdeniz; Zeytin: Ege; Fıstık: Güneydoğu (Gaziantep)
  • GAP: Güneydoğu Anadolu; Marmara: sanayi ve nüfus merkezi

🗺️ Türkiye'nin Coğrafi Bölgelere Ayrılması

Türkiye, 1941 yılında toplanan Birinci Türk Coğrafya Kongresi'nde 7 coğrafi bölgeye ayrılmıştır. Bölge sınırları belirlenirken yeryüzü şekilleri, iklim, doğal bitki örtüsü ve ekonomik özellikler dikkate alınmıştır.

BölgeÖne Çıkan ÖzelliklerÖnemli Ürünler/Kaynaklar
KaradenizEn yağışlı bölge · En uzun kıyı · Eğim en fazla · En çok göç verenÇay, fındık, kenevir, taşkömürü, bakır
MarmaraÜç denize kıyılı · Sanayi-ticaret en gelişmiş · En çok göç alanAyçiçeği, pirinç, ipek böceği, kümes hayvancılığı
EgeDağlar kıyıya dik → enine kıyı tipi · Tarım arazisi genişZeytin, üzüm, incir, haşhaş, tütün, mermer
AkdenizEn uzun yaz · Karstik arazi en yaygın · Göl sayısı en fazlaNarenciye, muz, seracılık
İç AnadoluYüzölçümü 2. büyük · En az yağış · Plato ve ovalar genişBuğday, şeker pancarı, koyun
Doğu AnadoluYüzölçümü en büyük · Ortalama yükseklik en fazla · Nüfus yoğunluğu en azAğrı Dağı (5137 m), Van Gölü (en büyük göl)
Güneydoğu AnadoluYüzölçümü en küçük · Yaz sıcaklığı en yüksek · Doğal göl yokPetrol, fosfat, hidroelektrik (en fazla)

🔢 Bölüm Sayıları

Karadeniz: 3 bölüm · Marmara: 4 bölüm · Ege: 2 bölüm · Akdeniz: 2 bölüm · İç Anadolu: 4 bölüm · Doğu Anadolu: 6 bölüm · Güneydoğu Anadolu: 2 bölüm

⚡ "En" Karşılaştırmaları (Sınav Favori)

ÖzellikBölge
En yağışlıKaradeniz
En az yağışİç Anadolu (Konya çevresi)
En büyük yüzölçümüDoğu Anadolu
En küçük yüzölçümüGüneydoğu Anadolu
En gelişmiş sanayiMarmara
En fazla göç alanMarmara
En fazla göç verenKaradeniz
Yüksekliği en fazlaDoğu Anadolu
Nüfus yoğunluğu en azDoğu Anadolu
Yaz sıcaklığı en yüksekGüneydoğu Anadolu

✏️ Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye'nin en kalabalık coğrafi bölgesi hangisidir?

💡 İstanbul ve çevresi nedeniyle Marmara Bölgesi Türkiye'nin en yüksek nüfus yoğunluğuna sahip bölgesidir.
2

Türkiye'deki çayın tamamı hangi bölgede üretilir?

💡 Çay yetiştiriciliği özellikle Rize olmak üzere Karadeniz kıyılarında yapılır.
3

GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi) hangi bölgede uygulanmaktadır?

💡 GAP, Fırat ve Dicle havzalarındaki tarım ve enerji projesidir; Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde uygulanır.
4

Türkiye'nin yüzölçümü bakımından en büyük coğrafi bölgesi hangisidir?

💡 Doğu Anadolu Bölgesi hem yüzölçümü en büyük hem de nüfus yoğunluğu en az bölgedir.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Türkiye 7 coğrafi bölgeye ayrılmıştır.
D
Y
2.Narenciye üretimi Karadeniz Bölgesi'nde yoğunlaşır.
D
Y
3.Doğu Anadolu Bölgesi Türkiye'nin en büyük bölgesidir.
D
Y
4.İç Anadolu Bölgesi Türkiye'nin tahıl ambarı olarak bilinir.
D
Y
ETKİNLİK 3Eşleştirme
KaradenizA. Fıstık ve pamuk
EgeB. Çay ve fındık
Güneydoğu AnadoluC. Narenciye ve muz
AkdenizD. Zeytin ve üzüm
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıCoğrafya · EKPSS 2028
🧒 Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri — Kolay Anlatım

🗺️ 7 Coğrafi Bölge

BölgeÖne Çıkan ÖzelliğiÜrün/Özellik
MarmaraEn kalabalık, en sanayileşmişSanayi, ticaret, nüfus
EgeTurizm ve tarımZeytin, üzüm, pamuk
AkdenizTurizm ve turunçgilPortakal, limon, sera tarımı
İç AnadoluTahıl ambarıBuğday, arpa, bozkır
KaradenizEn yağışlı bölgeÇay (Rize), fındık (Giresun)
Doğu AnadoluEn büyük ve en soğuk bölgeHayvancılık, Ağrı Dağı
Güneydoğu AnadoluVerimli ovalarPamuk, antep fıstığı, GAP

🎮 Hangi Bölge?

1. Türkiye'nin en nüfuslu bölgesi → Marmara

2. En büyük yüzölçümlü bölge → Doğu Anadolu

3. En az nüfuslu bölge → Doğu Anadolu

4. Çay ve fındık üretiminin merkezi → Karadeniz

5. GAP'ın bulunduğu bölge → Güneydoğu Anadolu

🎯 EKPSS İpucu: Doğu Anadolu = hem en büyük hem en az nüfuslu bölge. Marmara = en kalabalık. Bu zıtlık sınavda sıkça sorulur. Her bölgenin bir simge ürününü öğren.
🎮 7 Coğrafi Bölgeyi Hatırla (Batıdan Doğuya) 0 / 7

Kartlara tıklayarak doğru sıraya diz. Önce birini seç, sonra yerine taşı.

?🌾 İç Anadolu — tahıl
?🍊 Akdeniz — turunçgil
?🏔️ Doğu Anadolu — en büyük
?🌵 Güneydoğu — GAP, pamuk
?🫒 Ege — zeytin, üzüm
?🍵 Karadeniz — çay, fındık
?🏙️ Marmara — en kalabalık
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Türkiye'de Nüfus ve Yerleşim

Coğrafya · EKPSS 2028

1. Nüfusun Temel Özellikleri

Nüfus; bir ülkenin ekonomik, sosyal ve siyasi yapısının en temel belirleyicilerinden biridir. Türkiye 85 milyonu aşan nüfusuyla dünyada ve Avrupa'da en kalabalık ülkeler arasındadır.

GöstergeBilgi
Toplam nüfus (yaklaşık)~85 milyon (2023)
Nüfus yoğunluğu~110 kişi/km²
Kentsel nüfus oranı%93+ (yüksek kentleşme)
En kalabalık ilİstanbul (~16 milyon)
En seyrek nüfuslu bölgeDoğu Anadolu
En yoğun bölgeMarmara Bölgesi

2. Nüfusu Etkileyen Faktörler

FaktörNüfusu ArtıranNüfusu Azaltan
İklimIlıman, yağışlı → tarım elverişli → yoğun nüfusSert iklim, çok soğuk → seyrek nüfus
Yer şekilleriOva, düzlük → tarım → nüfus çekerDağlık, engebeli → tarım zor → seyrek
EkonomiSanayi, ticaret, hizmet → şehirleşmeİşsizlik → göç → azalma
UlaşımYolların kesişim noktaları → nüfus çekerUlaşımı zor bölgeler → seyrek
TarihselKadim şehirler, ticaret merkezleriSavaş, afet, salgın geçmişi

3. İç Göç ve Kentleşme

Türkiye 1950'lerden itibaren hızlı bir iç göç süreci yaşamıştır. Köyden kente göç; sanayileşme, mekanik tarım ve eğitim olanaklarından kaynaklanmıştır.

DönemÖzellik
1950-1980Tarımda makineleşme → işgücü fazlalığı → büyük şehirlere göç
1980-2000Güneydoğu'da güvenlik sorunları → batı illerine zorunlu göç
2000-günümüzEğitim ve kariyer için İstanbul, Ankara, İzmir'e göç; beyin göçü
💡 Nüfus Piramidine Bakış
Genç nüfus fazlaysa: Doğurganlık yüksek; gelişmekte olan ülkeler
Yaşlı nüfus fazlaysa: Doğurganlık düşük; gelişmiş ülkeler
Türkiye: Geçiş sürecinde; gençler hâlâ fazla ama yaşlı nüfus artıyor

4. Nüfus Artış Hızı ve Demografik Göstergeler

GöstergeTürkiye (yaklaşık)Anlamı
Doğurganlık hızı~2,1 (eşiğe yakın)Nüfusu koruma eşiği 2,1'dir
Bebek ölüm hızıDüşmekteSağlık hizmetleri gelişiyor
Yaşam beklentisi~78 yılKadınlar erkeklerden ~5 yıl uzun
Bağımlılık oranıArtıyorYaşlanan nüfus → çalışan başına yük artıyor
⚠️ Kritik Veri: Türkiye nüfus yoğunluğu batı-doğu farkı çok büyüktür. İstanbul ~15 milyon ile en kalabalık, Bayburt en az nüfuslu ildir. "Nüfus artış hızı en yüksek bölge?" sorusuna dikkat.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Nufus dagılımını belirleyen ekonomik faktorler incelenmelidir.
Turkiye de nufusun batiya yigılmasının temel nedeni nedir?
Senaryo 2
Nufus verileri EKPSS de sik sorulan konular arasindadir.
Turkiye nin en kalabalik sehri hangisidir?

📋 Nüfus Özeti

  • ~85 milyon nüfus; en kalabalık il İstanbul (~16 milyon)
  • En yoğun bölge: Marmara; En seyrek: Doğu Anadolu
  • Kentleşme oranı %93'ün üzerinde; köyden kente göç 1950'lerden itibaren
  • Nüfusu etkileyen: iklim, yer şekilleri, ekonomi, ulaşım
  • Demografik geçiş: genç nüfus fazla ama yaşlı nüfus artıyor

👥 Türkiye'de Nüfus

Nüfus, belirli bir zamanda ve sınırları belirli bir alanda yaşayan insan sayısıdır. Türkiye'de ilk nüfus sayımı 1927 yılında yapılmıştır.

📊 Nüfusun Dağılışını Etkileyen Faktörler

Olumlu Etkiler (nüfus yoğunlaşır)Olumsuz Etkiler (nüfus seyrekleşir)
Tarıma elverişli verimli araziYüksek ve dağlık arazi
Ilıman iklimAşırı soğuk veya sıcak iklim
Sanayi ve ticaret merkezleriUlaşım güçlüğü
Ulaşım kolaylığıSu kaynaklarının yetersizliği
Kıyı konumuTarıma uygun olmayan toprak

📈 Nüfus Artışının Etkileri

Hızlı nüfus artışının olumsuz etkileri: İşsizlik artar · Konut sorunu oluşur · Eğitim-sağlık hizmetleri yetersiz kalır · Doğal kaynaklar hızla tükenir · Çarpık kentleşme görülür
Hızlı nüfus artışının olumlu etkileri: İş gücü artar · İç pazar büyür · Ekonomik büyüme için potansiyel artar

🏘️ Yerleşme Tipleri

TipAçıklamaÖrnek Bölge
Kır yerleşmesiKöy, mezra, yayla, obaİç Anadolu, Karadeniz yaylaları
Kentsel yerleşmeNüfusu 20.000'in üzerinde yerleşimlerİstanbul, Ankara, İzmir

🚶 Göçler

İç göç nedenleri: İş imkânı aramak · Tarım arazilerinin yetersizliği · Sağlık ve eğitim hizmetlerine ulaşmak · Güvenlik sorunları. Türkiye'de en çok göç veren bölge Karadeniz, en çok göç alan bölge Marmara'dır.

✏️ Türkiye'de Nüfus ve Yerleşim — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye'nin nüfus yoğunluğu açısından en kalabalık bölgesi hangisidir?

💡 Marmara Bölgesi, başta İstanbul olmak üzere Türkiye'nin en kalabalık ve en yoğun nüfuslu bölgesidir.
2

Türkiye'de köyden kente göçün hız kazandığı dönem hangisidir?

💡 Tarımda makineleşme ve sanayileşmeyle birlikte 1950'lerden itibaren köyden kente göç hız kazandı.
3

Bir ülkede nüfusu koruma (ne artış ne azalış) için doğurganlık hızının kaç olması gerekir?

💡 Doğurganlık hızının 2,1 olması, nüfusun yenilenmesi için gereken eşik değerdir.
4

Türkiye'de nüfusun en seyrek olduğu bölge hangisidir?

💡 Doğu Anadolu; hem en büyük hem de en seyrek nüfuslu bölgedir: dağlık, sert iklim, az tarım arazisi.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Türkiye'nin en kalabalık ili İstanbul'dur.
D
Y
2.Ova ve düzlükler nüfusun seyrek olduğu alanlardır.
D
Y
3.Kentleşme oranı Türkiye'de %90'ın üzerindedir.
D
Y
4.Doğu Anadolu Türkiye'nin en yoğun nüfuslu bölgesidir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Türkiye'nin en kalabalık bölgesi:
Türkiye'nin toplam nüfusu yaklaşık: milyon
Nüfusu koruma eşiği doğurganlık hızı:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıCoğrafya · EKPSS 2028
🧒 Türkiye'de Nüfus ve Yerleşim — Kolay Anlatım

👥 Türkiye Nüfusuna Genel Bakış

📊 Türkiye nüfusu yaklaşık 85 milyondur.

🏙️ Şehirleşme oranı %75 civarındadır; nüfusun büyük çoğunluğu şehirlerde yaşar.

📍 En kalabalık şehir İstanbul (~15 milyon).

📉 Nüfus artış hızı giderek azalmaktadır.

🚶 Nüfus Dağılımı Neden Eşitsiz?

Batı illeri yoğun, Doğu illeri seyrektir. Bunun başlıca nedenleri şunlardır:

Batı'yı Cazip KılanDoğu'yu Seyrek Bırakan
Sanayi ve istihdamSert iklim, az iş imkânı
Eğitim ve sağlık olanaklarıDağlık ve engebeli arazi
Ulaşım kolaylığıUzak ve ulaşımı zor konumlar

🎮 Doğru mu, Yanlış mı?

1. Türkiye'nin en kalabalık şehri Ankara'dır. → Yanlış (İstanbul)

2. Şehirleşme oranı %75 civarındadır. → Doğru

3. Doğu Anadolu Türkiye'nin en yoğun nüfuslu bölgesidir. → Yanlış (en seyrek)

🎯 EKPSS İpucu: Türkiye'de nüfus batıya yığılmıştır; bunun temel nedeni sanayileşme ve iş imkânlarıdır. İstanbul = en kalabalık şehir, Doğu Anadolu = en seyrek bölge.
🎮 Nüfus ve Yerleşim Boşluk Doldurma 0 / 5

Seçenekleri boşluklara yerleştir, sonra kontrol et.

yoğun%60az nüfusluAnkaraseyrek75%75İstanbul85kalabalık
1. Türkiye nüfusu yaklaşık ___ milyondur.
2. En kalabalık şehir ___ dir.
3. Şehirleşme oranı yaklaşık ___ dir.
4. Doğu Anadolu en ___ nüfuslu bölgedir.
5. Marmara Bölgesi en ___ nüfuslu bölgedir.
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Türkiye'de Ekonomik Faaliyetler

Coğrafya · EKPSS 2028

1. Türkiye Ekonomisinin Genel Yapısı

Türkiye karma ekonomiye sahip bir ülkedir: hem özel sektör hem de devlet işletmeleri ekonomide yer almaktadır. Tarım, sanayi ve hizmet sektörleri ekonominin üç temel ayağını oluşturur.

SektörGDP Payı (yaklaşık)İstihdam
Tarım~%6-7~%18
Sanayi~%27~%27
Hizmet~%55-60~%55

2. Tarım

Türkiye iklim çeşitliliği sayesinde çok geniş bir ürün yelpazesine sahiptir. Dünyanın önde gelen fındık, kuru kayısı ve kuru incir üreticisi ve ihracatçısıdır.

ÜrünBölgeDünya Sıralaması
FındıkKaradeniz (Ordu, Giresun)Dünyanın 1. ihracatçısı
Kuru kayısıMalatyaDünyanın 1. üreticisi
Kuru incirEge (Aydın)Dünyanın 1. ihracatçısı
KirazKaradeniz, İç AnadoluÜst sıralarda
Buğdayİç Anadolu, TrakyaÖnemli üretici
PamukÇukurova, Ege, GAPÖnemli üretici
NarenciyeAkdenizÖnemli ihracatçı

3. Sanayi

Sanayi TürüYoğunlaştığı BölgeÖrnekler
Tekstil ve hazır giyimMarmara, Ege, Çukurovaİstanbul, İzmir, Bursa, Adana
OtomotivMarmara (Bursa, Kocaeli)TOFAŞ, Ford, Oyak-Renault
Demir-çelikKaradeniz (Ereğli, Karabük)Türkiye'nin en büyük fabrikaları
Petrokimya ve rafinerilerİzmit, Batman, İzmirTüpraş
Savunma sanayiiAnkara, İstanbulROKETSAN, ASELSAN, BAYKAR
Gıda işlemeTüm TürkiyeTahıl, süt, meyve-sebze işleme

4. Turizm

Turizm Türkiye'nin en önemli döviz geliri kaynaklarından biridir. Yılda 50 milyonu aşkın turist ağırlayan Türkiye dünya turizm sıralamasında ilk 5 ülke arasındadır.

Destinasyon TürüÖrnek Şehirler
Deniz-Kum-Güneş (Kıyı turizmi)Antalya, Muğla (Bodrum-Marmaris), İzmir (Çeşme)
Kültür-Tarih turizmiİstanbul, Efes, Kapadokya, Troya, Nemrut
Kış turizmiUludağ (Bursa), Erciyes (Kayseri), Palandöken (Erzurum)
İnanç turizmiKonya (Mevlana), Tarsus, Harran, Göbeklitepe

5. Enerji ve Madenler

KaynakÖnemli Bölge
Linyit (kömür)Soma, Elbistan, Tunçbilek — Türkiye'nin en bol yerli enerji kaynağı
Taş kömürüZonguldak — Türkiye'nin tek taş kömürü havzası
BorKütahya, Eskişehir, Balıkesir — Dünya rezervinin %70'i Türkiye'de
MermerEge bölgesi (Afyon, Muğla) — önemli ihracat ürünü
PetrolBatman — sınırlı rezerv
🌾 Türkiye'de Tarım ve Hayvancılık
ÜrünÖzellik
FındıkDünya üretiminin ~%75'i - Karadeniz
Kuru üzümDünya üretiminde söz sahibi - Ege
PamukEge ve Güneydoğu; tekstil sektörü
BuğdayTürkiye'nin en fazla ekilen ürünü
ÇayYalnızca Doğu Karadeniz'de yetişir
TütünEge ve Marmara (azaldı)
⚠️ EKPSS'de Sık Sorulan: "Türkiye hangi üründe dünya birincisi?" (fındık), "yalnızca Türkiye'de yetişen ürün?" (çay yalnızca Doğu Karadeniz'de), GAP projesinin hangi bölge tarımını geliştirdiği (Güneydoğu Anadolu).

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Turkiye nin tarimsal ihracat urunleri bilinmelidir.
Turkiye dunya findik uretiminde kacinci siradadir?
Senaryo 2
Tarim urunlerinin cografi dagılımı onemlidir.
Turkiye de cay uretimi hangi bolgede yapilmaktadir?

📋 Ekonomik Faaliyetler Özeti

  • Hizmet sektörü en büyük pay (~%55-60)
  • Fındık: Ordu-Giresun (dünya 1.); Kuru kayısı: Malatya (dünya 1.)
  • Otomotiv sanayi: Bursa ve Kocaeli; Demir-çelik: Zonguldak-Ereğli
  • Bor madeni rezervinin %70'i Türkiye'de
  • Turizm: Antalya kıyı turizmi; İstanbul kültür turizmi merkezi

🌾 Türkiye'de Tarım

Türkiye, tarımsal üretim bakımından dünya genelinde önemli bir konuma sahiptir. Tarımı etkileyen başlıca sorunlar:

Sulama sorunu: Sulama ihtiyacı en fazla olan bölge Güneydoğu Anadolu Bölgesi'dir. Akarsularımızın derin vadilerden akması ve rejimlerinin düzensiz olması sulama sorununa yol açar. GAP projesi bu sorunu çözmek için geliştirilmiştir.
Tarım ÜrünüÜretimde Öne Çıkan Bölge
Buğdayİç Anadolu (en fazla)
ÇayKaradeniz (Rize)
FındıkKaradeniz (Giresun-Ordu)
ZeytinEge (İzmir çevresi)
PamukEge ve Güneydoğu Anadolu
TurunçgilAkdeniz (Antalya)
Şeker pancarıİç Anadolu
Antep fıstığıGüneydoğu Anadolu
Üzüm, incir, tütünEge

🐄 Hayvancılık

En fazla koyun beslenen bölge: İç Anadolu · Büyük baş hayvancılık: Karadeniz ve Doğu Anadolu · İpekböcekçiliği: Marmara · Balıkçılık en fazla: Karadeniz Bölgesi

⛏️ Madencilik

MadenÖne Çıkan Bölge
TaşkömürüKaradeniz (Zonguldak)
BakırKaradeniz (Murgul, Küre)
Demirİç Anadolu (Divriği)
PetrolGüneydoğu Anadolu (Batman)
MermerEge
Borİç Anadolu ve Ege

🏭 Sanayi ve Turizm

Sanayinin en gelişmiş olduğu bölge Marmara'dır. Turizm gelirlerinin en yüksek olduğu bölge de Marmara'dır (İstanbul etkisi). Akdeniz ise deniz turizmi açısından öne çıkar.

✏️ Türkiye'de Ekonomik Faaliyetler — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye, dünya fındık üretiminde ve ihracatında hangi sıradadır?

💡 Türkiye, başta Ordu ve Giresun olmak üzere Karadeniz kıyılarında üretilen fındıkla dünya ihracatında birinci sıradır.
2

Türkiye'nin dünya bor rezervlerindeki payı yaklaşık kaçtır?

💡 Türkiye dünya bor rezervlerinin yaklaşık %70'ine sahiptir; başlıca yataklar Kütahya, Eskişehir ve Balıkesir'dedir.
3

Türkiye'de otomotiv sanayi hangi bölgede yoğunlaşmıştır?

💡 Bursa ve Kocaeli'nde TOFAŞ, Ford, Oyak-Renault gibi fabrikalarla Marmara otomotiv üretiminin merkezidir.
4

Türkiye'nin tek taş kömürü havzası hangi şehirdedir?

💡 Zonguldak Türkiye'nin tek taş kömürü havzasıdır. Diğerleri linyit yataklarıdır.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Kuru kayısı üretiminde Malatya dünya birincisidir.
D
Y
2.Türkiye bor rezervlerinin yarısından fazlasına sahiptir.
D
Y
3.Demir-çelik sanayi ağırlıklı olarak Ege Bölgesi'nde gelişmiştir.
D
Y
4.Hizmet sektörü Türkiye ekonomisinde en büyük paya sahiptir.
D
Y
ETKİNLİK 3Eşleştirme
FındıkA. Malatya
Kuru kayısıB. Antalya
Kıyı turizmiC. Ordu-Giresun
OtomotivD. Bursa-Kocaeli
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıCoğrafya · EKPSS 2028
🧒 Türkiye'de Ekonomik Faaliyetler — Kolay Anlatım

🌾 Bölgeye Göre Tarım Ürünleri

BölgeÜrün
KaradenizÇay, fındık
EgeZeytin, üzüm, pamuk, tütün
AkdenizTurunçgil, muz, sera tarımı
İç AnadoluBuğday, arpa, şeker pancarı
GüneydoğuPamuk, antep fıstığı

🏭 Sanayi ve Enerji

🔵 Sanayi en çok Marmara Bölgesi'nde yoğunlaşmıştır.

💧 Hidroelektrik enerji potansiyeli bakımından Fırat ve Dicle nehirleri önemlidir (GAP).

☀️ Güneş enerjisi kapasitesi en yüksek bölge Güneydoğu ve Akdeniz'dir.

💨 Rüzgâr enerjisi kapasitesi Ege kıyılarında yüksektir.

🥇 Türkiye'nin Dünya Birincilikleri

Fındık üretimi → Dünya 1.'si (~%70-75 pazar payı)

Kuru kayısı, kuru incir, kiraz, vişne → İlk sıralar

Mermer ve doğal taş ihracatı → Önemli ihracatçı

🎮 Hangi Bölge, Hangi Ürün?

1. Çay → Rize (Karadeniz)

2. Fındık → Giresun-Ordu (Karadeniz)

3. Pamuk → Ege ve Güneydoğu

4. Buğday → İç Anadolu

🎯 EKPSS İpucu: Türkiye fındık üretiminde dünya birincisidir. Çay = Rize, fındık = Giresun-Ordu, buğday = İç Anadolu. Bu eşleştirmeler sınavda sıklıkla sorulur.
🎮 Ürün-Bölge Eşleştirme 0 / 8

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

Pamuk
Turunçgil
Antep fıstığı
Şeker pancarı
Zeytin
Fındık
Buğday
Çay
Akdeniz
Ege
Ege / Güneydoğu
İç Anadolu
Karadeniz (Rize)
Güneydoğu Anadolu
Karadeniz (Giresun-Ordu)
İç Anadolu
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Türkiye'nin Coğrafi Konumu ve Komşuları

Coğrafya · EKPSS 2028

1. Türkiye'nin Stratejik Konumu

Türkiye, Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlayan köprü konumundadır. Bu stratejik konum tarihten günümüze Türkiye'yi jeopolitik açıdan kritik bir ülke yapmaktadır. Üç tarafı denizlerle çevrilidir.

DenizKonumuÖnemi
KaradenizKuzeyTürk Boğazları (İstanbul, Çanakkale) aracılığıyla kontrolü
Ege DeniziBatıYunanistan ile ortak; kıta sahanlığı ve ada sorunları
AkdenizGüneyEnerji güzergahları; KKTC; deniz hukuku sorunları

2. Türkiye'nin Kara Komşuları

Komşu ÜlkeYönSınır Uzunluğu (yaklaşık)
YunanistanBatı~206 km
BulgaristanKuzeybatı~269 km
GürcistanKuzeydoğu~276 km
ErmenistanDoğu~311 km
Azerbaycan (Nahçıvan)Doğu~18 km (küçük sınır)
İranDoğu-Güneydoğu~560 km
IrakGüneydoğu~384 km
SuriyeGüney~910 km (en uzun kara sınırı)
💡 Türkiye'nin 8 Kara Komşusu
Batı: Yunanistan, Bulgaristan
Kuzey-Kuzeydoğu: Gürcistan
Doğu: Ermenistan, Azerbaycan (Nahçıvan), İran
Güney-Güneydoğu: Irak, Suriye
En uzun sınır: Suriye (~910 km) | En kısa: Azerbaycan (~18 km)

3. Türk Boğazları

BoğazBağladığı DenizlerStratejik Önemi
İstanbul Boğazı (Boğaziçi)Karadeniz ↔ Marmaraİstanbul şehri ikiye ayrılır; yılda binlerce gemi geçer
Çanakkale BoğazıMarmara ↔ EgeÇanakkale Savaşı (1915); stratejik dar geçit
Montrö Sözleşmesi (1936)Türkiye'nin boğazlar üzerindeki haklarıSavaş gemilerinin geçişini düzenler; Türkiye Boğazlar'ı kapatma yetkisine sahip

4. Türkiye'nin Jeopolitik Önemi

ÖnemAçıklaması
NATO'nun güney kanadıTürkiye İncirlik üssüyle NATO'nun kritik güney kalesi
Enerji koridoruBTC boru hattı; TANAP; Rus gazının transit geçişi
Göç güzergahıAvrupa'ya yönelik göç dalgasında kritik transit ülke
Ticaret kavşağıAsya-Avrupa kara ve deniz ticaret yollarının kesişimi
⚠️ EKPSS'de Çıkan: Türkiye'nin iklim çeşitliliği - Akdeniz iklimi (Ege, Akdeniz), Karadeniz iklimi (Karadeniz kıyısı), step/karasal iklim (İç Anadolu). Aylık sıcaklık ve yağış grafiklerinden iklim tipi belirleme soruları gelir.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Deprem olusumunun jeolojik temeli anlasilmalidir.
Turkiye nin deprem acisindan riskli olmasinin temel nedeni nedir?
Senaryo 2
Cografi bolgelerin afet profilleri bilinmelidir.
Hangi olumsuz doga olayi Karadeniz kiyilarinda daha sik gorulur?

📋 Konum ve Komşular Özeti

  • 8 kara komşusu var; en uzun sınır: Suriye (~910 km)
  • 3 tarafı denizle çevrili: Karadeniz, Ege, Akdeniz
  • İstanbul Boğazı: Karadeniz-Marmara; Çanakkale: Marmara-Ege
  • Montrö Sözleşmesi (1936): Boğazlar üzerinde Türk egemenliği
  • NATO'nun güney kanadı; enerji koridoru

📐 Paralel ve Meridyenler

Coğrafi koordinat sistemi, Dünya üzerindeki her noktanın konumunu belirlemek için kullanılır.

UnsurTanımAdetBaşlangıcı
ParalelEkvator'a paralel hayali tam daireler180 toplamEkvator (0°)
MeridyenKutuplar arası hayali yarım daireler360 toplamGreenwich (0°)

🇹🇷 Türkiye'nin Matematik Konumu

Enlem: 36°K – 42°K · Boylam: 26°D – 45°D · Kuzey–Güney mesafesi: ≈666 km · Doğu–Batı saat farkı: 76 dakika · Saat dilimi: 2. ve 3. dilim (UTC+3)

🌍 Türkiye'nin Özel Konumu

  • Asya, Afrika ve Avrupa kıtalarının birbirine en yakın olduğu bölge.
  • İstanbul ve Çanakkale Boğazları – Karadeniz'in tek çıkışı.
  • Orta Doğu enerji kaynakları ile sınır komşusu (boru hatları geçiyor).
  • Jeolojik açıdan genç → deprem riski yüksek, jeotermal kaynaklar bol.
  • Tek seferde birden fazla iklim tipinin yaşandığı nadir ülkelerden biri.

🕐 Zaman Hesabı

Her 1° boylam farkı = 4 dakika yerel saat farkı. Doğudaki nokta her zaman daha ileri saattedir. Türkiye'nin iç saatleri arasındaki fark yaklaşık 76 dakika (19° × 4 dk ≈ 76 dk).

📅 Özel Tarihler ve Mevsimler

TarihMevsimÖzellik
21 Martİlkbahar başıGece = Gündüz · Gündüzler uzamaya başlar
21 HaziranYaz başıEn uzun gündüz · Işınlar en dik açılı · Gölge en kısa
23 EylülSonbahar başıGece = Gündüz · Geceler uzamaya başlar
21 AralıkKış başıEn uzun gece · Işınlar en eğik · Gölge en uzun

✏️ Türkiye'nin Coğrafi Konumu ve Komşuları — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye'nin en uzun kara sınırına sahip olduğu komşusu hangisidir?

💡 Suriye ile olan sınır yaklaşık 910 km ile en uzun kara sınırıdır.
2

Karadeniz ile Marmara Denizi'ni birbirine bağlayan boğaz hangisidir?

💡 İstanbul Boğazı (Boğaziçi), Karadeniz ile Marmara arasındaki geçittir.
3

Türk Boğazları üzerindeki düzenlemeyi belirleyen uluslararası sözleşme hangisidir?

💡 1936 yılında imzalanan Montrö Sözleşmesi, Türkiye'ye Boğazlar üzerinde egemenlik ve savaş gemilerini kısıtlama yetkisi vermiştir.
4

Türkiye'nin kara komşularının sayısı kaçtır?

💡 Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan (Nahçıvan), İran, Irak, Suriye = 8 kara komşusu.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Türkiye'nin en uzun kara sınırı İran ile paylaşılmaktadır.
D
Y
2.Çanakkale Boğazı Marmara ile Ege'yi birbirine bağlar.
D
Y
3.Montrö Sözleşmesi 1936 yılında imzalanmıştır.
D
Y
4.Türkiye'nin 8 kara komşusu bulunmaktadır.
D
Y
ETKİNLİK 3Eşleştirme
İstanbul BoğazıA. Marmara-Ege arası
Çanakkale BoğazıB. Karadeniz-Marmara arası
SuriyeC. En kısa kara sınırı
AzerbaycanD. En uzun kara sınırı
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıCoğrafya · EKPSS 2028
🧒 Türkiye'nin Coğrafi Konumu ve Komşuları — Kolay Anlatım

🌍 Türkiye'nin Konumunun Önemi

Türkiye; Asya, Avrupa ve Afrika'yı birbirine bağlayan bir kavşak noktasındadır. Bu konum, Türkiye'ye hem stratejik hem de ekonomik açıdan büyük önem kazandırır.

🌉 İki kıtada (Asya + Avrupa) yer alan nadir ülkelerden biridir.

⚓ İstanbul ve Çanakkale Boğazları, Karadeniz'i Akdeniz'e bağlar.

🛣️ Doğu-Batı ticaret yolları Türkiye'den geçer.

🗺️ Komşu Ülkeler (8 Komşu)

YönKomşu Ülkeler
KuzeybatıYunanistan, Bulgaristan
KuzeydoğuGürcistan, Ermenistan, Azerbaycan (Nahçıvan)
Doğuİran
GüneydoğuIrak, Suriye

🎮 Hızlı Test

1. Türkiye kaç komşuya sahiptir? → 8 ülke

2. Boğazlar hangi denizleri bağlar? → Karadeniz – Akdeniz

3. Türkiye'nin Avrupa'daki komşuları → Yunanistan ve Bulgaristan

4. Türkiye'nin güneydoğusundaki komşular → Irak ve Suriye

🎯 EKPSS İpucu: Türkiye'nin 8 kara komşusu vardır. Boğazların Karadeniz ile Akdeniz'i bağladığını ve Türkiye'nin iki kıtada yer aldığını hatırla. Bu temel bilgiler her EKPSS'de sorulur.
🎮 Türkiye'nin Coğrafi Konumu Boşluk Doldurma 0 / 5

Seçenekleri boşluklara yerleştir, sonra kontrol et.

Avrupa 8 Karadeniz Yunanistan Bulgaristan Afrika 7 Akdeniz
1. Türkiye hem Asya hem de ___ kıtasında yer alır.
2. Türkiye'nin ___ adet kara komşusu vardır.
3. İstanbul Boğazı ___ ile Marmara Denizi'ni birbirine bağlar.
4. Türkiye'nin Avrupa'daki komşularından biri ___ dır.
5. Türkiye'nin Avrupa'daki diğer komşusu ___ dır.
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Çevre Sorunları ve Sürdürülebilir Kalkınma

Coğrafya · EKPSS 2028

1. Küresel Çevre Sorunları

21. yüzyılın en kritik gündem maddelerinden biri çevre sorunlarıdır. İnsan faaliyetlerinin doğal dengeye verdiği zarar; iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve su krizleri gibi büyük tehditlere dönüşmüştür.

SorunTemel NedeniSonuçları
İklim değişikliği / Küresel ısınmaSera gazı emisyonları (CO₂, metan)Buzulların erimesi, deniz seviyesi yükselmesi, aşırı hava olayları
Ozon tabakasının incelmesiCFC (kloro-fluoro-karbon) gazlarıUV radyasyonu artışı; deri kanseri
Asit yağmurlarıSO₂ ve NOₓ emisyonları (fabrika ve araç egzozları)Orman ölümleri, göl asitlenmesi, yapı tahribatı
ÇölleşmeAşırı otlatma, ormansızlaşma, kuraklıkTarım arazisi kaybı; göç
Biyolojik çeşitlilik kaybıHabitat tahribi, avcılık, kirlilikTürlerin nesli tükeniyor; ekosistem bozulması
Su kriziyleAşırı su kullanımı, kirlilik, iklim değişikliğiİçme suyu kıtlığı; tarımsal üretim düşüşü

2. Türkiye'nin Çevre Sorunları

SorunEtkilenen BölgelerÖnlemler
Hava kirliliğiİstanbul, Ankara, sanayi şehirleriDoğalgaz kullanımı; egzoz standartları
Su kirliliğiGediz, Ergene ve sanayi yakını nehirlerArıtma tesisleri; atık düzenlemeleri
Orman yangınlarıAkdeniz ve Ege kıyılarıErken uyarı sistemleri; ağaçlandırma
Erozyonİç Anadolu, Doğu AnadoluAğaçlandırma; teraslama
Plastik kirliliğiDenizler ve kıyılarPlastik azaltma politikaları

3. Sürdürülebilir Kalkınma

Sürdürülebilir kalkınma: "Bugünün ihtiyaçlarını, gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılama kapasitesini tehlikeye atmadan karşılamak" (Brundtland Raporu, 1987).

BoyutHedef
ÇevreselDoğal kaynakları korumak; emisyonları azaltmak
EkonomikKaynak verimliliğini artırmak; döngüsel ekonomi
SosyalAdil gelir dağılımı; eğitim ve sağlık erişimi
💡 Önemli Uluslararası Çevre Anlaşmaları
Rio Zirvesi (1992): Sürdürülebilir kalkınma kavramı öne çıktı; Biyoçeşitlilik Sözleşmesi
Kyoto Protokolü (1997): Sera gazı azaltım hedefleri; gelişmiş ülkeler için bağlayıcı
Paris Anlaşması (2015): Küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlandırma hedefi; Türkiye 2021'de onayladı
⚠️ Dikkat: Türkiye'nin çevre sorunları: Hava kirliliği (büyük şehirler), su kirliliği (endüstri), erozyon (yanlış arazi kullanımı), orman yangınları - EKPSS bu konularda hem bilgi hem neden-sonuç ilişkisi sorar.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Cevre sorunlarinin olusumun nedenleri anlasilmalidir.
Erozyonun temel nedeni nedir?
Senaryo 2
Cevre bilinci konusunda temel kavramlar bilinmelidir.
Surdurulebilir kalkinma kavrami neyi ifade eder?

📋 Çevre Özeti

  • Küresel ısınmanın ana nedeni: fosil yakıt kaynaklı CO₂ ve diğer sera gazları
  • Asit yağmuru nedeni: SO₂ ve NOₓ emisyonları
  • Ozon incelmesi: CFC gazları; Montreal Protokolü ile kısıtlandı
  • Sürdürülebilir kalkınma: çevresel + ekonomik + sosyal denge
  • Paris Anlaşması (2015): 1,5°C hedefi; Türkiye 2021'de onayladı

✏️ Çevre Sorunları ve Sürdürülebilir Kalkınma — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Ozon tabakasının incelmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

💡 Ozon tabakasını incelten başlıca etken, buzdolapları ve spreylerde kullanılan CFC gazlarıdır. Montreal Protokolü ile bu gazlar büyük ölçüde kısıtlandı.
2

Sürdürülebilir kalkınma kavramı hangi raporda tanımlanmıştır?

💡 1987 Brundtland Raporu'nda sürdürülebilir kalkınma "bugünün ihtiyaçlarını gelecek nesillerin kapasitesini tehlikeye atmadan karşılamak" olarak tanımlandı.
3

Paris İklim Anlaşması'nın temel hedefi nedir?

💡 2015 Paris Anlaşması, küresel ortalama sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlandırmayı hedefler.
4

Asit yağmurlarının temel nedeni hangisidir?

💡 Fabrika bacaları ve araç egzozlarından çıkan SO₂ ve NOₓ gazları atmosferde suyla birleşerek asit yağmuruna dönüşür.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Küresel ısınmanın temel nedeni sera gazı emisyonlarıdır.
D
Y
2.Ozon tabakasının incelmesi CO₂ emisyonlarından kaynaklanmaktadır.
D
Y
3.Türkiye Paris Anlaşması'nı 2021 yılında onaylamıştır.
D
Y
4.Asit yağmurları CFC gazlarından kaynaklanır.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Ozon incelmesinden sorumlu gazlar:
Paris Anlaşması'nın küresel sıcaklık artışı hedefi: °C
Sürdürülebilir kalkınma ilkesi üç boyutu: çevresel, ekonomik ve
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıCoğrafya · EKPSS 2028
🧒 Çevre Sorunları ve Sürdürülebilirlik — Kolay Anlatım

🌍 Temel Çevre Sorunları

SorunBaşlıca NedeniSonucu
Hava kirliliğiSanayi, araçlar, ısınmaSolunum hastalıkları, iklim değişikliği
Su kirliliğiFabrika atıkları, tarım ilaçlarıİçme suyu azalması, ekosistem bozulması
ErozyonAğaç kesimi, yanlış tarımToprak kaybı, selden risk artışı
Küresel ısınmaSera gazı emisyonlarıİklim değişikliği, deniz seviyesi yükselişi

♻️ Sürdürülebilir Kalkınma

Bugünkü neslin ihtiyaçlarını karşılarken gelecek nesillerin kaynaklarını tüketmemek demektir. Bunun için yenilenebilir enerji, geri dönüşüm ve doğa dostu üretim yöntemleri kullanılır.

✅ Türkiye, 2021 yılında Paris İklim Anlaşması'nı imzalamıştır.

✅ Yenilenebilir enerji (güneş, rüzgâr, hidroelektrik) sera gazı salınımını azaltır.

🎮 Doğru mu, Yanlış mı?

1. Erozyon yalnızca doğal bir süreçtir. → Yanlış (ağaç kesimi ve yanlış tarım artırır)

2. Türkiye Paris Anlaşması'nı imzalamıştır. → Doğru (2021)

3. Küresel ısınma yalnızca sıcaklık artışına neden olur. → Yanlış (iklim değişikliği, seller, kuraklık)

🎯 EKPSS İpucu: Sürdürülebilir kalkınma = bugünün ihtiyaçları + geleceğin kaynakları. Paris Anlaşması (2021) ve Türkiye'nin buna katılımı sınavda sorulabilir. Yenilenebilir enerji türlerini de bil.
🎮 Çevre ve Sürdürülebilirlik Hafıza Kartları 0 / 6

Kartlara tıkla, eşleşen çiftleri bul!

🃏
🏔️ Erozyon
Ağaç kesimi
🃏
📜 Paris Anlaşması
Türkiye 2021'de imzaladı
🃏
♻️ Geri dönüşüm
Sürdürülebilirlik aracı
🃏
💧 Su kirliliği
Fabrika atıkları
🃏
🌫️ Hava kirliliği
Sanayi + araçlar + ısınma
🃏
📜 Paris Anlaşması
Türkiye 2021'de imzaladı
🃏
💧 Su kirliliği
Fabrika atıkları
🃏
♻️ Geri dönüşüm
Sürdürülebilirlik aracı
🃏
🌡️ Küresel ısınma
Sera gazları
🃏
🌫️ Hava kirliliği
Sanayi + araçlar + ısınma
🃏
🌡️ Küresel ısınma
Sera gazları
🃏
🏔️ Erozyon
Ağaç kesimi
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Türkiye'nin Ekonomisi

Güncel Bilgiler · EKPSS 2028

1. Türkiye Ekonomisinin Genel Yapısı

Türkiye dünya ekonomileri arasında ilk 20 içinde yer alan (G-20 üyesi) önemli bir ekonomidir. Karma ekonomi modeli benimsenmiştir: hem özel sektör hem de kamu işletmeleri ekonomik hayatta yer alır.

GöstergeBilgi
Ekonomik yapıG-20 üyesi; karma ekonomi
Büyük sektörlerHizmet (%55-60), Sanayi (%27), Tarım (%6-7)
Başlıca ihracat kalemleriOtomotiv, tekstil, makine, demir-çelik, kimyasallar
Başlıca ithalat kalemleriEnerji (petrol, doğalgaz), hammadde, makine, teknoloji
Önemli ticaret ortaklarıAB ülkeleri, Rusya, Çin, ABD

2. Para Politikası ve Merkez Bankası

KurumGörevi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)Para politikasını belirler; faiz kararları; enflasyonla mücadele
Hazine ve Maliye BakanlığıBütçe, borçlanma, maliye politikası
BDDKBankacılık sektörünü düzenler ve denetler
SPKSermaye piyasalarını düzenler

3. Bütçe ve Kamu Maliyesi

KavramTanımı
Merkezi yönetim bütçesiMerkezi idarenin gelir-gider planı; TBMM onaylar
Vergi gelirleriKDV, gelir vergisi, kurumlar vergisi, ÖTV başlıca gelirler
KDVKatma Değer Vergisi; mal ve hizmetlerde %1, %8, %18 oranlarında
Bütçe açığıGiderlerin gelirleri aşması; borçlanmayla finanse edilir

4. Kalkınma Planları ve TÜİK

Kurum/KavramBilgi
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)Nüfus sayımı, enflasyon, işsizlik gibi istatistikleri üretir
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe BaşkanlığıEski Kalkınma Bakanlığı; orta ve uzun vadeli planlar
KOSGEBKüçük ve orta ölçekli işletmeleri destekler
Eximbankİhracatı finansman yoluyla destekler
📊 Türkiye Ekonomisi Temel Göstergeler
• GSYİH büyümesi: Yıllar içinde dalgalı seyir (2021: %11, 2022: %5,6)
• En büyük sektörler: Hizmetler (~%55), Sanayi (~%26), Tarım (~%6)
• İhracat: Makine, taşıt, tekstil ve gıda ürünleri öne çıkar
• İthalat: Enerji, hammadde ve ara mallar ağırlıklı
⚠️ EKPSS'de Sık Sorulan: Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı ülkeler (Almanya, ABD, İngiltere), en büyük ticaret ortakları ve temel tarım ürünleri (buğday, pamuk, fındık - dünya birincisi) sıklıkla çıkar.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Turkiye nin dis ticaret yapisi bilinmelidir.
Turkiye nin en buyuk ihracat ortagi ulke hangisidir?
Senaryo 2
Temel ekonomi kavramlari bilinmelidir.
Enflasyon kavrami ne anlama gelir?

📋 Ekonomi Özeti

  • Türkiye G-20 üyesidir; hizmet sektörü en büyük pay
  • Başlıca ihracat: otomotiv, tekstil; ithalat: enerji, hammadde
  • TCMB: para politikası; BDDK: bankacılık denetimi
  • KDV: %1, %8, %18 oranlarında tüketim vergisi
  • TÜİK: resmi istatistik kurumu; enflasyon, işsizlik verileri

✏️ Türkiye'nin Ekonomisi — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye hangi ekonomik forumun üyesidir?

💡 Türkiye, dünyanın en büyük 20 ekonomisini bir araya getiren G-20'nin üyesidir.
2

Para politikasını belirleyen kurum hangisidir?

💡 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) faiz kararları ve para politikasından sorumludur.
3

TÜİK'in temel görevi nedir?

💡 Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), nüfus, enflasyon, işsizlik gibi resmi istatistikleri toplar ve yayımlar.
4

Türkiye'nin en büyük ekonomik sektörü hangisidir?

💡 Hizmet sektörü GSYİH'daki yaklaşık %55-60'lık payıyla Türkiye ekonomisinin en büyük sektörüdür.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Türkiye G-20 üyesidir.
D
Y
2.BDDK para politikasını belirler.
D
Y
3.Tarım Türkiye'nin en büyük ekonomik sektörüdür.
D
Y
4.TÜİK resmi istatistik kurumudur.
D
Y
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıGüncel Bilgiler · EKPSS 2028
🧒 Türkiye'nin Ekonomisi — Kolay Anlatım

💰 Türkiye Ekonomisine Genel Bakış

SektörEkonomideki PayıÖrnek
HizmetlerEn büyük pay (~%55)Turizm, finans, perakende
Sanayiİkinci sıra (~%27)Tekstil, otomotiv, inşaat
TarımKüçülen pay (~%6-7)Fındık, çay, buğday

🏭 Önemli Sektörler

🧵 Tekstil: En büyük ihracat kalemlerinden biri; Bursa ve İstanbul merkezli

🚗 Otomotiv: Bursa (TOFAŞ, Oyak-Renault) ve Sakarya (Toyota) merkezli

✈️ Turizm: Önemli döviz kaynağı; Antalya ve İstanbul öncü

🏗️ İnşaat: Hem yurt içinde hem yurt dışı projelerde güçlü

🎮 Doğru mu, Yanlış mı?

1. Türkiye ekonomisinde en büyük pay tarım sektörüne aittir. → Yanlış (hizmetler)

2. Otomotiv üretiminde Bursa önemli bir merkezdir. → Doğru

3. Türkiye G20 üyesidir. → Doğru

🎯 EKPSS İpucu: Türkiye ekonomisinde hizmetler sektörü en büyük paya sahiptir; tarım payı giderek küçülmektedir. Tekstil ve otomotiv en önemli ihracat sektörleridir.
🎮 Ekonomi Sektörleri Hafıza Kartları 0 / 6

Kartlara tıkla, eşleşen çiftleri bul!

🃏
🏖️ Önemli döviz kaynağı
Turizm
🃏
🌾 Küçülen pay (~%6-7)
Tarım sektörü
🃏
🧵 En büyük ihracat kalemi
Tekstil
🃏
🏭 İkinci sıra (~%27)
Sanayi sektörü
🃏
🛍️ En büyük pay (~%55)
Hizmetler sektörü
🃏
🛍️ En büyük pay (~%55)
Hizmetler sektörü
🃏
🏭 İkinci sıra (~%27)
Sanayi sektörü
🃏
🧵 En büyük ihracat kalemi
Tekstil
🃏
🚗 Bursa, Sakarya
Otomotiv merkezi
🃏
🌾 Küçülen pay (~%6-7)
Tarım sektörü
🃏
🏖️ Önemli döviz kaynağı
Turizm
🃏
🚗 Bursa, Sakarya
Otomotiv merkezi
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Uluslararası Kuruluşlar ve Türkiye

Güncel Bilgiler · EKPSS 2028

1. Birleşmiş Milletler (BM)

KonuBilgi
Kuruluş1945; San Francisco; 51 kurucu üye; Türkiye kurucu üye
MerkezNew York, ABD
Genel SekreterAntónio Guterres (Portekizli; 2017'den itibaren)
Temel organlarGüvenlik Konseyi (5 daimi üye + 10 geçici), Genel Kurul, Sekretarya, Uluslararası Adalet Divanı, ECOSOC
Daimi üyeler (P5)ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa (veto hakkına sahip)

2. NATO (Kuzey Atlantik İttifakı)

KonuBilgi
Kuruluş1949; Washington Antlaşması
MerkezBrüksel, Belçika
Temel ilkeMd. 5: Bir üyeye saldırı hepsine saldırı sayılır (kolektif savunma)
Türkiye üyeliği1952; İkinci Büyük Üs (İncirlik dahil)

3. Avrupa Birliği (AB)

KonuBilgi
Kuruluş temeli1957 Roma Antlaşması (AET); 1992 Maastricht → AB
Üye sayısı27 üye (İngiltere 2020'de ayrıldı — Brexit)
MerkezBrüksel (Belçika) — Avrupa Parlamentosu Strazburg'da
Türkiye ile ilişki1963 Ankara Anlaşması; 1999 resmi adaylık; müzakereler devam ediyor
Gümrük Birliği1995'te Türkiye ile imzalandı; sanayi mallarında gümrük yok

4. Diğer Önemli Kuruluşlar

KuruluşTürkiyeNiteliği
OECDKurucu (1961)Ekonomik işbirliği ve kalkınma; Paris
İİTKurucu (1969)İslam İşbirliği Teşkilatı; Cidde
Türk Devletleri TeşkilatıKurucu (2009/2021)Türk dünyası entegrasyon; Türk dilli devletler
Karadeniz Ekonomik İşbirliğiKurucu (1992)Karadeniz ülkeleri ekonomik işbirliği; İstanbul merkezli
D-8Kurucu (1997)Gelişmekte olan 8 İslam ülkesi ekonomik bloğu
🌐 Türkiye'nin Üye Olduğu Başlıca Uluslararası Kuruluşlar
KuruluşÜyelik YılıÖnem
BM1945 (kurucu)Güvenlik Konseyi geçici üyelikleri
NATO1952Türkiye 2. büyük orduya sahip
OECD1961 (kurucu)Ekonomik işbirliği
D-81997 (kurucu)8 İslam ülkesi ekonomik birliği
G201999Büyük ekonomiler forumu
⚠️ Dikkat: Türkiye AB üyesi değildir; aday ülke statüsündedir (1999'dan bu yana). EKPSS'de "Türkiye hangi kuruluşun üyesidir/değildir?" soruları sıkça gelir. IMF ve Dünya Bankası üyeliği de sorulabilir.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Uluslararasi kurulуslarin amaclari bilinmelidir.
NATO nun temel amaci nedir?
Senaryo 2
Turkiye nin uluslararasi orgutlere katilim tarihleri bilinmelidir.
Turkiye NATO ya hangi yilda katilmistir?

📋 Uluslararası Kuruluşlar Özeti

  • BM: 1945, kurucu üye; Güvenlik Konseyi'nde 5 daimi + 10 geçici üye
  • NATO: 1949; Türkiye 1952; Md.5 kolektif savunma
  • AB: 27 üye; Türkiye 1999'dan itibaren aday; Gümrük Birliği 1995
  • OECD: 1961 kurucu; İİT: 1969 kurucu
  • Türk Devletleri Teşkilatı: Türk dünyası entegrasyon

✏️ Uluslararası Kuruluşlar ve Türkiye — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

BM Güvenlik Konseyi'nde kaç daimi üye vardır ve bunların ortak özelliği nedir?

💡 BM Güvenlik Konseyi'nde ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa olmak üzere 5 daimi üye bulunur; her biri veto hakkına sahiptir.
2

NATO Antlaşması'nın 5. maddesi neyi düzenler?

💡 NATO Antlaşması Md.5: Bir üyeye yapılan saldırı tüm üyelere yapılmış sayılır ve kolektif savunma devreye girer.
3

Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği hangi yılda yürürlüğe girmiştir?

💡 1995 yılında imzalanan Gümrük Birliği anlaşmasıyla Türkiye ile AB arasında sanayi mallarında gümrük tarifeleri kaldırıldı.
4

Türkiye BM'nin kurucu üyesi midir?

💡 Türkiye 1945'te BM'nin kurucu 51 üyesinden biri olarak yer almıştır.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.BM Güvenlik Konseyi'nde 5 daimi ve 10 geçici üye vardır.
D
Y
2.NATO Md.5 kolektif savunma yükümlülüğünü düzenler.
D
Y
3.Türkiye-AB Gümrük Birliği 1999 yılında imzalandı.
D
Y
4.Türkiye BM'nin kurucu üyelerinden biridir.
D
Y
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıGüncel Bilgiler · EKPSS 2028
🧒 Uluslararası Kuruluşlar ve Türkiye — Kolay Anlatım

🌐 Neden Uluslararası Kuruluşlar Var?

Hiçbir ülke tek başına barışı, sağlığı veya ekonomik kalkınmayı garanti edemez. Bu nedenle ülkeler ortak sorunları çözmek için uluslararası kuruluşlar oluşturmuştur.

💡 Kuruluşlar = süper problemler için süper ekipler. NATO güvenlik sorunlarını, WHO sağlık sorunlarını çözer.

🏛️ Temel Uluslararası Kuruluşlar

KuruluşAlanıTürkiye
BMBarış, insan hakları, kalkınmaKurucu üye (1945)
NATOAskeri savunma ittifakıÜye (1952)
IMFUluslararası para ve finansÜye
Dünya BankasıKalkınma finansmanıÜye
WHOKüresel sağlıkÜye
AGİTAvrupa güvenliği ve iş birliğiÜye

🎮 Hangi Kuruluş?

1. Küresel sağlık sorunlarıyla ilgilenir → WHO

2. Üye ülkelerin kolektif savunması → NATO

3. Ülkelere kalkınma kredisi sağlar → Dünya Bankası

4. Para politikası ve döviz dengesizlikleri → IMF

🎯 EKPSS İpucu: NATO = askeri savunma. IMF = para/finans. WHO = sağlık. BM = genel barış ve insan hakları. Her kuruluşun temel amacını ve Türkiye'nin üyelik yılını bil.
🎮 Uluslararası Kuruluşlar Eşleştirme 0 / 7

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

Küresel barış ve güvenlik
Küresel sağlık
Uluslararası para sistemi
Askeri savunma ittifakı
Türkiye kurucu üyesi (1945)
Türkiye üyelik yılı (askeri)
Kalkınma finansmanı
1952 — NATO
NATO
IMF
BM
Dünya Bankası
BM
WHO
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Türkiye'de Eğitim Sistemi

Güncel Bilgiler · EKPSS 2028

1. Türk Millî Eğitiminin Temel İlkeleri

1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, Türk eğitim sisteminin felsefi temelini ve genel amaçlarını belirler. Bu kanuna göre Türk millî eğitiminin iki temel amacı vardır: bireysel gelişim ve millî kalkınmaya katkı.

İlkeAçıklaması
Genellik ve eşitlikEğitim hizmetleri dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce ayrımı gözetmeksizin herkese sunulur
Ferdin ve toplumun ihtiyaçlarıHem bireyin yeteneklerini hem toplumun gereksinimlerini karşılar
YöneltmeÖğrenciler ilgi ve yeteneklerine göre yönlendirilir
Eğitim hakkıKimse eğitim-öğretim haklarından yoksun bırakılamaz
LaiklikTürk eğitimi laik esaslara dayanır
BilimsellikEğitimde bilim ve teknoloji esas alınır

2. Eğitim Kademeleri

KademeSüreYaşZorunlu mu?
Okul öncesi1-3 yıl3-5 yaş5 yaş zorunlu (2013+)
İlkokul4 yıl6-9 yaşEvet (zorunlu)
Ortaokul4 yıl10-13 yaşEvet (zorunlu)
Ortaöğretim (Lise)4 yıl14-17 yaşEvet (zorunlu — 12 yıl zorunlu eğitim)
Yükseköğretim2-4+ yıl18+Hayır (sınav şartı)
💡 12 Yıl Zorunlu Eğitim
2012 reformuyla zorunlu eğitim 8 yıldan 12 yıla çıkarıldı.
4+4+4 sistemi: 4 yıl ilkokul + 4 yıl ortaokul + 4 yıl lise = 12 yıl

3. Yükseköğretim Sistemi

KurumGörevi
YÖK (Yükseköğretim Kurulu)Üniversiteleri planlar, koordine eder, denetler
ÖSYMMerkezi sınavları (YKS, KPSS, ALES vb.) uygular
Devlet üniversiteleriDevlet tarafından kurulmuş, maliyeti devlet karşılıyor
Vakıf üniversiteleriÖzel vakıflar tarafından kurulmuş, ücretli
Açık öğretimUzaktan eğitim; AÖF, AÖL vb.

4. EKPSS ve Kamu Personel Sınavları

SınavKim İçin?Kapsamı
KPSSMerkezi kamu personeli alımıGenel yetenek, genel kültür, alan bilgisi
EKPSSEngelli bireyler için kamu personeli alımıGenel kültür ağırlıklı
ALESYüksek lisans ve doktora başvurusuSayısal ve sözel yetenek
⚠️ EKPSS'de Sık Sorulan: Türkiye'nin enerji politikası: yerli kaynak olarak güneş, rüzgâr, hidroelektrik; dışa bağımlılık doğalgaz ve petrolde. BOTAŞ, EÜAŞ, TEDAŞ gibi kamu enerji kurumları da soru konusu olabiliyor.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Turkiye nin enerji yapisi ve yerli kaynaklar bilinmelidir.
Turkiye de en buyuk yerli enerji kaynagi hangisidir?
Senaryo 2
Turkiye nin enerji kurumlari bilinmelidir.
BOTAS hangi alanda faaliyet gosteren kamu kurulusudur?

📋 Eğitim Sistemi Özeti

  • 12 yıl zorunlu eğitim: 4+4+4 sistemi (ilkokul+ortaokul+lise)
  • Yükseköğretim zorunlu değil; YKS sınavıyla
  • YÖK: üniversiteleri denetler; ÖSYM: merkezi sınavları uygular
  • EKPSS: engelli bireyler için kamu personel sınavı
  • Millî Eğitim ilkeleri: genellik, eşitlik, laiklik, bilimsellik

✏️ Türkiye'de Eğitim Sistemi — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye'de zorunlu eğitim kaç yıldır?

💡 2012 yılında yapılan reformla zorunlu eğitim 8 yıldan 12 yıla (4+4+4) çıkarıldı.
2

Yükseköğretim kurumlarını denetleyen ve koordine eden kurul hangisidir?

💡 Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tüm üniversitelerin planlamasından, koordinasyonundan ve denetiminden sorumludur.
3

EKPSS sınavı hangi amaçla düzenlenmektedir?

💡 EKPSS (Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı), engelli bireylerin kamu sektöründe istihdamını sağlamak amacıyla ÖSYM tarafından düzenlenir.
4

Türk millî eğitiminin temel kanunu hangisidir?

💡 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, Türk eğitim sisteminin amaç, ilke ve temel özelliklerini belirler.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Türkiye'de zorunlu eğitim 12 yıldır.
D
Y
2.YÖK üniversiteleri denetler; ÖSYM sınavları uygular.
D
Y
3.EKPSS engelli bireyler için düzenlenen kamu personel sınavıdır.
D
Y
4.Yükseköğretim de zorunlu eğitim kapsamındadır.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Türkiye'de zorunlu eğitim süresi: yıl
Üniversiteleri denetleyen kurul:
Engelliler için kamu personel sınavı:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıGüncel Bilgiler · EKPSS 2028
🧒 Türkiye'de Eğitim Sistemi — Kolay Anlatım

📚 Eğitim Kademeleri

KademeSüreZorunlu mu?
Okul öncesi (anaokulu)3-6 yaşZorunlu değil (teşvik ediliyor)
İlkokul4 yıl (1-4. sınıf)Zorunlu
Ortaokul4 yıl (5-8. sınıf)Zorunlu
Lise4 yıl (9-12. sınıf)Zorunlu
Yükseköğretim2 veya 4 yıl+Zorunlu değil

Türkiye'de zorunlu eğitim süresi 12 yıldır (4+4+4 sistemi).

🏫 Eğitim Yönetimi

✅ Millî Eğitim Bakanlığı (MEB): İlk ve ortaöğretimi yönetir

✅ Yükseköğretim Kurulu (YÖK): Üniversiteleri denetler

✅ ÖSYM: Sınavları düzenler (YKS, KPSS, EKPSS)

🎮 Doğru mu, Yanlış mı?

1. Türkiye'de zorunlu eğitim 8 yıldır. → Yanlış (12 yıl)

2. Üniversiteleri YÖK denetler. → Doğru

3. ÖSYM MEB'e bağlıdır. → Yanlış (bağımsız kurum)

🎯 EKPSS İpucu: Türkiye'de zorunlu eğitim 12 yıldır (4+4+4). MEB ilk ve ortaöğretimi, YÖK yükseköğretimi yönetir. EKPSS'yi ÖSYM düzenler. Bu üç bilgi doğrudan sınavla ilgilidir.
🎮 Eğitim Sistemi Boşluk Doldurma 0 / 5

Seçenekleri boşluklara yerleştir, sonra kontrol et.

YÖKSağlık BakanlığıÖSYMYÖK (aynı)MEBKPSS1181212
1. Türkiye'de zorunlu eğitim ___ yıldır.
2. 4+4+4 sisteminde toplam kaç yıl okul zorunlu? ___ yıl.
3. Üniversiteleri denetleyen kurum ___ dur.
4. EKPSS'yi düzenleyen kurum ___ dur.
5. İlk ve ortaöğretimi yöneten bakanlık ___ dır.

6. EKPSS'ye Özel Soru Kalıpları

📐 Dört İşlemde Tuzaklar
KuralDoğruYanlış (tuzak)
Parantez önce3 × (4+2) = 183 × 4+2 = 14
Üs parantezden önce2² × 3 = 122^(2×3) = 64 değil
Sıfıra bölmeTanımsız"0" yazmak yanlış
Negatif sayı çarpımı(-3)×(-4)=+12İşaret hatası yapılır
⚠️ EKPSS Soru Kalıbı: "Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?" → Parantez-üs-çarpma/bölme-toplama/çıkarma sırası mutlaka bilinmeli. Tahmin/yuvarlama sorularında "en yakın" kavramı önemli.

Dört İşlem ve İşlem Önceliği

Matematik · EKPSS 2028

1. İşlem Önceliği — Altın Kural

Matematiksel ifadelerde işlemler keyfi sırayla yapılamaz; belirli bir öncelik kuralı vardır. Bu kurala uymadan yapılan hesaplar yanlış sonuç verir.

💡 İşlem Önceliği Sırası
1. Parantez (içten dışa)
2. Üs (kök ve kuvvet)
3. Çarpma ve Bölme (soldan sağa, eşit öncelikli)
4. Toplama ve Çıkarma (soldan sağa, eşit öncelikli)
Adım Adım Örnek: 3 + 4 × 2 − (6 ÷ 3)

Adım 1 — Parantez: 6 ÷ 3 = 2 → 3 + 4 × 2 − 2
Adım 2 — Çarpma: 4 × 2 = 8 → 3 + 8 − 2
Adım 3 — Toplama/Çıkarma soldan sağa: 3 + 8 = 11; 11 − 2 = 9

2. Toplama Özellikleri

ÖzellikFormülÖrnek
Değişmea + b = b + a3 + 5 = 5 + 3 = 8
Birleşme(a+b)+c = a+(b+c)(2+3)+4 = 2+(3+4) = 9
Birim elemana + 0 = a7 + 0 = 7
Ters elemana + (−a) = 05 + (−5) = 0

3. Çarpma Özellikleri

ÖzellikFormülÖrnekTuzak
Değişmea × b = b × a3×5 = 5×3 = 15Çıkarma ve bölmede değişme olmaz!
Birleşme(a×b)×c = a×(b×c)(2×3)×4 = 2×(3×4) = 24—
Dağılmaa×(b+c) = a×b+a×c3×(4+2) = 12+6 = 18En sık kullanılan: parantez açma
Sıfırla çarpmaa × 0 = 0999 × 0 = 0—
Birle çarpmaa × 1 = a47 × 1 = 47—
İşaret kuralı(+)×(+)=+ | (−)×(−)=+ | (+)×(−)=−(−3)×(−4)=12Negatif × negatif = pozitif!

4. Bölme — Önemli Kurallar

KuralFormül/AçıklamaÖrnek
Sıfıra bölmeTanımsız! Hiçbir sayı sıfıra bölünemez5 ÷ 0 = TANIMSIZ
Sıfırı bölme0 ÷ a = 0 (a≠0)0 ÷ 7 = 0
Kesirde bölmea ÷ (b/c) = a × (c/b)6 ÷ (2/3) = 6 × (3/2) = 9
⚠️ En Sık Yapılan Hata: İşlem Önceliği
"8 − 2 + 3" → soldan sağa: (8−2)+3 = 6+3 = 9 ✓
Yanlış yol: 8 − (2+3) = 8 − 5 = 3 ✗
Toplama ve çıkarma eşit öncelikli; soldan sağa işlem yapılır!

5. Tahmin ve Yuvarlama

DurumKuralÖrnek
Onlar basamağına yuvarlamaBirler ≥ 5 ise yukarı, < 5 ise aşağı47 → 50; 43 → 40
Yüzler basamağına yuvarlamaOnlar ≥ 50 ise yukarı, < 50 ise aşağı1480 → 1500; 1430 → 1400
EKPSS tahmini sorular"Yaklaşık kaçtır?" → Sayıları yuvarlayıp işlem yap398×51 ≈ 400×50 = 20.000

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
İşlem önceliği kuralına dikkat edilmelidir.
3 + 4 x 2 - 1 işleminin sonucu nedir?
Senaryo 2
Negatif sayı çarpımı ve toplama birlikte ele alınmalıdır.
(-3) x (-4) + (-2) işleminin sonucu nedir?

📋 Dört İşlem Özeti

  • İşlem sırası: Parantez → Üs → ×÷ → +−
  • +/− ve ×/÷ eşit öncelikli; soldan sağa işlenir
  • Negatif × negatif = pozitif; negatif × pozitif = negatif
  • Sıfıra bölmek tanımsız; sıfırı bölmek = 0
  • Dağılma özelliği: a(b+c) = ab + ac

✏️ Dört İşlem ve İşlem Önceliği — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

3 + 4 × 2 − 1 işleminin sonucu nedir?

💡 Önce çarpma: 4×2=8. Sonra soldan sağa: 3+8=11; 11−1=10.
2

(12 − 4) ÷ 2 + 3 × 2 işlemi kaçtır?

💡 Parantez: 12−4=8. Bölme: 8÷2=4. Çarpma: 3×2=6. Toplama: 4+6=10.
3

(−3) × (−4) + (−2) işleminin sonucu nedir?

💡 (−3)×(−4)=+12. Sonra 12+(−2)=12−2=10.
4

Aşağıdakilerden hangisi her zaman doğrudur?

💡 Dağılma özelliği: a×(b+c) = ab + ac. Bölme ve çıkarmada değişme/birleşme olmaz.
5

398 × 52 işleminin tahmini değeri nedir?

💡 398 ≈ 400, 52 ≈ 50. 400 × 50 = 20.000.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Toplama işleminde değişme özelliği geçerlidir.
D
Y
2.8 − 2 + 3 = 3 (sağdan sola işlem yapılarak)
D
Y
3.Negatif sayı ile negatif sayının çarpımı pozitiftir.
D
Y
4.Bir sayıyı sıfıra bölmek sıfır sonuç verir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
İşlem önceliğinde ilk önce yapılır.
(−5) × (−3) =
a × (b + c) = (dağılma özelliği)
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıMatematik · EKPSS 2028
🧒 Dört İşlem ve İşlem Önceliği — Kolay Anlatım

⚙️ İşlem Önceliği Kuralı

Birden fazla işlem içeren bir ifadede hangisinin önce yapılacağı bellidir. Bu sırayı hiçbir zaman değiştirmeyin:

1️⃣ Parantez içi

2️⃣ Üs alma

3️⃣ Çarpma ve Bölme (soldan sağa)

4️⃣ Toplama ve Çıkarma (soldan sağa)

💡 Ezber kolaylaştıran: PÜÇTı (Parantez → Üs → Çarpma → Toplama)

🧮 Örneklerle Anlayalım

2 + 3 × 4 = 2 + 12 = 14 (önce çarpma!)

(2 + 3) × 4 = 5 × 4 = 20 (parantez önce!)

10 − 2² + 1 = 10 − 4 + 1 = 7 (üs önce!)

🎮 Doğru Sonucu Bul!

1. 5 + 2 × 3 = ? → 11 (önce 2×3=6, sonra 5+6)

2. (5 + 2) × 3 = ? → 21 (önce parantez)

3. 20 ÷ 4 + 1 = ? → 6 (önce bölme)

4. 3² − 2 × 4 = ? → 1 (önce üs: 9, sonra 2×4=8, son 9−8)

🎯 EKPSS İpucu: İşlem önceliğini unutmak en sık yapılan hatadır. Parantez → Üs → Çarpma/Bölme → Toplama/Çıkarma. "PÜÇTı" kısaltmasıyla ezberle.
🎮 İşlem Önceliği Boşluk Doldurma 0 / 5

Seçenekleri boşluklara yerleştir, sonra kontrol et.

14bölmebaştanen önceüs almaçarpmaparantez16son olarak
1. İşlemde önce ___ içi yapılır.
2. 2 + 3 × 4 işleminin sonucu ___ dir.
3. PÜÇTı kısaltmasında "Ü" ___ anlamına gelir.
4. (5 + 3) × 2 = ___
5. Toplama ve çıkarma ___ soldan sağa yapılır.

6. Kesir Problemlerinde Strateji

🔑 Kesir İşlemleri Hızlı Kural Kartı
İşlemKuralÖrnek
Toplama/ÇıkarmaOrtak paydaya çevir1/3 + 1/4 = 4/12 + 3/12 = 7/12
ÇarpmaPay×pay / Payda×payda2/3 × 3/5 = 6/15 = 2/5
BölmeBölenin tersini al, çarp2/3 ÷ 4/5 = 2/3 × 5/4 = 10/12 = 5/6
KarşılaştırmaOrtak paydaya çevir ya da çapraz çarp3/4 vs 4/5 → 15 vs 16 → 4/5 büyük
⚠️ Dikkat: EKPSS'de "bileşik kesir" (tam sayılı) işlemleri sıkça çıkar. Önce tam sayıyı kesre çevir: 2½ = 5/2. Sadeleştirmeyi çarpmadan önce yap — hesap hatası riski azalır.

Kesirler

Matematik · EKPSS 2028

1. Kesir Nedir? Kavramsal Temel

Kesir, bir bütünün eşit parçalara bölünmesinde kaçını aldığımızı gösteren sayıdır. a/b kesrinde a = pay (kaç parça aldığımız), b = payda (kaç eşit parçaya bölündüğü). Payda hiçbir zaman 0 olamaz.

Kesir TürüTanımıÖrnek
Basit kesirpay < payda1/2, 3/4, 5/8
Bileşik (tam) kesirpay ≥ payda5/3, 7/2, 9/4
Karma (karışık) sayıTam sayı + basit kesir1½ = 3/2; 2¾ = 11/4
Denk kesirlerDeğeri eşit, görünüşü farklı1/2 = 2/4 = 3/6 = 50/100

2. Kesir İşlemleri — Adım Adım

İşlemKuralÖrnekTuzak
Toplama/ÇıkarmaPaydaları eşitle → payları topla/çıkar1/3 + 1/4 = 4/12 + 3/12 = 7/12Payda farklıyken payları direkt toplamak YANLIŞ: 1/3+1/4 ≠ 2/7
ÇarpmaPay×Pay, Payda×Payda2/3 × 3/4 = 6/12 = 1/2Paydaları eşitlemeye gerek yok.
BölmeBölenin tersini al, çarp2/3 ÷ 4/5 = 2/3 × 5/4 = 10/12 = 5/6İkinci kesri ters çevirip çarp.
Ortak Payda Bulma (EKOK Yöntemi)

1/4 + 1/6 → EKOK(4,6) = 12
1/4 = 3/12  |  1/6 = 2/12
3/12 + 2/12 = 5/12

3. Kesirleri Karşılaştırma

YöntemAçıklamaÖrnek
Paydalar eşitsePayı büyük olan büyük3/7 > 2/7
Paylar eşitsePaydası küçük olan büyük1/3 > 1/5
Çapraz çarpıma/b ve c/d → a×d ile b×c karşılaştır3/4 ve 5/7: 3×7=21, 4×5=20 → 21>20 → 3/4 > 5/7

4. Kesirlerde Pratik Yaklaşımlar

💡 Sık Kullanılan Kesir ↔ Ondalık Dönüşümleri
1/2 = 0,5  |  1/4 = 0,25  |  3/4 = 0,75  |  1/3 ≈ 0,333  |  2/3 ≈ 0,667
1/5 = 0,2  |  2/5 = 0,4  |  3/5 = 0,6  |  4/5 = 0,8
1/8 = 0,125  |  3/8 = 0,375  |  5/8 = 0,625  |  7/8 = 0,875
⚠️ En Çok Yanıltıcı: Karma Sayı Çarpması
2½ × 3 = ? Yanlış: 2×3 + ½×3... doğru yol şu değil!
Doğru: Önce bileşik kesre çevir: 2½ = 5/2
5/2 × 3 = 15/2 = 7½

5. Kesirlerle Sözel Problemler

Problem TipiAnahtarÖrnek
"...´ünün ...´i"ÇarpmaParanın 3/5'inin 2/3'ü → (3/5)×(2/3) = 6/15 = 2/5
"...´e kaç kat"Bölme3/4, 1/2'nin kaç katı? → (3/4)÷(1/2) = 3/2 = 1,5 kat
PaylaştırmaBütünden parçaları çıkar1 − 1/3 − 1/4 = 12/12 − 4/12 − 3/12 = 5/12 kalır

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Paydaları eşitleyerek toplama yapılmalıdır.
3/4 + 1/6 işleminin sonucu nedir?
Senaryo 2
Bölmede bölenin tersi alınıp çarpılır.
2/3 bolü 4/9 işleminin sonucu nedir?

📋 Kesirler Özeti

  • Toplama/çıkarma: önce ortak payda (EKOK ile); sonra paylar
  • Çarpma: pay×pay, payda×payda (payda eşitleme yok)
  • Bölme: ikinci kesri ters çevirip çarp
  • Karma sayı işlemde: önce bileşik kesre çevir
  • 1/2+1/2 ≠ 2/4 → 1/2+1/2 = 1 (payda eşitlenince 2/4+2/4=4/4=1)

✏️ Kesirler — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

1/3 + 1/4 işleminin sonucu nedir?

💡 Ortak payda 12. 1/3=4/12, 1/4=3/12. 4/12+3/12=7/12.
2

3/4 ÷ 1/2 işleminin sonucu nedir?

💡 Bölme = ikinci kesri ters çevirip çarp: 3/4 × 2/1 = 6/4 = 3/2.
3

Bir sınıfın 3/5'i kız. Bu kızların 2/3'ü sarışın. Sınıfın kaçta kaçı sarışın kız?

💡 3/5 × 2/3 = 6/15 = 2/5.
4

2½ + 1¾ = ?

💡 2½=5/2=10/4; 1¾=7/4. 10/4+7/4=17/4=4¼
5

Aşağıdaki kesir çiftlerinden hangisinde birinci kesir daha büyüktür?

💡 Çapraz çarpım: 3×7=21, 4×5=20. 21>20 → 3/4 > 5/7 ✓
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Farklı paydali kesirleri toplarken önce ortak payda bulunmalıdır.
D
Y
2.1/3 + 1/4 = 2/7
D
Y
3.Kesir bölmede bölen kesrin tersini alıp çarpma işlemi yapılır.
D
Y
4.Karma sayıları çarparken önce bileşik kesre dönüştürmek gerekir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
2/3 × 3/5 =
1/2 ÷ 1/4 =
1 − 1/3 − 1/4 =
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıMatematik · EKPSS 2028
🧒 Kesirler — Kolay Anlatım

🍕 Kesir Nedir?

Bir bütünün eşit parçalara bölünmesiyle elde edilen parçaları ifade eder. 3/8 = 8 eşit parçanın 3'üdür. Üstteki sayıya pay, alttakine payda denir.

💡 Pizzayı 8 eşit dilime böldün ve 3 dilim aldın → 3/8. Pay = aldığın, payda = toplam dilim sayısı.

➕ Kesir İşlemleri

İşlemKuralÖrnek
Toplama/ÇıkarmaPayda eşitle, sonra payları işle1/3 + 1/6 = 2/6 + 1/6 = 3/6 = 1/2
ÇarpmaPay × pay, payda × payda2/3 × 3/4 = 6/12 = 1/2
Bölmeİkinci kesri ters çevir, çarp2/3 ÷ 4/5 = 2/3 × 5/4 = 10/12 = 5/6

🎮 Hesapla!

1. 1/2 + 1/4 = ? → 3/4 (2/4 + 1/4)

2. 3/4 × 2/3 = ? → 1/2 (6/12 sadeleşti)

3. 1/2 ÷ 1/4 = ? → 2 (1/2 × 4/1 = 4/2)

4. 2/5 + 1/3 = ? → 11/15 (6/15 + 5/15)

🎯 EKPSS İpucu: Kesir toplamada payda eşitlenmeden işlem yapılmaz. Bölme işleminde ikinci kesri ters çevirip çarpıyorsun. Bu iki kural çoğu kesir sorusunu çözer.
🎮 Kesir Kuralları Eşleştirme 0 / 6

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

3/8 → payda
2/3 × 3/4
Tam sayıya çevirme
1/2 ÷ 1/4
1/2 + 1/3
3/8 → pay
Ters çevir çarp → 2
3
Payda eşitle → 5/6
Pay ÷ payda
Pay × pay → 6/12 = 1/2
8

5. EKPSS Yüzde-Oran Soru Tipleri

📊 Yüzde Problemleri Formül Kartı
Problem TipiFormülÖrnek
A, B'nin yüzde kaçıdır?(A ÷ B) × 10030, 120'nin %25'i
%a artışYeni = Eski × (1 + a/100)%20 artış → ×1,2
%a azalışYeni = Eski × (1 – a/100)%25 azalış → ×0,75
Art arda iki değişimÇarpanları sırayla uygula%20 artış sonra %20 azalış → ×1,2×0,8 = ×0,96 (%4 net azalış)
⚠️ Klasik Tuzak: "%20 artıp %20 azalmak" sıfıra dönmez — net %4 kayıp olur. EKPSS bu tuzağı sever. Doğrudan orantıda x₁/y₁ = x₂/y₂, ters orantıda x₁×y₁ = x₂×y₂ kuralını karıştırma.

Yüzde, Oran ve Orantı

Matematik · EKPSS 2028

1. Yüzde — Günlük Hayat Matematiği

Yüzde, bir miktarın 100 üzerinden ifadesidir. "%" işareti "her yüzde kaç" anlamına gelir. Günlük hayatta indirim, faiz, KDV, artış oranı gibi pek çok konuda karşımıza çıkar.

İşlemFormülÖrnek
Yüzde hesaplaMiktar × (Yüzde / 100)200 TL'nin %15'i = 200 × 15/100 = 30 TL
Artış sonrasıEski × (1 + Oran/100)500 TL %20 arttı → 500 × 1,20 = 600 TL
Azalış sonrasıEski × (1 − Oran/100)500 TL %20 azaldı → 500 × 0,80 = 400 TL
Yüzde kaçtır?(Parça / Bütün) × 10015 sayısı 60'ın yüzde kaçı? (15/60)×100 = %25
⚠️ Ardışık İndirim Tuzağı
"%30 + %20 indirim" ≠ "%50 indirim"!
100 TL üzerinde %30 → 70 TL kalır → %20 indirim → 70 × 0,80 = 56 TL
Toplam indirim: 44 TL → %44 indirim (50 değil!)
Her indirim bir önceki fiyat üzerinden uygulanır.

2. Oran

Aynı cinsten iki büyüklüğün karşılaştırılmasıdır: a:b = a/b. Oran sadece eşit birimlerde yapılır (örneğin TL/TL, kg/kg).

KavramAçıklamaÖrnek
Basit orana:b ya da a/bSınıfta 15 kız, 20 erkek → Kız:Erkek = 15:20 = 3:4
Oranın sadeleştirilmesiEBOB'a böl15:20 → EBOB=5 → 3:4
Bileşik oranBirden fazla orana:b:c = 2:3:5

3. Orantı

TürTanımıFormülÖrnek
Doğru orantıBiri artınca diğeri de artar (aynı hızda)a/b = sabit  →  a₁/a₂ = b₁/b₂3 işçi 6 günde → 6 işçi 3 günde (ters orantı!)
Ters orantıBiri artınca diğeri azalıra × b = sabit  →  a₁×b₁ = a₂×b₂Hız×Zaman = Yol (sabit yol için)
Doğru mu, Ters mi? — Karar Testi

"Fazla işçi → daha çok iş" → İşçi ↑ iş ↑ → DOĞRU orantı
"Fazla işçi → daha kısa süre" → İşçi ↑ süre ↓ → TERS orantı
"Fazla hız → daha kısa süre" → Hız ↑ süre ↓ → TERS orantı

4. Karışım ve Alaşım Problemleri

FormülKullanım
Ağırlıklı ortalama = (m₁×d₁ + m₂×d₂) / (m₁+m₂)İki karışımı birleştirme
Yüzde katkı = (Miktar × Konsantrasyon) / Toplam Miktar × 100Çözelti problemleri

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Indirim miktarı = fiyat kere oran formulu kullanilir.
200 TL lik bir urune yuzde 25 indirim uygulanıyor. İndirimli fiyat nedir?
Senaryo 2
Yuzde hesabında toplam kere oran formulu kullanilir.
Bir sınıfta 30 ogrencinin yuzde 40i kız ise kac kız ogrenci vardır?

📋 Yüzde ve Orantı Özeti

  • %x'i bulmak için: sayı × x/100
  • Artış: × (1 + oran/100); Azalış: × (1 − oran/100)
  • Ardışık indirimler toplanmaz; her biri önceki fiyata uygulanır
  • Doğru orantı: ikisi aynı yönde; Ters orantı: zıt yönde
  • Doğru: a₁/a₂ = b₁/b₂; Ters: a₁×b₁ = a₂×b₂

✏️ Yüzde, Oran ve Orantı — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

400 TL'nin %25'i kaç TL'dir?

💡 400 × 25/100 = 400 × 0,25 = 100 TL.
2

Bir ürün önce %20 indirimli, sonra tekrar %10 indirimle satılmıştır. Toplam indirim oranı nedir?

💡 100 TL → %20 indirim → 80 TL → %10 indirim → 72 TL. İndirim: 28 TL = %28.
3

3 işçi bir işi 12 günde bitiriyor. Aynı işi 4 işçi kaç günde bitirir?

💡 İşçi ↑ süre ↓ → ters orantı. 3×12 = 4×x → x = 36/4 = 9 gün.
4

Bir sınıfta 12 kız, 18 erkek vardır. Kız:Toplam oranı kaçtır?

💡 Toplam: 30. Kız oranı: 12/30 = 2/5.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.%20 ve %30 ardışık indirim toplamda %50 indirime eşittir.
D
Y
2.Doğru orantıda a/b = sabit olur.
D
Y
3.Ters orantıda a × b = sabit olur.
D
Y
4.İşçi sayısı arttıkça iş bitiş süresi kısalır → ters orantı.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
300 TL'nin %40'ı = TL
Bir sayı %50 artarsa çarpan:
İki büyüklük zıt yönde değişiyorsa orantılıdır.
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıMatematik · EKPSS 2028
🧒 Yüzde, Oran ve Orantı — Kolay Anlatım

% Yüzde Nedir?

Yüzde, bir miktarın 100 üzerinden ifadesidir. %40 = 100'de 40 = 0,40 demektir.

📌 Bir sayının %X'i = sayı × X ÷ 100

→ 200'ün %25'i = 200 × 25 ÷ 100 = 50

📌 %20 indirimli 80 TL ürün → 80 × 0,20 = 16 TL indirim → 64 TL ödenir

🔢 Oran ve Orantı

KavramAçıklamaÖrnek
Oranİki sayının bölümü12 : 4 = 3 (veya 3/1)
Doğru orantıBiri artınca diğeri de artar3 işçi 6 saatte → 6 işçi 3 saatte
Ters orantıBiri artınca diğeri azalırHız artar → süre kısalır

🎮 Hesapla!

1. 150'nin %30'u = ? → 45 (150 × 30 ÷ 100)

2. 60 TL ürün %25 indirimle kaç TL? → 60 × 0,25 = 15 indirim → 45 TL

3. 4 işçi 12 günde bir işi bitirirse 6 işçi kaç günde bitirir? → 4×12 = 6×x → x = 8 gün (ters orantı)

🎯 EKPSS İpucu: Yüzde sorusunda "yüz kişiden kaçı?" diye düşün. Orantı sorularında önce doğru mu ters mi olduğunu belirle. Ters orantıda çapraz çarp: a₁×b₁ = a₂×b₂.
🎮 Yüzde Hesabı Adımları 0 / 5

Kartlara tıklayarak doğru sıraya diz. Önce birini seç, sonra yerine taşı.

?İndirim/artış miktarını bul
?Son fiyatı hesapla
?Toplam tutarı belirle
?Toplam × oran hesapla
?Yüzde oranını yaz (örn. %25 = 25/100)
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Problem Çözme

Matematik · EKPSS 2028

1. Problem Çözme Stratejisi

Her problem türünde sistematik yaklaşım başarı şansını artırır. Soruda ne verildiği ve ne istendiği netleştirilmeden çözüme girilmemeli.

💡 4 Adımlı Problem Çözme
1. Anla: Verilenler ve istenenler ne?
2. Planla: Hangi formül veya yöntem kullanılacak?
3. Uygula: Hesapla; birimlere dikkat et.
4. Kontrol et: Sonuç mantıklı mı? Birim doğru mu?

2. Yaş Problemleri

En sık sorulan problem türlerinden biri. Bilinmeyen yaşı değişken olarak al; "şimdiki" ve "geçmiş/gelecek" durumları denklem kur.

Örnek: Baba ve oğul yaş problemi

Babanın yaşı oğlunun 3 katı. 10 yıl sonra baba oğlunun 2 katı olacak. Şimdiki yaşları?
Oğul = x → Baba = 3x
10 yıl sonra: 3x + 10 = 2(x + 10)
3x + 10 = 2x + 20 → x = 10
Oğul: 10, Baba: 30

Problem TipiStrateji
Şimdiki yaş verilmiş, geçmiş/gelecek soruluyorŞimdiki yaş ± yıl sayısı
İki kişinin yaş farkı her zaman sabittirA − B = sabit (10 yıl önce de, sonra da aynı fark)
Kat ilişkisiBüyük = k × Küçük; denklem kur

3. Hız-Yol-Zaman Problemleri

FormülAçıklama
Yol = Hız × ZamanTemel formül; her üç değer birinden diğerine hesaplanır
Hız = Yol ÷ Zaman—
Zaman = Yol ÷ Hız—
⚠️ Ortalama Hız Tuzağı
Gidiş hızı 60 km/s, dönüş hızı 40 km/s → Ortalama hız = ?
YANLIŞ: (60+40)/2 = 50 km/s ✗
DOĞRU: Harmonik ortalama = 2×60×40/(60+40) = 4800/100 = 48 km/s ✓
Çünkü her hızda farklı süre harcanıyor; eşit süre değil, eşit yol var.
Karşılaşma ve Kavuşma Problemleri

Karşıdan geliyorlar: Hızlar toplanır. Süre = Mesafe ÷ (Hız₁ + Hız₂)
Aynı yönde: Hızlar çıkarılır. Süre = Mesafe ÷ (Hız₁ − Hız₂)
Örnek: A ve B 180 km uzakta, karşılıklı yürüyorlar. A: 60, B: 30 km/s.
Kaçıncı saatte buluşurlar? 180 ÷ (60+30) = 2 saat

4. İş Problemleri

KavramFormülÖrnek
Bir günlük iş oranı1 / (Bitiş süresi)A işi 6 günde bitirir → günlük iş oranı = 1/6
Birlikte çalışma1/a + 1/b = 1/t (t: birlikte bitirme süresi)A: 6 gün, B: 4 gün → birlikte: 1/6+1/4=5/12 → t=12/5=2,4 gün
Bir kısmı birlikte, kalanı tekÖnce birlikte yapılan işi hesapla, kalanı tek kişiye—

5. Para ve Ticaret Problemleri

KavramFormül
KârKâr = Satış Fiyatı − Maliyet
Kâr oranı (%)(Kâr / Maliyet) × 100
İndirimli fiyatFiyat × (1 − İndirim/100)
KDV dahil fiyatFiyat × (1 + KDV/100)

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Denklemi cozmek icin her iki taraftan islem yapilir.
2x + 5 = 13 denkleminde x in degeri nedir?
Senaryo 2
Once parantez acilir, sonra denklem cozulur.
3(x - 2) = 12 denkleminde x nedir?

📋 Problem Çözme Özeti

  • Yaş: değişken ata (x), fark sabittir, denklem kur
  • Hız: Yol = Hız × Zaman; ortalama hız = 2v₁v₂/(v₁+v₂)
  • İş: 1/a + 1/b = 1/t formülü
  • Karşılaşma: hızları topla; Kavuşma: hızları çıkar
  • Kâr oranı = (Kâr/Maliyet) × 100

✏️ Problem Çözme — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Babanın yaşı oğlunun 4 katıdır. 12 yıl sonra baba oğlunun 2 katı olacaktır. Babanın şimdiki yaşı kaçtır?

💡 Oğul=x, Baba=4x. 4x+12=2(x+12) → 4x+12=2x+24 → 2x=12 → x=6. Baba=24.
2

A işi 10 günde, B 15 günde bitirir. Birlikte kaç günde bitirirler?

💡 1/10+1/15=3/30+2/30=5/30=1/6. t=6 gün.
3

Gidiş 80 km/s, dönüş 40 km/s. Ortalama hız nedir?

💡 Harmonik ortalama: 2×80×40/(80+40)=6400/120≈53,3 km/s.
4

Bir malı 200 TL'ye alıp 250 TL'ye satan kişinin kâr oranı nedir?

💡 Kâr=50 TL. Oran=(50/200)×100=%25.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.İki kişinin yaş farkı zaman geçtikçe değişmez.
D
Y
2.Gidiş-dönüş ortalama hızı iki hızın aritmetik ortalamasıdır.
D
Y
3.İş probleminde 1/a + 1/b = 1/t formülü kullanılır.
D
Y
4.Karşılıklı gelen iki kişinin buluşma süresinde hızlar toplanır.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
A işi 8 günde, B 12 günde bitirir. Birlikte bitirme süresi: gün
Hız × Zaman =
Kâr = Satış Fiyatı −
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıMatematik · EKPSS 2028
🧒 Problem Çözme — Kolay Anlatım

🔤 Problem Çözme Adımları

Her problemde aynı stratejiyi uygula:

1️⃣ Oku: Problemi dikkatlice oku, ne sorulduğunu bul

2️⃣ Verilen: Elimde ne var? (sayılar, birimler)

3️⃣ İstenen: Ne bulacağım?

4️⃣ Çöz: Uygun işlemi seç

5️⃣ Kontrol et: Sonuç mantıklı mı?

📦 Problem Türleri

TürAnahtar KelimeYöntem
Yaş problemi"X yıl sonra / önce"Denklem kur, x ile göster
İşçi-iş"Günde kaç iş?"1 günde yapılan = 1/gün sayısı
Havuz"Dolar/boşalır"Dolan oran − boşalan oran
Hız-mesafe"Km/s, saat"Mesafe = Hız × Süre

🎮 Örnek Problem

Ali bugün 30 yaşında, kardeşi 18 yaşındadır. Kaç yıl sonra Ali kardeşinin iki katı kadar olur?

→ Ali: 30+x, Kardeş: 18+x → 30+x = 2(18+x) → 30+x = 36+2x → x = -6

→ 6 yıl önce (x negatif çıktı → geçmişe gidiyoruz)

🎯 EKPSS İpucu: Problem çözerken önce "ne soruluyor?" sorusunu cevapla. Bilinmeyeni x olarak tanımla ve denklem kur. Sonucu her zaman problemin bağlamında kontrol et.
🎮 Problem Türleri Boşluk Doldurma 0 / 5

Seçenekleri boşluklara yerleştir, sonra kontrol et.

doldurulanboşalansayıartarSüreazalırx (veya başka harf)toplam işHız1/gün sayısı
1. Mesafe = Hız × ___ formülüyle bulunur.
2. İşçi problemlerinde 1 günde yapılan iş = ___ dur.
3. Havuz probleminde net dolan miktar = dolan − ___ dır.
4. Yaş probleminde bilinmeyen ___ ile gösterilir.
5. Ters orantıda biri artınca diğeri ___ .
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Temel Geometri

Matematik · EKPSS 2028

1. Temel Kavramlar

KavramTanımıÖzelliği
NoktaUzayda konumu olan, boyutsuz geometrik ögeBüyüklüğü yok; A, B, C... ile gösterilir
DoğruHer iki yöne sonsuz uzanan, genişliksiz çizgiEn az 2 nokta; sonsuz uzunluk
Doğru parçasıİki ucu olan sınırlı doğruUzunluğu ölçülebilir
IşınBir ucu olan, diğer yönde sonsuz uzanan çizgiAçı oluşturmada kullanılır
Açıİki ışının ortak başlangıç noktasında oluşturduğu şekilDerece (°) ile ölçülür; 0° ile 360° arası

2. Açı Türleri

Açı TürüÖlçüsüŞekli
Dar açı0° < α < 90°Dik açıdan küçük
Dik açıα = 90°□ sembolüyle gösterilir
Geniş açı90° < α < 180°Dik açıdan büyük, düz açıdan küçük
Düz açıα = 180°Düz çizgi
Tam açıα = 360°Tam bir dönüş
Bütünler açıToplamı 180°Örn: 70° + 110° = 180°
Tümler açıToplamı 90°Örn: 30° + 60° = 90°
⚠️ Tümler mi? Bütünler mi?
Tümler: Toplamı 90° — "T"ümler → "T"oksan (90)
Bütünler: Toplamı 180° — "B"ütünler → "B"ir yüz seksen (180)
Akılda kalması için: Tümler = dik açı; Bütünler = düz açı

3. Üçgenler

ÖzellikKural
İç açılar toplamıHer üçgende = 180°
Dış açıDış açı = karşısındaki iki iç açının toplamı
Kenar koşuluHer kenar, diğer iki kenarın toplamından küçük olmalı
Üçgen TürüKenar ÖzelliğiAçı Özelliği
Eşkenar3 kenar eşit3 açı = 60°
İkizkenar2 kenar eşitTaban açıları eşit
ÇeşitkenarTüm kenarlar farklıTüm açılar farklı
Dik üçgenHipotenüs en uzunBir açı = 90°
Geniş açılı—Bir açı > 90°
💡 Pisagor Teoremi (Dik Üçgen)
a² + b² = c² → c = hipotenüs (en uzun kenar, dik açının karşısındaki)
Klasik Pisagor üçlüleri:
3 - 4 - 5 → 9 + 16 = 25 ✓
5 - 12 - 13 → 25 + 144 = 169 ✓
8 - 15 - 17 → 64 + 225 = 289 ✓

4. Dörtgenler

ŞekilÖzelliğiAlanÇevre
Kare4 eşit kenar, 4 dik açıa²4a
Dikdörtgen2 çift eşit kenar, 4 dik açıa × b2(a+b)
Eşkenar dörtgen (Baklava)4 eşit kenar, karşı açılar eşit(d₁ × d₂) / 24a
ParalelkenarKarşı kenarlar paralel ve eşittaban × yükseklik2(a+b)
YamukYalnız bir çift paralel kenar[(a+b) × h] / 2a+b+c+d

5. Çember ve Daire

KavramFormülAçıklama
ÇevreC = 2πr = πdr = yarıçap, d = çap = 2r
AlanA = πr²π ≈ 3,14 veya 22/7
Çapd = 2rMerkezden geçen en uzun kiriş

6. Hacim Formülleri

CisimHacimYüzey Alanı
Küpa³6a²
Dikdörtgenler prizmasıa × b × c2(ab + bc + ca)
Silindirπr²h2πr(r+h)
Koni⅓ πr²hπr(r+l) — l=yanal kenar
Küre⁴⁄₃ πr³4πr²
Hızlı Hatırlatma

Silindir = Koni'nin 3 katı (aynı r ve h için)
Daire alanı: π r² → "pasta dilimi" gibi r kare çarp π
Küp hacmi: a³ → tüm kenarlar eşit, üçlü çarpım

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Kare alan formulu: kenar kere kenar
Kenar uzunlugu 5 cm olan bir karenin alani kac cm karedir?
Senaryo 2
Ucgen alan formulu: taban kere yukseklik bolu 2
Tabani 6 cm, yuksekligi 4 cm olan bir ucgenin alani kac cm karedir?

📋 Geometri Özeti

  • Tümler açı: toplamı 90°; Bütünler açı: toplamı 180°
  • Üçgen iç açılar toplamı: 180°; Dörtgen: 360°
  • Pisagor: a²+b²=c² — Klasik üçlüler: 3-4-5, 5-12-13, 8-15-17
  • Daire alanı: πr²; Çevre: 2πr
  • Küp hacmi: a³; Silindir: πr²h (Koni'nin 3 katı)

✏️ Temel Geometri — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Bir üçgenin iki iç açısı 55° ve 75° ise üçüncü iç açı kaç derecedir?

💡 Üçgenin iç açıları toplamı 180°'dir. 180 - 55 - 75 = 50°
2

Dik üçgende iki dik kenar 6 cm ve 8 cm ise hipotenüs kaç cm'dir?

💡 Pisagor: 6²+8² = 36+64 = 100 → √100 = 10 cm. Klasik 3-4-5 üçlüsünün 2 katı: 6-8-10
3

Yarıçapı 7 cm olan bir dairenin alanı kaç cm²'dir? (π=22/7)

💡 A = πr² = (22/7) × 49 = 22 × 7 = 154 cm²
4

Kenar uzunluğu 4 cm olan bir küpün hacmi kaç cm³'tür?

💡 Küp hacmi = a³ = 4³ = 64 cm³
5

Toplamı 90° olan iki açıya ne denir?

💡 Tümler açı: toplamı 90°. Bütünler: 180°. Hatırlatma: Tümler=Toksan(90)
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Pisagor teoremi yalnızca dik üçgenlerde geçerlidir.
D
Y
2.Bütünler iki açının toplamı 90°'dir.
D
Y
3.Dairenin alanı πr² formülüyle hesaplanır.
D
Y
4.Eşkenar üçgenin her açısı 60°'dir.
D
Y
5.Silindir hacmi koni hacminin 3 katına eşittir (aynı r ve h için).
D
Y
ETKİNLİK 3Eşleştirme
Kare alanıA. πr²h
Daire alanıB. a³
Küp hacmiC. a²
Silindir hacmiD. πr²
ETKİNLİK 4Boşluk Doldurma
Üçgenin iç açıları toplamı: °
Pisagor teoremi: a² + b² =
Tümler açı: toplamı ° | Bütünler açı: toplamı °
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıMatematik · EKPSS 2028
🧒 Temel Geometri — Kolay Anlatım

📐 Temel Şekil Formülleri

ŞekilAlanÇevre
Kare (kenar a)a²4a
Dikdörtgen (a×b)a × b2(a + b)
Üçgen(taban × yükseklik) ÷ 2a + b + c
Daire (yarıçap r)π × r²2 × π × r
💡 Alan = içini boyamak için boya miktarı. Çevre = etrafına tel çekmek için tel uzunluğu.

📐 Açılar

✅ Üçgenin iç açıları toplamı = 180°

✅ Dik açı = 90° · Düz açı = 180° · Tam tur = 360°

✅ Pisagor teoremi: a² + b² = c² (dik üçgenlerde)

🎮 Hesapla!

1. Kenarı 5 cm kare → Alan = ? → 25 cm²

2. 3×4 cm dikdörtgen → Çevre = ? → 14 cm (2×7)

3. Taban 6, yükseklik 4 üçgen → Alan = ? → 12 cm² (6×4÷2)

4. 3-4-? dik üçgen → hipotenüs = ? → 5 (9+16=25)

🎯 EKPSS İpucu: Üçgenin iç açıları toplamı 180°, Pisagor teoremi a²+b²=c². Bu ikisi geometri sorularının büyük çoğunluğunu çözmenizi sağlar.
🎮 Geometri Formülleri Eşleştirme 0 / 7

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

Üçgen iç açılar toplamı
Üçgen alanı
Dikdörtgen çevresi
Daire alanı
Daire çevresi
Pisagor teoremi
Kare alanı
2πr
π × r²
a² + b² = c²
2(a+b)
a²
(taban × yükseklik) ÷ 2
180°
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Mantık ve Akıl Yürütme

Matematik · EKPSS 2028

1. Önerme ve Doğruluk Değeri

Mantık, doğruluk değeri (doğru/yanlış) belirlenebilen ifadelerle çalışır. Bu tür ifadelere önerme denir. "Hava güzel" bir önerme değildir (özneldir); "3 tek sayıdır" bir önermedir (doğruluk değeri belirli).

BağlaçSembolTürkçesiNe Zaman Doğru?
VE (Konjunksiyon)p ∧ qp ve qHer ikisi de doğruysa
VEYA (Ayrılım)p ∨ qp veya qEn az biri doğruysa (ikisi de doğru olabilir)
DEĞİL (Değilleme)¬pp değilp yanlışsa
İSE (Koşul)p → qp ise qp doğru ama q yanlışsa YANLIŞ; diğer durumlarda DOĞRU
ANCAK VE ANCAKp ↔ qp ancak ve ancak qİkisi de aynı değerdeyse (her ikisi D veya her ikisi Y)
⚠️ "İse (→)" Bağlacı Tuzağı
p → q sadece şu durumda YANLIŞ: p DOĞRU, q YANLIŞ
"Yağmur yağarsa zemin ıslanır." (p→q)
• Yağmur yağdı ama zemin ıslanmadı → YANLIŞ ✓
• Yağmur yağmadı ama zemin ıslandı → DOĞRU! (başka nedenden ıslanmış olabilir)

2. Koşullu Önermenin Biçimleri

BiçimSembolÖrnek (p=yağmur, q=ıslanma)p→q ile eşdeğer mi?
Koşul (özgün)p → qYağmur yağarsa zemin ıslanır.—
Karşı koşul (kontrapoziif)¬q → ¬pZemin ıslanmadıysa yağmur yağmamıştır.✓ (eşdeğer)
Ters (konvers)q → pZemin ıslandıysa yağmur yağmıştır.✗ (eşdeğer değil)
Değil (invers)¬p → ¬qYağmur yağmadıysa zemin ıslanmaz.✗ (eşdeğer değil)

3. Kümeler

İşlemSembolAçıklamaÖrnek (A={1,2,3}, B={2,3,4})
BirleşimA ∪ BA'da ya da B'de olan elemanlar{1,2,3,4}
KesişimA ∩ BHem A'da hem B'de olan{2,3}
FarkA \ BA'da olup B'de olmayan{1}
TümleyenA'Evrensel kümedekilerden A dışında kalanlarU={1,2,3,4,5}: A'={4,5}
Eleman Sayısı Formülü

n(A ∪ B) = n(A) + n(B) − n(A ∩ B)
Örnek: A=30 eleman, B=25 eleman, A∩B=10 eleman → A∪B=30+25−10=45

4. Örüntü ve Dizi

Dizi TürüKuralıÖrnekn. Terim
Aritmetik diziHer terim bir öncekinden sabit d kadar büyük2, 5, 8, 11, 14... (d=3)aₙ = a₁ + (n−1)d
Geometrik diziHer terim bir öncekinin r katı2, 6, 18, 54... (r=3)aₙ = a₁ × rⁿ⁻¹

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Pisagor teoremi: a kare + b kare = c kare
Dik ucgende dik kenarlar 3 ve 4 cm ise hipotenuz kac cm dir?
Senaryo 2
Kup hacmi = kenar ucu
Bir kupun kenar uzunlugu 3 cm ise hacmi kac cm kuptür?

📋 Mantık Özeti

  • p ∧ q (VE): ikisi de doğruysa doğru
  • p ∨ q (VEYA): en az biri doğruysa doğru
  • p → q (İSE): yalnızca "p doğru, q yanlış" durumunda yanlış
  • Kontrapozitif (¬q→¬p): özgün önermeyle eşdeğer
  • Küme: n(A∪B) = n(A)+n(B)−n(A∩B)
  • Aritmetik dizi: aₙ = a₁+(n−1)d

✏️ Mantık ve Akıl Yürütme — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

"p ve q" bileşik önermesi hangi durumda doğrudur?

💡 VE (∧) bağlacı: her iki önerme de doğru olmalıdır.
2

"Yağmur yağarsa zemin ıslanır." önermesiyle eşdeğer olan hangisidir?

💡 Kontrapozitif (¬q→¬p) özgün önermeyle (p→q) eşdeğerdir.
3

A kümesi 20, B kümesi 15 elemanlı; kesişimlerinde 5 eleman var. A∪B kaç elemanlıdır?

💡 n(A∪B)=20+15−5=30.
4

2, 5, 8, 11, ... dizisinin 10. terimi nedir?

💡 d=3, a₁=2. a₁₀=2+(10−1)×3=2+27=29.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1."p ise q" önermesi yalnızca p doğru, q yanlış olduğunda yanlıştır.
D
Y
2.Kontrapozitif (¬q→¬p) özgün önermeyle (p→q) eşdeğerdir.
D
Y
3.VE bağlacıyla oluşturulan önerme en az biri doğruysa doğrudur.
D
Y
4.Aritmetik dizide her terimin farkı sabittir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
n(A∪B) = n(A) + n(B) −
Aritmetik dizi n. terim formülü: aₙ = a₁ + (n−1) ×
"p ise q" önermesi yalnızca şu durumda yanlıştır: p , q
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıMatematik · EKPSS 2028
🧒 Mantık ve Akıl Yürütme — Kolay Anlatım

🧠 Mantık Nedir?

Verilen bilgilerden doğru sonuçlar çıkarma sanatıdır. Sınavda "doğru / yanlış", "kesinlikle", "olabilir" gibi kelimeler mantık sorularının işaretidir.

💡 Mantık sorusu = dedektif gibi düşünmek. Elimdeki kanıtlardan ne çıkar?

📋 Temel Mantık Kuralları

✅ "Tüm A'lar B'dir" + "X bir A'dır" → X de B'dir (kesin)

✅ "Bazı A'lar B'dir" → B olan bir A vardır ama tüm A'lar B değildir

✅ "Hiçbir A, B değildir" → A ile B kümesi kesişmez

🔢 Sayı Dizileri

Dizinin kuralını bul, eksik terimi tamamla:

2, 4, 8, 16, ? → Her sayı 2 ile çarpılıyor → 32

1, 4, 9, 16, ? → Tam kareler (1², 2², 3², 4²...) → 25

3, 6, 9, 12, ? → 3'er artıyor → 15

🎮 Sonucu Bul!

"Tüm öğrenciler kitap okur. Ali bir öğrencidir."

→ Ali kitap okur. (kesin sonuç)

"Bazı çalışanlar spor yapar. Ayşe bir çalışandır."

→ Ayşe spor yapıyor olabilir ama kesin değil.

🎯 EKPSS İpucu: "Tüm" ile "bazı" arasındaki fark mantık sorularının anahtarıdır. "Tüm" kesin sonuç verir; "bazı" olasılık belirtir. Sayı dizilerinde önce farkları hesapla, ardından çarpma veya üs kuralı ara.
🎮 Mantık Kuralı Hafıza Kartları 0 / 6

Kartlara tıkla, eşleşen çiftleri bul!

🃏
2,4,8,16…
Her terim 2 ile çarpılır
🃏
1,4,9,16…
Tam kareler dizisi
🃏
¬ (Değil)
Hiçbir A → kesişim yok
🃏
∀ (Tüm)
Tüm A ise B → kesin sonuç
🃏
2,4,8,16…
Her terim 2 ile çarpılır
🃏
1,4,9,16…
Tam kareler dizisi
🃏
∃ (Bazı)
Bazı A ise B → olasılık
🃏
3,6,9,12…
3'er artan dizi
🃏
∃ (Bazı)
Bazı A ise B → olasılık
🃏
∀ (Tüm)
Tüm A ise B → kesin sonuç
🃏
¬ (Değil)
Hiçbir A → kesişim yok
🃏
3,6,9,12…
3'er artan dizi
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Çok Partili Hayat ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi

Tarih · EKPSS 2028

1. Tek Parti Döneminden Çok Partili Hayata

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında (1923-1946) tek partili yönetim hâkimdi: Cumhuriyet Halk Partisi (CHP). Bu dönem modernleşme inkılaplarının hayata geçirildiği; ama siyasi çoğulculuğun sınırlı kaldığı bir süreçtir.

DenemeTarihSonuç
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası1924Şeyh Said isyanıyla ilişkilendirildi → kapatıldı (1925)
Serbest Cumhuriyet Fırkası1930Aşırı kalabalık desteği → Atatürk'ün isteğiyle kendini feshetti
Çok partili hayata geçiş1946Demokrat Parti kuruldu; 1950'de seçimleri kazandı

2. Demokrat Parti Dönemi (1950-1960)

KonuBilgi
DP kurucularıAdnan Menderes, Celal Bayar, Refik Şevket İnce, Fuat Köprülü
1950 seçimiDP büyük çoğunlukla kazandı; 27 yıllık CHP iktidarı sona erdi
DP dönemi başarılarıEkonomik büyüme; köylerin elektrifikasyonu; tarımın makineleşmesi; Marshall yardımı
27 Mayıs 1960Askeri darbe; Menderes ve iki bakan idam edildi; DP kapatıldı

3. Askeri Müdahaleler ve Dönüm Noktaları

OlayTarihSonuç
27 Mayıs darbesi19601961 Anayasası; DP yerine AP (Adalet Partisi)
12 Mart muhtırası1971Hükümet istifa ettirildi; ara rejim
12 Eylül darbesi19801982 Anayasası; tüm partiler kapatıldı; 3 yıllık askeri yönetim
28 Şubat süreci1997Askeri baskıyla Erbakan hükümeti istifa etti; "postmodern darbe"

4. Cumhuriyet Tarihinde Önemli Dönüm Noktaları

OlayTarih
NATO üyeliği1952
AB'ye ortaklık başvurusu1959 (Ankara Anlaşması: 1963)
Kıbrıs harekâtı1974
ANAP iktidarı — ekonomik liberalleşme1983-1991
Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) tamamlanmaya başlandı1990'lar
AB adaylığı tescili1999 (Helsinki Zirvesi)
AKP dönemi (2002–)Ekonomik büyüme, AB uyum yasaları, anayasa değişiklikleri
Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi2018 (2017 referandumu)
🗓️ Çok Partili Dönem Kronolojisi
TarihOlay
1946Çok partili sisteme geçiş, DP kuruldu
1950DP iktidara geldi (Menderes), CHP ilk kez muhalefete düştü
196027 Mayıs Askeri Darbesi, Anayasa Mahkemesi kuruldu
1961Yeni anayasa (çift meclis: Millet Meclisi + Cumhuriyet Senatosu)
197112 Mart Muhtırası
198012 Eylül Askeri Darbesi
1982Mevcut Anayasa yürürlüğe girdi
2017Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçiş referandumu
⚠️ EKPSS'de Sık Sorulan: "1961 Anayasası hangi darbeyi izler?" (27 Mayıs 1960), "1982 Anayasası kim döneminde yapıldı?" (Kenan Evren), anayasa değişiklikleri için referandum koşulları sıklıkla soruluyor.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Demokratiklesme sureci ve siyasi donusum bilinmelidir.
Cok partili siyasi hayata gecisin simgesi olan ilk iktidar degisimi hangi yilda gerceklesmistir?
Senaryo 2
Turkiye nin anayasal tarihi bilinmelidir.
1982 Anayasasi hangi donemde hazirlanmistir?

📋 Çok Partili Dönem Özeti

  • 1946: DP kuruldu → gerçek çok partili hayat
  • 1950: DP seçim kazandı; Menderes başbakan
  • 27 Mayıs 1960: ilk askeri darbe; 1961 Anayasası
  • 12 Eylül 1980: üçüncü darbe; 1982 Anayasası (hâlâ yürürlükte)
  • 1999: AB adaylığı tescili (Helsinki)
  • 2017: Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçiş referandumu

5. Atatürk Dönemi İnkılapları — Tam Kronoloji

İnkılapTarihAlan
Saltanatın kaldırılması1 Kasım 1922Siyasi
Cumhuriyetin ilanı29 Ekim 1923Siyasi
Hilafetin kaldırılması3 Mart 1924Siyasi/Din
Tevhid-i Tedrisat (Eğitim Birliği)3 Mart 1924Eğitim
Şer'iye mahkemelerinin kaldırılması1924Hukuk
Tekke/zaviye/türbe kapatılması30 Kasım 1925Din/Toplum
Şapka Kanunu25 Kasım 1925Toplum
Takvim/saat/rakam değişikliğiAra 1925Toplum
Medeni Kanun (İsviçre'den uyarlandı)17 Şub 1926Hukuk
Türk Ceza Kanunu1926Hukuk
Latin alfabesi1 Kasım 1928Kültür
Kadınlara belediye seçimleri1930Siyasi
Türk Tarih Kurumu (TTK)1931Kültür
Kadınlara milletvekili seçme-seçilme1934Siyasi
Soyadı Kanunu1934Toplum
İlk ve orta öğretim parasız/zorunlu1927Eğitim
Ölçü birimleri (metrik sistem)1931Ekonomi
💡 Medeni Kanun — Kadına Sağlanan Haklar
Çok eşlilik yasaklandı · Resmi nikah zorunlu hale getirildi · Boşanma ve miras hakkı tanındı · 1930: belediye seçimlerinde oy · 1934: milletvekili seçme ve seçilme hakkı — Birçok Avrupa ülkesinden önce!

6. Cumhuriyet Dönemi Türk Dış Politikası

GelişmeTarihAçıklama
Lozan Antlaşması1923Türkiye'nin uluslararası tanınması; Sevr'in iptali
Hatay'ın katılımı1939Fransa ile anlaşma; referandumla Türkiye'ye bağlandı
Montrö Sözleşmesi1936Boğazlar kontrolü Türkiye'ye bırakıldı
Balkan Antantı1934Yunanistan, Romanya, Yugoslavya ile savunma paktı
Sadabat Paktı1937İran, Irak, Afganistan ile güvenlik işbirliği
BM üyeliği1945Kurucu üye
NATO üyeliği1952Kore Savaşı'nda asker göndermesi sonrası kabul
🗓️ Çok Partili Hayata Geçiş
1924: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası — kapatıldı · 1930: Serbest Cumhuriyet Fırkası — kapatıldı · 1946: Demokrat Parti kuruldu (Menderes-Bayar) · 1950: DP seçimi kazandı → ilk gerçek iktidar değişimi

✏️ Çok Partili Hayat ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye'de gerçek anlamda çok partili hayatın başladığı yıl hangisidir?

💡 1946'da Demokrat Parti'nin kurulmasıyla çok partili hayat fiilen başladı; 1950'de DP seçimleri kazandı.
2

27 Mayıs 1960 askeri darbesi hangi iktidarı devirmiştir?

💡 27 Mayıs 1960'ta ordu Adnan Menderes liderliğindeki DP iktidarına son verdi; Menderes idam edildi.
3

1982 Anayasası hangi askeri darbenin ardından yapılmıştır?

💡 12 Eylül 1980 darbesinin ardından tüm siyasi partiler kapatıldı ve 1982 Anayasası hazırlandı.
4

Türkiye'nin AB adaylığının resmen tescil edildiği zirve hangisidir?

💡 1999 Helsinki AB Zirvesi'nde Türkiye'nin adaylık statüsü resmen tescil edildi.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Türkiye'de çok partili hayat 1946'da fiilen başlamıştır.
D
Y
2.1982 Anayasası 27 Mayıs 1960 darbesinin ardından hazırlanmıştır.
D
Y
3.Adnan Menderes Demokrat Parti'nin önemli liderlerindendir.
D
Y
4.Türkiye AB adaylığı 1999 Helsinki Zirvesi'nde onaylandı.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Demokrat Parti'nin kurulduğu yıl:
1982 Anayasası hangi darbenin ürünüdür:
AB adaylığı tescili: Zirvesi
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTarih · EKPSS 2028
🧒 Çok Partili Hayat ve Türkiye Cumhuriyeti — Kolay Anlatım

🗳️ Çok Partili Demokrasiye Geçiş

Tek partili dönemin (CHP) ardından 1946'da Demokrat Parti kuruldu. 1950 seçimlerinde halk DP'yi seçti ve Türkiye'nin tarihinde ilk kez iktidar değişimi yaşandı.

💡 1950 = Türk demokrasisinin ilk gerçek sınavı. Halk oylamasıyla iktidar el değiştirdi.

📅 Önemli Dönüm Noktaları

TarihOlay
1946Demokrat Parti kuruldu
1950İlk çok partili seçim → DP iktidara geldi
1960Birinci askeri darbe
1971Askeri muhtıra
198012 Eylül darbesi (en kapsamlı darbe)
1982Yeni anayasa hazırlandı (hâlâ yürürlükte)
2018Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçildi

🎮 Doğru mu, Yanlış mı?

1. İlk çok partili seçim 1950'de yapıldı. → Doğru

2. 1982 Anayasası hâlâ yürürlüktedir. → Doğru

3. 1980 darbesi Türkiye'nin ilk askeri müdahalesidir. → Yanlış (ilk darbe 1960)

4. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi 2016'da başladı. → Yanlış (2018)

🎯 EKPSS İpucu: 1950 = ilk iktidar değişimi. 1960 = ilk darbe. 1982 Anayasası hâlâ yürürlükte. Bu üç bilgi sınavda doğrudan çıkar.
🎮 Çok Partili Dönem Boşluk Doldurma 0 / 5

Seçenekleri boşluklara yerleştir, sonra kontrol et.

19601950CHP19461961201820171982Demokrat Parti1971
1. 1946'da kurulan parti ___ dur.
2. İlk çok partili seçim ___ yılında yapıldı.
3. Türkiye'nin ilk askeri darbesi ___ yılında oldu.
4. Hâlâ yürürlükteki anayasa ___ yılında hazırlandı.
5. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ___ yılında başladı.
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Kamu Görevlileri Hukuku

Vatandaşlık · EKPSS 2028

1. Kamu Görevlisi Kavramı

Kamu görevlisi, devlet veya kamu tüzel kişiliklerine bağlı olarak kamu hizmetlerini yürüten kişidir. Türkiye'de kamu görevlileri memurlar ve diğer kamu görevlileri olarak iki ana gruba ayrılır.

StatüHukuki DayanağıKapsamı
Memur657 sayılı Devlet Memurları KanunuKadrolu, atanmış, kariyer ve liyakat esaslı
Sözleşmeli personel657/4-B veya özel kanunlarBelirli süreli sözleşmeyle çalışan
İşçiİş KanunuKİT ve benzeri kurumlarda, iş akdiyle
Geçici personel657/4-CMevsimlik ve geçici hizmetler

2. Devlet Memurluğunun İlkeleri (657 DMK)

İlkeAnlamı
SınıflandırmaMemurlar 10 sınıfa ayrılır: GİH, SHS, THS, EÖH, AİH, MİH, EİH, YİH, SİH, Din Hizmetleri Sınıfı
KariyerMemur ilerlemesi liyakate ve deneyime dayanır; sınıf içinde ilerler
LiyakatAtama, ilerleme ve görevde yükselmede yetenek ve başarı esas
GüvenceMemur, keyfi biçimde görevden çıkarılamaz; disiplin hukuku işler

3. Memurların Hakları

HakAçıklaması
Aylık ve özlük haklarıDüzenli maaş, ek göstergeler, tazminatlar
İzin hakkıYıllık izin (1-10 yıl → 20 gün; 10+ yıl → 30 gün); mazeret, hastalık, doğum izinleri
Sendika hakkıKamu görevlileri sendikaları kurabilir ve katılabilir (grev hakkı yok)
GüvenceDisiplin prosedürü tamamlanmadan görevden uzaklaştırılamaz
Şikâyet ve dava hakkıİdare mahkemelerinde dava açma hakkı

4. Memurların Yasakları ve Ödevleri

Yasak/ÖdevAçıklaması
Grev yasağıKamu görevlileri grev yapamaz (Anayasa Md.128)
TarafsızlıkSiyasi faaliyete katılamaz; siyasi partilere üye olamaz
İkinci iş yasağıKural olarak başka ücretli iş yapamaz; istisnalar var
SadakatDevlete ve Anayasa'ya bağlılık yemini eder

5. Disiplin Cezaları

CezaNe Zaman?
UyarmaKüçük dikkat ve özen eksiklikleri
KınamaGörevde hata, gereksiz geciktirme
Aylıktan kesmeDevamsızlık, görevi savsaklama
Kademe ilerlemesinin durdurulmasıDaha ağır ihlaller
Devlet memurluğundan çıkarmaEn ağır; Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla
👔 Kamu Görevlileri Temel Kavramlar
KavramAçıklama
Memur657 sayılı Kanun'a tabi, kariyer ve liyakat ilkesiyle istihdam
Sözleşmeli personelBelirli süreli, özel sözleşmeyle istihdam
Geçici işçiMevsimlik veya geçici hizmetler için
Disiplin cezalarıUyarı → Kınama → Aylık kesme → Kademe ilerlemesi durdurma → Devlet memurluğundan çıkarma
HaklarGüvence, izin, sendika, şikayet hakkı
⚠️ Kritik Bilgi: 657 sayılı DMK'da engelli istihdamı: Kamu kuruluşları %4 engelli, %2 eski hükümlü çalıştırmak zorundadır. EKPSS bu oranlar ve engelli memurların özel hakları (erken emeklilik, görev değişikliği) sıklıkla sorar.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Disiplin cezalarinin hiyerarsisi bilinmelidir.
657 Sayili DMK ya gore memura verilebilecek en agir disiplin cezasi hangisidir?
Senaryo 2
Kamu istihdaminda statu farkliliklari onemlidir.
Sozlesmeli personel ile memur arasindaki temel fark nedir?

📋 Kamu Görevlileri Özeti

  • 657 DMK: Devlet memurluğunun temel kanunu
  • Memurlar: kariyer ve liyakat esaslı; güvenceli
  • Kamu görevlileri sendika kurabilir ama grev yapamaz
  • Disiplin cezaları: uyarma → kınama → aylıktan kesme → kademe durdurma → çıkarma
  • 4/a: işçi (SGK); 4/b: kendi hesabına; 4/c: kamu memuru

✏️ Kamu Görevlileri Hukuku — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye'de devlet memurlarını düzenleyen temel kanun hangisidir?

💡 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, kamu personelinin statüsünü, haklarını ve yükümlülüklerini düzenler.
2

Kamu görevlilerinin sendikal hakları konusunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

💡 Anayasa'ya göre kamu görevlileri sendika kurabilir; ancak grev hakkına sahip değillerdir.
3

Devlet memurluğundan çıkarma cezasını hangi kurul verir?

💡 En ağır disiplin cezası olan "devlet memurluğundan çıkarma" yalnızca Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla verilebilir.
4

Devlet memurluğunda temel ilkeler arasında hangisi yer almaz?

💡 Liyakat, kariyer ve sınıflandırma 657 DMK'nın temel ilkelerindendir. "Hiyerarşik seçim" diye bir ilke yoktur.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Kamu görevlileri grev yapabilir.
D
Y
2.Memurlar için temel kanun 657 sayılı DMK'dır.
D
Y
3.En ağır disiplin cezası Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla verilir.
D
Y
4.Kamu görevlileri siyasi partilere serbestçe üye olabilir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Devlet memurlarını düzenleyen temel kanun:
En ağır disiplin cezası:
Kamu görevlileri sendika ama grev .
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıVatandaşlık · EKPSS 2028
🧒 Kamu Görevlileri Hukuku — Kolay Anlatım

👔 Memur Kimdir?

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu (DMK) kapsamında çalışan kişilere memur denir. Güvenceli bir statüye sahiptirler; ancak katı kurallara tabidir.

MemurSözleşmeli Personel
Dayanağı657 sayılı DMKÖzel sözleşme
GüvenceYüksek (göreve son verme zor)Sözleşme süresine bağlı
MaaşKatsayı sistemiSözleşmede belirlenir
💡 EKPSS'yi geçersen devlet memuru olabilirsin — bu sınavın en somut amacı budur!

📋 Temel Yükümlülükler ve Haklar

✅ Haklar: Güvenceli statü, emeklilik, sağlık, yıllık izin

✅ Yasaklar: Grev yasağı, siyasi faaliyet yasağı, ikinci işe kısıtlama

✅ Disiplin: Uyarı → Kınama → Aylık kesme → Kademe ilerlemesi durdurma → Görevden uzaklaştırma → Memurluktan çıkarma

🎮 Doğru mu, Yanlış mı?

1. Memurlar grev yapabilir. → Yanlış (grev yasak)

2. 657 sayılı kanun memurları düzenler. → Doğru

3. En ağır disiplin cezası kademe ilerlemesinin durdurulmasıdır. → Yanlış (memurluktan çıkarma)

🎯 EKPSS İpucu: Memurlara grev yasaktır — bu en sık sorulan bilgidir. Disiplin cezalarının sıralamasını bil; en hafifi uyarı, en ağırı memurluktan çıkarmadır.
🎮 Memur Hukuku Hafıza Kartları 0 / 6

Kartlara tıkla, eşleşen çiftleri bul!

🃏
📋 Sözleşmeli
Farklı statü, farklı haklar
🃏
🏥 Emeklilik
SGK güvencesi
🃏
🏥 Emeklilik
SGK güvencesi
🃏
🚫 Yasak
Memurlara grev yasak
🃏
🚫 Yasak
Memurlara grev yasak
🃏
Uyarı → … → Çıkarma
Disiplin cezaları sırası
🃏
Uyarı → … → Çıkarma
Disiplin cezaları sırası
🃏
657 Sayılı Kanun
Devlet Memurları Kanunu
🃏
657 Sayılı Kanun
Devlet Memurları Kanunu
🃏
💼 Güvenceli
Memur statüsü
🃏
💼 Güvenceli
Memur statüsü
🃏
📋 Sözleşmeli
Farklı statü, farklı haklar
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Temel Hukuk Kavramları

Vatandaşlık · EKPSS 2028

1. Hukukun Tanımı ve Kaynakları

Hukuk, toplumda düzeni sağlamak amacıyla devlet tarafından belirlenen, uyulması zorunlu olan yazılı ve yazısız kurallar bütünüdür. Hukuk kurallarına uymak yaptırımla (ceza, tazminat vb.) sağlanır.

Hukuk KaynağıTanımıBağlayıcılık
AnayasaEn üstün norm; tüm hukuk anayasaya uymalıEn yüksek
KanunTBMM tarafından çıkarılan yazılı kuralYüksek
Cumhurbaşkanlığı kararnamesiYürütme alanında CB'nın düzenleyici işlemi; kanuna aykırı olamazKanunun altında
YönetmelikKanunu uygulamak için bakanlıklar vb. tarafından çıkarılan kuralKanunun altında
Örf ve adetUzun süre uygulanan, toplumca bağlayıcı sayılan davranış kuralıYardımcı kaynak
İçtihatMahkeme kararlarının oluşturduğu yorum birikimiYardımcı kaynak

2. Kamu Hukuku — Özel Hukuk Ayrımı

Kamu HukukuÖzel Hukuk
Devlet-birey ilişkisini düzenlerBireyler arası ilişkileri düzenler
Eşitsiz ilişki: devlet üstündürEşit ilişki: taraflar eşit
Anayasa, ceza, idare, vergi hukukuMedeni, ticaret, iş, borçlar hukuku
Kamu yararı ön plandaBireysel irade ve sözleşme serbestisi ön planda

3. Temel Hukuki Kavramlar

KavramTanımı
HakHukuk düzeninin kişilere tanıdığı korunan menfaat ya da yetki
EhliyetHak ve borçlara sahip olabilme (hak ehliyeti) ve bunları bizzat kullanabilme (fiil ehliyeti)
YaptırımHukuk kurallarına aykırı davranışın sonucu (ceza, tazminat, hükümsüzlük)
ZamanaşımıBelli süre içinde kullanılmayan hakkın yitirilmesi
Hukuki işlemHukuki sonuç doğurmaya yönelik irade açıklaması (sözleşme, vasiyet)
Hukuki olayHukuki sonuç doğuran fiil/olay; iradeye dayalı olmayabilir (doğum, ölüm)

4. Ceza Hukukunun Temel İlkeleri

İlkeAçıklaması
Suçta ve cezada kanunilik"Kanunsuz suç olmaz, kanunsuz ceza olmaz" — TCK'da olmayan eylem suç değildir
Masumiyet karinesiKişi mahkûm edilene kadar suçsuz sayılır
Geçmişe yürümezlikYeni çıkarılan ceza kanunları, önceki olaylara uygulanamaz
KişisellikCeza yalnızca suçu işleyene verilir; başkasına geçemez
⚖️ Temel Hukuk Kavramları Özet
KavramAçıklama
HakHukuk düzeninin kişiye tanıdığı yetki
BorçBir edimi yerine getirme yükümlülüğü
Hukuki işlemHukuki sonuç doğurmaya yönelik irade açıklaması
Hukuki olayHukuki sonuç doğuran olgu (doğum, ölüm)
YaptırımHukuk kuralına aykırılığın sonucu (ceza, tazminat)
Kamu hukukuDevlet - birey ilişkilerini düzenler
Özel hukukBireyler arası ilişkileri düzenler
⚠️ EKPSS'de Çıkan Tema: "Kamu hukuku - özel hukuk ayrımı", "hak türleri (mutlak/nispi)", "hukuki ehliyetin kazanılması" ve "Medeni Kanun'un yürürlüğe girişi (1926)" sıkça sorulan konulardır.

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Medeni hukukta kisilik kavrami temel oneme sahiptir.
Hak ehliyeti ne zaman baslar?
Senaryo 2
Medeni hukuk ehliyet kavramlari EKPSS de sik cikar.
Fiil ehliyetinin kazanilmasi icin gerekli kosullar nelerdir?

⚖️ Sosyal Hayat Kuralları ve Hukukun Özellikleri

Sosyal Hayatı Düzenleyen Kurallar

Kural Türü Kaynağı Yaptırımı
Din Kuralları İlahi kaynaklı Uhrevidir (ahiret cezası)
Ahlak Kuralları Toplumsal vicdan Kınama, dışlanma
Görgü Kuralları Toplumsal gelenekler Ayıplanma
Hukuk Kuralları Devlet Maddi yaptırım (devlet zoruyla uygulanır)
💡 Anahtar Fark: Hukuk kurallarını diğerlerinden ayıran tek özellik maddi yaptırıma dayalı olmasıdır. Devlet, hukuk kurallarını zorla uygulayabilir.

Maddi Yaptırım Türleri

Cebri İcra: Borcu ödemeyen kişinin mallarına zorla el konulması.
Tazminat: Verilen zararın karşılanması. Zarar varsa → tazminat.
İptal: Hukuka aykırı işlemin ortadan kaldırılması.
Ceza: Suç işleyene uygulanan yaptırım. Suç varsa → ceza.
Hükümsüzlük: Hukuka aykırı işlemin geçersiz sayılması.

Hukuk Kaynakları

Kavram Açıklama
Mevzu Hukuk Bir ülkede yetkili makamlarca konulan yazılı kurallardır.
Pozitif Hukuk Bir ülkede uygulanan yazılı + yazısız tüm hukuk kurallarıdır.

Hukuk Boşluğu Türleri

Boşluk Türü Ne Zaman Oluşur? Hâkim Ne Yapar?
Kanun Boşluğu Yazılı kaynaklarda (kanunda) hüküm yoksa Örf adet hukukuna bakar
Hukuk Boşluğu Yazılı + yazısız hiçbir kaynakta hüküm yoksa Hukuk oluşturur (hâkim, kanun koyucu gibi davranır)
Kural İçi Boşluk Kanun koyucunun bilerek bıraktığı boşluk Takdir yetkisini kullanır

İyi Niyet İlkeleri

Objektif Dürüstlük:
Hakların kullanılması ve borçların yerine getirilmesinde geçerlidir.
Subjektif İyi Niyet:
Hakların kazanılmasında geçerlidir.
❓ Alıştırma Soruları:

1. Hukuk kurallarını diğer sosyal hayat kurallarından ayıran temel özellik nedir?

2. Yazılı kaynaklarda uygulanacak bir hüküm bulunmaması durumunda ne tür bir boşluk oluşur?

3. Hak kazanımında hangi iyi niyet ilkesi geçerlidir?

👤 Kişilik Hukuku ve Kritik Yaş Sınırları

Gerçek Kişilik

• Başlangıcı: Tam ve sağ doğumla başlar (cenin sağ doğarsa haklara sahip olur).

• Sona ermesi: Ölüm, ölüm karinesi, gaiplik, birlikte ölüm karinesi.

• Ayni Hak: Kişiye eşya üzerinde doğrudan egemenlik tanıyan haktır.

Gaiplik Süreleri

Durum Gaiplik Kararı İçin Geçmesi Gereken Süre
Ölüm tehlikesi içinde kaybolma 1 Yıl
Uzun süre haber alamama 5 Yıl

Kritik Yaş Sınırları — EKPSS'nin Favorisi!

Yaş Ne anlama gelir?
12 Normal kişilerde ceza ehliyeti başlangıcı
15 Kazai rüşt (erginlik) için mahkeme kararı mümkün; Sağır-dilsizlerde ceza ehliyeti başlangıcı; Vasiyetname yapma yaşı
16 Olağanüstü evlenme yaşı (hâkim kararıyla)
17 Olağan evlenme yaşı (anne-baba izniyle)
18 Kanuni erginlik yaşı; Normal kişilerde tam ceza ehliyeti; Milletvekili seçilme yaşı
21 Sağır-dilsizlerde tam ceza ehliyeti
25 Belediye başkanı seçilme yaşı (5393 s. Belediye Kanunu)
40 Cumhurbaşkanı seçilme yaşı
45 Anayasa Mahkemesi üyeliği için minimum yaş

Dernekler ve Kişi Sayıları

• Dernekler en az 7 kişi ile kurulur.

• Türk vatandaşlığı ispatı: nüfus cüzdanı, nüfus kayıtları, pasaport, pasavan, tayfa vesikası.

❓ Alıştırma Soruları:

1. Normal bir kişide ceza ehliyetinin başlaması için kaç yaşın doldurulması gerekir?

2. Bir kişi ölüm tehlikesi içindeyken kaybolmuşsa, gaiplik kararı verilebilmesi için en az kaç yıl geçmesi gerekir?

3. Olağanüstü evlenme yaşı kaçtır?

📋 Temel Hukuk Özeti

  • Hukuk kaynakları hiyerarşisi: Anayasa → Kanun → Kararname → Yönetmelik
  • Kamu hukuku: devlet-birey; Özel hukuk: bireyler arası
  • Kanunsuz suç olmaz; masumiyet karinesi; ceza kişiseldir
  • Hak ehliyeti: herkeste; Fiil ehliyeti: tam ehliyetlilerde

✏️ Temel Hukuk Kavramları — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Hukuk kaynakları arasında en üst sırada hangisi yer alır?

💡 Anayasa, tüm hukuk normlarının üzerindedir; tüm kanun ve düzenlemeler anayasaya uygun olmak zorundadır.
2

"Kanunsuz suç olmaz, kanunsuz ceza olmaz" ifadesi ceza hukukunun hangi ilkesini tanımlar?

💡 Kanunilik ilkesi: Ancak kanunda açıkça suç olarak tanımlanan eylemler için ceza verilebilir.
3

Kamu hukuku ile özel hukuk arasındaki temel fark nedir?

💡 Kamu hukuku devlet ile bireyler arasındaki ilişkileri; özel hukuk ise bireyler arasındaki eşit ilişkileri düzenler.
4

Mahkûm edilene kadar kişinin suçsuz sayılması hangi ilkeyi yansıtır?

💡 Masumiyet karinesi: Kişi hakkında kesin mahkûmiyet kararı çıkana kadar suçsuz sayılır; ispat yükü savcıdadır.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Anayasa tüm hukuk kurallarının üzerindedir.
D
Y
2.Ceza hukukunda kişi mahkûm edilene kadar suçlu sayılır.
D
Y
3.Yönetmelikler kanunun altında, anayasanın üstünde yer alır.
D
Y
4."Kanunsuz suç olmaz" ceza hukukunun kanunilik ilkesidir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Hukuk kaynaklarının en üstünde yer alan norm:
Bireyler arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dalı: hukuk
"Mahkûm edilene kadar suçsuz sayılma" ilkesi:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıVatandaşlık · EKPSS 2028
🧒 Temel Hukuk Kavramları — Kolay Anlatım

⚖️ Hak Ehliyeti ve Fiil Ehliyeti

Hak ehliyeti: Hak sahibi olabilme ve borç altına girebilme kapasitesi. Doğumla başlar, ölümle sona erer. Bebekler bile hak sahibidir.

Fiil ehliyeti: Haklarını bizzat kullanabilme ve borç altına girebilme kapasitesi. Tam fiil ehliyeti için 18 yaş + akıl sağlığı şarttır.

💡 Bebek miras alabilir (hak ehliyeti var) ama sözleşme imzalayamaz (fiil ehliyeti yok).

📚 Hukuk Kaynakları Hiyerarşisi

SıraKaynak
1Anayasa (en üst)
2Kanun (TBMM tarafından çıkarılır)
3Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
4Yönetmelik
5Tebliğ, genelge (en alt)

🎮 Doğru mu, Yanlış mı?

1. 16 yaşında tam fiil ehliyeti kazanılır. → Yanlış (18 yaş)

2. Doğmamış bir çocuğun hak ehliyeti yoktur. → Yanlış (anne karnında bile hakları var)

3. Kanunlar anayasadan üstündür. → Yanlış (anayasa en üstte)

🎯 EKPSS İpucu: Hak ehliyeti doğumla (hatta cenin döneminde canlı doğum şartıyla) başlar. Fiil ehliyeti için 18 yaş şarttır. Hukuk hiyerarşisinde anayasa en üstte, tebliğ en alttadır.
🎮 Temel Hukuk Kavramları Eşleştirme 0 / 7

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

Kamu hukuku örneği
Doğumla başlar, ölümle biter
Bireyler arası ilişki
Özel hukuk örneği
18 yaş + akıl sağlığı
Devlet taraf mı?
Bebek hak sahibi olabilir mi?
Özel hukuk
Kamu hukuku
Medeni hukuk
Ceza hukuku
Hak ehliyeti
Tam fiil ehliyeti
Evet (hak ehliyeti var)

5. İstatistik ve Olasılık EKPSS Soru Tipleri

📉 Merkezi Eğilim Karşılaştırma
ÖlçüHesapKullanım
Aritmetik OrtalamaΣx ÷ nUç değere duyarlı
Medyan (Ortanca)Sıralı dizinin ortasıUç değerden etkilenmez
Mod (Tepe değer)En sık tekrarlayanKategorik veride kullanılır
Ranj (Fark)Max – MinYayılım ölçüsü
⚠️ EKPSS'de Sık Çıkan: "5 sayının ortalaması 10, biri çıkarılınca 9 oldu — çıkarılan sayı kaç?" → Toplam = 50, yeni toplam = 36, fark = 14. Permütasyon (P) sıra önemliyse, kombinasyon (C) sıra önemsizse kullanılır.

Olasılık ve İstatistik

Matematik · EKPSS 2028

1. Merkezi Eğilim Ölçüleri

Veri kümesini tek bir sayıyla özetleyen ölçülerdir. Üç temel ölçü: ortalama, medyan ve mod. Her biri farklı durumda daha anlamlıdır.

ÖlçüTanımıFormül / YöntemÖrnek: 2,3,3,5,7
Aritmetik ortalamaTüm değerlerin toplamının eleman sayısına bölümüToplam ÷ n(2+3+3+5+7)/5 = 20/5 = 4
Medyan (ortanca)Sıralanmış verinin tam ortasındaki değerSırala → ortayı bul2,3,3,5,7 → Medyan = 3
Mod (tepe değer)En sık tekrarlanan değerFrekansı en yüksek değer3 (iki kez) → Mod = 3
RanjMaksimum − MinimumMax − Min7 − 2 = 5
💡 Çift Sayıda Veri — Medyan
Eleman sayısı çift ise ortadaki iki değerin ortalaması alınır.
Örnek: 2, 3, 5, 7 → Medyan = (3+5)/2 = 4
⚠️ Hangi Ölçüyü Kullan?
• Aşırı değerler (uç değerler) var → Medyan daha sağlıklı
• "En sık, en yaygın" soruluyorsa → Mod
• Genel merkez eğilimi → Ortalama

2. Olasılık Temelleri

KavramFormülÖrnek
OlasılıkP(A) = İstenen sonuç sayısı / Toplam sonuç sayısıZararda 3 gelme: P=1/6
Kesin olayP(A) = 1Zararda 1 ile 6 arası değer gelme
İmkânsız olayP(A) = 0Zararda 7 gelme
Tamamlayıcı olayP(A') = 1 − P(A)3 gelmeme: 1−1/6=5/6
Her olasılık0 ≤ P(A) ≤ 1—
Örnek: Karışık top problemi

5 kırmızı, 3 mavi, 2 yeşil top var. Bir top çekiyoruz.
P(kırmızı) = 5/10 = 1/2
P(mavi değil) = 1 − 3/10 = 7/10
P(yeşil veya mavi) = (2+3)/10 = 1/2

3. Bağımsız ve Bağımlı Olaylar

TürTanımıFormülÖrnek
BağımsızBiri diğerini etkilemez (yerine koyarak)P(A∩B) = P(A) × P(B)Zar iki kez atılıyor: P(6,6) = 1/6 × 1/6 = 1/36
BağımlıBiri diğerini etkiler (yerine koymadan)P(A∩B) = P(A) × P(B|A)Torba'dan ard arda çekme (geri koymadan)

4. Permütasyon ve Kombinasyon

KavramSıraFormülÖrnek
Permütasyon (P)Sıra önemliP(n,r) = n! / (n-r)!5 kişiden 2'sini sıralı dizme: 5×4=20
Kombinasyon (C)Sıra önemsizC(n,r) = n! / [r!(n-r)!]5 kişiden 2'sini seçme: 5×4/2=10
💡 Faktöriyel Değerleri
0!=1  |  1!=1  |  2!=2  |  3!=6  |  4!=24  |  5!=120  |  6!=720

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Zarda 1-6 rakamlari var; cift olanlar: 2, 4, 6
Bir zarda cift sayi gelme olasiligi nedir?
Senaryo 2
Ortalama = toplam bolu eleman sayisi
5, 8, 3, 7, 2 sayilarinin aritmetik ortalamasi nedir?

📋 Olasılık ve İstatistik Özeti

  • Ortalama = toplam ÷ n; Medyan = ortadaki; Mod = en sık
  • Çift veri: medyan = ortadaki iki değerin ortalaması
  • P(A) = istenen/toplam; 0 ≤ P ≤ 1; P(A') = 1 − P(A)
  • Bağımsız: P(A∩B) = P(A) × P(B)
  • Permütasyon: sıra önemli; Kombinasyon: sıra önemsiz

✏️ Olasılık ve İstatistik — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

4, 6, 6, 8, 10 veri kümesinin modu nedir?

💡 Mod en sık tekrarlanan değerdir. 6 iki kez → Mod=6.
2

2, 4, 6, 8, 10 veri kümesinin medyanı nedir?

💡 5 eleman, ortadaki = 3. sıradaki = 6.
3

5 kırmızı, 3 mavi toplu torbadan bir top çekilme olasılığı P(mavi değil) nedir?

💡 P(mavi)=3/8 → P(mavi değil)=1−3/8=5/8.
4

5 kişiden 2'si seçilecek. Kaç farklı şekilde seçilebilir?

💡 Kombinasyon (sıra önemsiz): C(5,2)=5!/(2!×3!)=10.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Olasılık değeri 0 ile 1 arasındadır.
D
Y
2.Medyan her zaman verilerden biri olmak zorundadır.
D
Y
3.P(A) + P(A') = 1
D
Y
4.Permütasyonda sıra önemsizdir.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Ortalama = Toplam ÷
Kesin olayın olasılığı: P(A) =
P(A) = 0,4 ise P(A') =
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıMatematik · EKPSS 2028
🧒 Olasılık ve İstatistik — Kolay Anlatım

🎲 Olasılık Nedir?

Bir olayın gerçekleşme şansının sayısal ifadesidir. Her zaman 0 ile 1 arasındadır; 0 = imkânsız, 1 = kesin.

📌 P(A) = İstenen sonuç sayısı ÷ Toplam olası sonuç sayısı

→ Normal zarda çift gelme = 3 ÷ 6 = 1/2

💡 Bir torba içindeki bilyaların kaçı kırmızı? İstediğin bölü toplam. Hepsi bu!

📊 Merkezi Eğilim Ölçüleri

ÖlçüNasıl Hesaplanır?Örnek (2,4,4,6,8)
OrtalamaTüm değerleri topla, sayıya böl(2+4+4+6+8)÷5 = 4,8
MedyanSırala, ortadakini al2,4,4,6,8 → 4
Mod (tepe değer)En sık tekrar eden değer4 (iki kez geçiyor)

🎮 Hesapla!

1. Bir torbada 3 kırmızı, 2 mavi bilya. Rastgele çekilen bilyenin kırmızı olma olasılığı = ? → 3/5

2. 5, 7, 3, 9, 6 sayılarının ortalaması = ? → (5+7+3+9+6)÷5 = 6

3. 3, 5, 5, 8, 9 dizisinin medyanı = ? → Sıralı: 3,5,5,8,9 → 5

🎯 EKPSS İpucu: Olasılıkta "istenen ÷ toplam" formülünü asla unutma. İstatistikte ortalama hesaplanırken tüm sayılar toplanıp adede bölünür; medyanda ise ortadaki değer alınır (tek sayılı dizide).
🎮 İstatistik Kavramları Eşleştirme 0 / 7

Sol ve sağ kolondan eşleşen kartlara sırayla tıkla.

0 ≤ P ≤ 1
İmkânsız olay
Topla ÷ adet
Kesin olay
En çok tekrar eden
İstenen ÷ toplam
Ortadaki değer
P = 1
Mod / Tepe değer
Olasılık
Medyan
P = 0
Ortalama
Olasılık aralığı
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Söz Sanatları

Türkçe · EKPSS 2028

1. Söz Sanatları Neden Önemli?

Söz sanatları dili zenginleştiren, anlama derinlik katan ifade yöntemleridir. EKPSS'de genellikle bir cümle ya da metin parçası verilir ve hangi sanatın kullanıldığı sorulur. Sanatları birbirinden ayırt etmek için belirleyici özelliklerine odaklanmak gerekir.

2. Temel Söz Sanatları — Karşılaştırmalı Tablo

SanatTanımıBelirleyici ÖzellikÖrnek
TeşbihBir şeyi başka bir şeye benzetme edatıyla benzetme"gibi, kadar, sanki, tıpkı" edatı var; dört öge var"Aslan gibi cesur bir adam"
İstiare (açık)Benzetme edatı olmadan, sadece "kendisine benzetilen" söylenir; "benzeyen" gizlidir"gibi" yok; benzetilen söylenir, benzeyen gizli"Aslan girdi meydana." (aslan = kahraman)
İstiare (kapalı)Sadece "benzeyen" söylenir; "kendisine benzetilen" gizlidir"gibi" yok; benzeyen var, benzetilen gizli"Gönlümün sultanı geldi." (sultan = sevgili)
Mecaz-ı MürselBir şeyi, onunla ilgili başka bir şeyle ifade etme (benzerlik değil, ilgi)Yer adı → kurum/kişi; parça → bütün ya da tersine"Ankara açıkladı." / "Beşinci sınıf kazandı." (öğrenci için)
TezatZıt kavramları bir arada kullanmaAynı cümlede açık zıt anlam çifti"Gülerek ağladı." / "Acı tatlı anılar"
KinayeBir sözü hem gerçek hem mecaz anlamda kullanma; mecaz kast edilirİki anlam da mümkün; mecaz öne çıkar"Eli açık biri" (hem fiziksel hem cömert)
Hüsn-ü talilBir olayı gerçek nedeni yerine güzel/şiirsel bir nedene bağlamaGerçek olmayan, şairane bir neden"Gül, sevgilinin yanağını kıskandığından kızardı."
TekrirAynı sözcük ya da öbeği art arda tekrarlamaAynı sözcük birden fazla kez"Gel, gel, gel ne olursun gel!"
NidaDuyguyla seslenme"ey, ey ulu, ah, oh" gibi seslenme"Ey Türk gençliği!"
İstifham (soru)Cevap beklenmeyen soru cümlesi; aslında bir yargı içerirSoru cümlesi ama gerçek soru değil"Bu ne bicimdir böyle?"

3. Teşbih Ögeleri — Tam Analiz

ÖgeSorusuÖrnek: "Aslan gibi cesur adam"
BenzeyenKim/ne benzetiliyor?adam
Kendisine benzetilenNeye benzetiliyor?aslan
Benzetme yönüHangi özellik bakımından?cesaret
Benzetme edatıHangi sözcükle?gibi
⚠️ İstiare mi, Teşbih mi? — Kesin Kural
Benzetme edatı (gibi/kadar/sanki) varsa → TEŞBİH
Edat yoksa → İSTİARE (iki türü: açık ve kapalı)
Açık istiare: Kendisine benzetilen söylenir, benzeyen gizli
Kapalı istiare: Benzeyen söylenir, kendisine benzetilen gizli

4. Mecaz-ı Mürsel Türleri

İlgi TürüÖrnekAçıklama
Yer → Kişi/Kurum"Ankara karar verdi."Ankara şehri değil, hükümet
Parça → Bütün"Her çatı altında bir dert var."Çatı = ev
Bütün → Parça"Türkiye maçı kazandı."Türkiye = milli takım
Sanatçı → Eser"Yunus Emre'yi okuyorum."Şairi değil, şiirlerini

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Soğuk hava ile çıkmama arasında neden-sonuç ilişkisi kurulabilir.
"Hava soğuktu, çocuklar dışarı çıkmadı." cümlesinden hangi çıkarım yapılabilir?
Senaryo 2
Öznel ve nesnel yargı ayrımı EKPSS'de sık sorulur.
"Sezai Karakoç büyük bir şairdir." cümlesi hangi tür yargı içerir?

📋 Söz Sanatları Hızlı Özet

  • Teşbih: "gibi/kadar/sanki" var → 4 öge (benzeyen + benzetilen + yön + edat)
  • İstiare: "gibi" yok → açık (benzeyen gizli) veya kapalı (benzetilen gizli)
  • Mecaz-ı mürsel: Benzerlik değil, ilgi → yer/parça/sanatçı → kurum/bütün/eser
  • Tezat: Zıt anlam çifti aynı cümlede
  • Kinaye: Hem gerçek hem mecaz anlam; mecaz kast edilir

✏️ Söz Sanatları — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

"Gülerek ağladı." cümlesindeki söz sanatı nedir?

💡 Gülemek ↔ ağlamak birbiriyle zıt kavramlar. Zıt kavramların bir arada kullanılması → Tezat.
2

"Ankara bu konuda açıklama yaptı." cümlesinde hangi söz sanatı kullanılmıştır?

💡 Ankara şehri açıklama yapamaz; hükümet/yetkililer kastediliyor. Yer adı → kurum = Mecaz-ı mürsel.
3

"Aslan girdi meydana." cümlesinde "aslan" sözcüğüyle hangi söz sanatı yapılmıştır?

💡 Benzetme edatı yok. "Aslan" → kahraman/savaşçı. Kendisine benzetilen (aslan) söyleniyor, benzeyen gizli → Açık istiare.
4

"Eli açık bir insandır." cümlesindeki söz sanatı hangisidir?

💡 Hem "eli fiziksel olarak açık" hem de "cömert" anlamı taşıyor; mecaz anlam (cömert) kast ediliyor → Kinaye.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Teşbihte benzetme edatı mutlaka bulunur.
D
Y
2.Mecaz-ı mürsel benzerlik ilgisine dayanır.
D
Y
3.İstifham, cevap beklenmeyen soru cümlesidir.
D
Y
4."Gül, sevgilinin yanağını kıskandığından kızardı." cümlesinde hüsn-ü talil sanatı vardır.
D
Y
ETKİNLİK 3Eşleştirme
TeşbihA. Zıt kavramlar bir arada
TezatB. Benzetme edatı var (gibi/kadar)
KinayeC. Yer adı → kurum
Mecaz-ı mürselD. Gerçek + mecaz anlam; mecaz kast
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıTürkçe · EKPSS 2028
🧒 Söz Sanatları — Kolay Anlatım

🎨 Söz Sanatı Nedir?

Yazara veya şaire anlatımını güçlendirmek, süslemek ve etkileyici kılmak için kullandığı dil tekniklerine söz sanatı denir. Her birinin farklı bir amacı ve özelliği vardır.

💡 Söz sanatları = dilin makyajı. Düz anlatım gerçeği söyler, söz sanatları onu güzel ve etkileyici kılar.

🔤 En Sık Sorulan 6 Söz Sanatı

SanatTanımıÖrnek
Teşbih (benzetme)İki şeyi "gibi, sanki" ile karşılaştırma"Aslan gibi savaştı."
İstiare (eğretileme)Gibi/sanki olmadan dolaylı benzetme"Aslan savaştı." (kişi için)
KişileştirmeCansıza insan özellikleri verme"Rüzgâr fısıldadı."
Abartma (mübalağa)Gerçek dışı büyütme"Gözyaşlarım sel oldu."
Tezat (karşıtlık)Zıt kavramları bir arada kullanma"Gülümserken ağladı."
Tekrir (yineleme)Etkiyi artırmak için tekrar"Gel, gel, yine gel."

🎮 Hangi Söz Sanatı?

1. "Dağlar taşlar ağladı." → Kişileştirme

2. "Buz gibi soğuk gözler" → Teşbih (gibi var)

3. "O bir kartal, süzülüp gitti." → İstiare (gibi yok, dolaylı)

4. "Güneş battı, umutlar söndü." → Tezat

5. "Bin yıl yaşasam yetmez." → Abartma

🎯 EKPSS İpucu: Teşbih ile istiarenin farkı: teşbihte "gibi/sanki" vardır, istiarede yoktur. Kişileştirmede cansız varlık insan gibi davranır. Bu üç ayrım sınavda en çok sorulan söz sanatı sorularını oluşturur.
🎮 Söz Sanatı Hafıza Kartları 0 / 6

Kartlara tıkla, eşleşen çiftleri bul!

🃏
💧
Gözyaşlarım sel oldu → Abartma
🃏
🦁
Aslan gibi savaştı → Teşbih
🃏
🦁
Aslan savaştı (insan için) → İstiare
🃏
🦁
Aslan savaştı (insan için) → İstiare
🃏
🔁
Gel, gel, yine gel → Tekrir
🃏
😢😄
Gülümserken ağladı → Tezat
🃏
😢😄
Gülümserken ağladı → Tezat
🃏
💧
Gözyaşlarım sel oldu → Abartma
🃏
💨
Rüzgâr fısıldadı → Kişileştirme
🃏
💨
Rüzgâr fısıldadı → Kişileştirme
🃏
🔁
Gel, gel, yine gel → Tekrir
🃏
🦁
Aslan gibi savaştı → Teşbih
☀️ Klasik
🌙 Gece Mavisi
🌿 Orman
🌅 Gün Batımı

Türkiye'de Sağlık Sistemi

Güncel Bilgiler · EKPSS 2028

1. Türkiye'de Sağlık Hizmetlerinin Yapısı

2003 yılında başlatılan Sağlıkta Dönüşüm Programı Türkiye'nin sağlık sistemini köklü biçimde değiştirdi. Aile hekimliği sistemi, GSS ve kamu-özel ortaklıkları bu dönüşümün temel unsurlarıdır.

Sağlık Hizmet DüzeyiÖrneklerGörevi
Birinci basamakAile Sağlığı Merkezi (ASM), Toplum Sağlığı MerkeziKoruyucu sağlık, izlem, sevk; ilk başvuru noktası
İkinci basamakDevlet hastaneleri, ilçe hastaneleriUzman hekim, ameliyat, yatış
Üçüncü basamakEğitim ve araştırma hastaneleri, üniversite hastaneleriİleri tanı, kompleks ameliyat, akademik araştırma

2. Aile Hekimliği Sistemi

2005 yılında pilot uygulamayla başlayan ve 2010'da tüm Türkiye'ye yayılan aile hekimliği, birinci basamak sağlık hizmetlerinin temel unsuru haline gelmiştir.

ÖzellikBilgi
KapsamHer vatandaşın kayıtlı olduğu bir aile hekimi
HizmetlerMuayene, aşı, izlem, kronik hastalık takibi, sağlıklı yaşam danışmanlığı
Sevk zinciriÖnce aile hekimi → gerekirse ikinci basamağa sevk
KayıtVatandaşlar ikamet ettikleri bölgedeki ASM'ye kayıtlıdır

3. Genel Sağlık Sigortası (GSS)

KonuBilgi
Yürürlük2012; 5510 sayılı Kanun
KapsamTürkiye'de ikamet eden herkes
PrimÇalışanlar ücret üzerinden; işsizler/düşük gelirliler devlet desteğiyle
Sağladığı haklarMuayene, ilaç, ameliyat, doğum, diş tedavisi (sınırlı)

4. Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlar

KurumGörevi
Sağlık BakanlığıPolitika belirleme; devlet hastaneleri; halk sağlığı
Türkiye Halk Sağlığı KurumuKoruyucu sağlık, aşı programları, salgın hastalık takibi
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK)İlaç ve tıbbi cihaz ruhsatlandırma ve denetimi
Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuİkinci ve üçüncü basamak kamu hastanelerinin yönetimi

5. Türkiye'nin Sağlık Göstergeleri (Genel Eğilim)

GöstergeDurum
Yaşam beklentisi~78 yıl; artış eğiliminde
Bebek ölüm oranıÖnemli ölçüde düştü; Sağlıkta Dönüşüm'den bu yana sürekli azalıyor
Anne ölümüBelirgin biçimde azaldı
Hekim başına düşen nüfusArtmakta; ancak bölgeler arası dağılım eşitsiz
📰 Güncel Türkiye - Temel Veriler
KonuBilgi
Nüfus~85 milyon (2023)
Yüzölçümü783.562 km²
Komşu ülkeler8 ülke (Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan (Nahçıvan), İran, Irak, Suriye)
DenizlerKaradeniz, Marmara, Ege, Akdeniz
Para birimiTürk Lirası (TL)
Resmî dilTürkçe
⚠️ EKPSS'de Sık Sorulan: Türkiye kaç ülkeyle komşu (8 kara komşusu + deniz komşuları), boğazlar (İstanbul Boğazı + Çanakkale Boğazı), Türkiye'nin en büyük kenti (İstanbul ~15m), en yüksek dağ (Ağrı 5137m).

📋 Vaka Sorulari

Senaryo 1
Turkiye nin stratejik oneme sahip anlasmalari bilinmelidir.
Montro Sozlesmesi Turkiye ye hangi konuda yetki vermektedir?
Senaryo 2
Turkiye-AB iliskileri bilinmelidir.
Turkiye nin AB uyelik sureci hangi yilda baslamistir?

📋 Sağlık Sistemi Özeti

  • Sağlıkta Dönüşüm Programı: 2003'te başlatıldı
  • Aile Hekimliği: 2005 pilot, 2010 tüm Türkiye; birinci basamak
  • GSS: 2012'den itibaren zorunlu; herkesi kapsar
  • 1. basamak: ASM; 2. basamak: devlet hastanesi; 3. basamak: eğitim hastanesi
  • Sağlık Bakanlığı genel politikayı belirler

✏️ Türkiye'de Sağlık Sistemi — Çalışma Kağıdı

EKPSS Formatında Sorular

📝 Konu Notu ✓ Kaydedildi
📊 Puan:0
ETKİNLİK 1Çoktan Seçmeli
1

Türkiye'de Sağlıkta Dönüşüm Programı hangi yılda başlatılmıştır?

💡 Sağlıkta Dönüşüm Programı 2003 yılında başlatıldı; aile hekimliği ve GSS bu programın temel unsurlarıdır.
2

Aile hekimliği sistemi tüm Türkiye'ye hangi yılda yayılmıştır?

💡 Aile hekimliği 2005'te pilot uygulamayla başladı ve 2010'da tüm yurtta uygulamaya konuldu.
3

Birinci basamak sağlık hizmetleri aşağıdakilerden hangisinde sunulur?

💡 ASM (Aile Sağlığı Merkezi), birinci basamak sağlık hizmetlerinin temel sunucu birimidir.
4

GSS hangi yılda zorunlu hale getirilmiştir?

💡 Genel Sağlık Sigortası 2012 yılında zorunlu hale getirilmiş; tüm nüfus kapsama alınmıştır.
ETKİNLİK 2Doğru mu? Yanlış mı?
1.Sağlıkta Dönüşüm Programı 2003'te başlatıldı.
D
Y
2.Aile hekimliği sistemi birinci basamak sağlık hizmetlerinin temelidir.
D
Y
3.GSS 2005 yılında zorunlu hale getirildi.
D
Y
4.Üniversite hastaneleri üçüncü basamak sağlık hizmetleri sunar.
D
Y
ETKİNLİK 3Boşluk Doldurma
Sağlıkta Dönüşüm Programı'nın başlangıç yılı:
Birinci basamak sağlık hizmetleri:
GSS zorunlu hale geldiği yıl:
📚 EKPSS 2028 Hazırlık PortalıGüncel Bilgiler · EKPSS 2028
🧒 Türkiye'de Sağlık Sistemi — Kolay Anlatım

🏥 Sağlıkta Dönüşüm Programı

2003 yılında başlatılan Sağlıkta Dönüşüm Programı, Türkiye'nin sağlık sistemini köklü biçimde değiştirdi. Bu programla birlikte aile hekimliği sistemi hayata geçirildi ve Genel Sağlık Sigortası oluşturuldu.

💡 Önceden sağlık hizmetine ulaşmak zor ve karmaşıktı. Dönüşüm programı sistemi herkesin anlayabileceği bir yapıya soktu.

📋 Sağlık Sisteminin Yapısı

KademeNerede?Hizmeti
1. BasamakAile sağlığı merkeziBirinci muayene, aşı, koruyucu sağlık
2. BasamakDevlet hastanesiUzman hekim, ameliyat, yatış
3. BasamakEğitim araştırma hastanesiİleri tetkik ve karmaşık tedavi

🎮 Doğru mu, Yanlış mı?

1. Aile hekimliği sistemi 2003'ten önce de vardı. → Yanlış (2003 sonrası)

2. Genel Sağlık Sigortası SGK bünyesinde sunulur. → Doğru

3. İlk başvuru için doğrudan eğitim araştırma hastanesine gidilir. → Yanlış (önce aile hekimi)

🎯 EKPSS İpucu: Aile hekimliği sistemi 2003 Sağlıkta Dönüşüm Programı ile başladı. Birinci basamak = aile sağlığı merkezi. Sağlık sigortası SGK bünyesinde sunulur. Bu bilgiler sınavda çıkabilir.
🎮 Sağlık Sistemi Kademeleri Sıralama 0 / 3

Kartlara tıklayarak doğru sıraya diz. Önce birini seç, sonra yerine taşı.

?🏨 2. Basamak — Devlet Hastanesi (Uzman hekim, ameliyat)
?🏥 1. Basamak — Aile Sağlığı Merkezi (İlk başvuru, aşı)
?🔬 3. Basamak — Eğitim Araştırma Hastanesi (İleri tedavi)
⚡ Hızlı Tekrar — Bilgi Kutuları

📝 EKPSS Deneme Sınavı

Tüm konulardan karma sorularla kendinizi test edin. Her oturumda sorular rastgele seçilir.

Sınav Ayarları

Soru Sayısı20 Soru
Süre30 Dakika
KapsamTüm Dersler
Ders Seç (boş = tümü)
20 Soru
35 Soru
50 Soru

← Geri Dön

🔍
Aramak istediğin kelimeyi yaz...